गुन्हा घडण्याआधीची खबर कुठे हरवते? वाढत्या गुन्हेगारीने उघड केली पोलिसांच्या 'डीबी' पथकाची पोलखोल

नागपूर : शहरात एखादी मोठी हत्या घडते, गोळीबार होतो किंवा दोन प्रतिस्पर्धी टोळक्यांमध्ये रक्तरंजित संघर्ष होतो, तेव्हा पोलीस यंत्रणेची मोठी धावपळ उडते. आरोपींचा तात्काळ शोध घेतला जातो, सीसीटीव्ही फुटेज तपासले जातात, जुने रेकॉर्ड चाळले जातात आणि तपासाची चक्रे वेगाने फिरवली जातात. मात्र, प्रश्न असा उपस्थित होतो की, एखादा मोठा गुन्हा घडण्यापूर्वी त्याबद्दलची खात्रीशीर आणि गुप्त माहिती मिळवण्यात पोलिसांचे महत्त्वाचे मानले जाणारे 'डीबी' (Detection Branch - गुप्तळ व तपास पथक) नेमके कुठे कमी पडते? गुन्हेगारीचे प्रमाण दिवसेंदिवस वाढत असताना पोलिसांच्या या गुप्त यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेवर आणि माहिती गोळा करण्याच्या क्षमतेवर आता गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.

मिळालेल्या सविस्तर विश्लेषणातून समोर आले आहे की, पोलिसांचे 'डीबी' पथक किंवा इन्फॉर्मर नेटवर्क (Informer Network) पूर्वी जितके सक्रिय आणि प्रभावी मानले जात होते, तितकी तत्परता सध्याच्या अनेक प्रकरणांमध्ये दिसून येत नाही. शहरात नवीन गुन्हेगार डोके वर काढत आहेत, आपापसात वर्चस्वासाठी वाद टोாेला जात आहेत, अवैध धंदे जोरात सुरू आहेत आणि मोठ्या गुन्ह्यांचा कट रचला जात आहे. या सर्व घडामोडींची कुणकुण आधीच लागणे अपेक्षित असते, जेणेकरून वेळीच प्रतिबंधक कारवाई (Preventive Action) करता येऊ शकते. परंतु, बहुतांश वेळा गुन्हा पूर्णपणे घडून गेल्यानंतर आणि निष्पाप नागरिकांचे किंवा युवकांचे जीव गेल्यानंतरच पोलिसांची यंत्रणेला जाग येते, हे वास्तव अत्यंत चिंताजनक आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, पोलिसांच्या डीबी पथकाचे काम केवळ गुन्हे घडल्यानंतर आरोपींचा माग काढणे एवढेच नसून, गुन्हा घडण्यापूर्वीच त्याचे मूळ उखडून टाकणे हे असते. गुप्त खबऱ्यांचे जाळे (Informers Network) बळकट करणे, परिसरातील लहान-सहान हालचालींवर बारीक नजर ठेवणे आणि अवैध कृत्यांची पूर्वकल्पना मिळवणे यात अपयश येत असल्यामुळेच शहरात गुन्हेगारीच्या घटना सातत्याने वाढत आहेत. वाढत्या गुन्हेगारीच्या या घटनांनी पोलिसांच्या गुप्त व तपास विभागाच्या भूमिकेची पोलखोल केली असून, प्रशासनाला आता आपल्या यंत्रणेत अधिक पारदर्शकता, आधुनिक तंत्रज्ञान आणि सक्त कारवाईची जोड देणे गरजेचे बनले आहे.