दर आठवड्याला मी मुंबईतील माटुंगा येथील साऊथ इंडियन भजन समाज मंदिरात जात असे. मंदिराच्या प्रवेशद्वाराबाहेर शांत भावनेने, साधे कपडे घालून बसलेल्या एका भिकाऱ्याची अनेक भाविकांना सवय झाली होती. इतर भिकाऱ्यांप्रमाणे तो भीक मागत नसे, तर त्याऐवजी डोळे मिटून, हात जोडून प्रार्थनेत लीन असायचा. काही लोक त्याच्यासमोर अंथरलेल्या वस्त्रावर नाणी ठेवत असत, कारण त्यांना त्याच्या चेहऱ्यावर भक्तीभाव दिसायचा, तर बरेच लोक न थांबता पुढे निघून जात असत. रस्त्याच्या पलीकडे एक लोकप्रिय दक्षिण भारतीय रेस्टॉरंट होते, जे तामिळनाडूतील एका हॉटेल व्यावसायिकाकडून चालवले जात असे. सध्या त्या इमारतीचे पुनर्विकास काम सुरू आहे. हे रेस्टॉरंट दररोज सकाळी नाष्ट्याच्या व दुपारी जेवणाच्या वेळी खचाखच भरलेले असायचे. मंदिरात पूजा-अर्चा केल्यानंतर पारंपरिक धोतर व अंगवस्त्र नेसलेले, कपाळावर विभूती व कुंकू लावलेले लोक तिथे पोहोचायचे. त्यांच्यापैकी काही नियमित येणारे होते, तर काही माझ्यासारखे कधीतरी येणारे होते. एका दुपारी रेस्टॉरंटचा एक नियमित ग्राहक कल्याण सुंदरम गुपचूप मालकाकडे गेले व त्यांनी विचारले, तुम्हाला माहीत आहे का की इथे काही लोक जेवण करून पैसे न देताच निघून जातात? मालक काही बोलणार, त्याआधीच त्यांनी रेस्टॉरंटच्या बाहेर उभ्या असलेल्या एका धोतर नेसलेल्या व्यक्तीकडे बोट दाखवले. सुंदरम म्हणाले, मी अनेक दिवसांपासून त्याच्यावर लक्ष ठेवून आहे. तो सहसा माझ्यानंतर रेस्टॉरंटमध्ये प्रवेश करतो. जसे तुमचे लक्ष दुसरीकडे जाते - उदाहरणार्थ जेव्हा तुम्ही खाली पडलेले नाणे उचलण्यासाठी वाकता किंवा देव्हाऱ्यात अगरबत्ती लावू लागता, तेव्हा तो पैसे न देता गुपचूप बाहेर पडतो. मालकाने त्या व्यक्तीकडे पाहिले आणि हसत विचारले, अच्छा तो माणूस? पण असे फक्त काही दिवसांपासून होत नाहीये. मला तर वाटते की तो अनेक महिन्यांपासून इथे पैसे न देता जेवण करत आहे. हे ऐकून ग्राहक आश्चर्यचकित झाला. तो म्हणाला, तुम्हाला माहीत आहे की तो तुमची फसवणूक करत आहे, तरीही तुम्ही त्याला असे करू देत आहात? लगेच उत्तर देण्याऐवजी मालकाने त्याला हळूच एका बाजूला नेले. दरम्यान, ते वाट पाहत असलेल्या काही ग्राहकांना जेवण वाढत राहिले. मग मंदिराकडे बोट दाखवत ते म्हणाले, बघा, तो प्रार्थना करत आहे. तुम्हाला काय वाटते, या वेळी तो कोणत्या गोष्टीसाठी प्रार्थना करत असेल? ग्राहकाने उपहासात्मक टोला लगावत उत्तर दिले, कदाचित तो देवाला धन्यवाद देत असेल की तो पकडला गेला नाही. मालकाने मान हलवत म्हटले, तुम्ही बरोबर बोलत आहात. काही क्षण थांबल्यानंतर त्यांनी आणखी एक प्रश्न विचारला, आणि तुम्हाला काय वाटते, माझ्या रेस्टॉरंटमध्ये प्रवेश करण्यापूर्वी तो काय प्रार्थना करत असेल? ग्राहकाने आत्मविश्वासाने सांगितले, हेच की तो पकडला जाऊ नये. मालक हसले आणि मान हलवत म्हणाले, मी यात थोडा बदल करेन. शक्यतो तो अशी प्रार्थना करत असेल की रेस्टॉरंट नेहमी इतके खचाखच भरलेले असावे की मी बाहेर पडताना कोणाचे लक्षच जाऊ नये. ग्राहक गप्प झाला. मालक पुढे म्हणाले, आता सांगा, माझ्या कुटुंबाव्यतिरिक्त व माझ्याशिवाय असे कोण आहे, जे दररोज मनापासून हे रेस्टॉरंट नेहमी भरलेले राहावे म्हणून प्रार्थना करत असेल? ग्राहक काही बोलू शकणार, त्याआधीच मालकाने स्वतःच उत्तर देत म्हटले, म्हणूनच ती व्यक्ती जेव्हा जेव्हा इथे येते, तेव्हा मी मुद्दाम माझी नजर बाहेर जाणाऱ्या दरवाजावरून वळवतो व त्याला गुपचूप जाऊ देतो. ग्राहक अविश्वासाने मालकाकडे पाहू लागला. मालक पुन्हा एकदा हसले व म्हणाले, कधीकधी पूर्ण मनाने केलेल्या प्रार्थनेच्या बदल्यात एका वेळचे जेवण ही खूप छोटी किंमत असते. शनिवारी भोपाळमध्ये शिक्षकांच्या एका मेळाव्याला संबोधित करताना मला ही गोष्ट आठवली. ते शिक्षक त्यांच्या पदवी कार्यक्रमांसाठी विद्यार्थ्यांचे स्वागत करण्याची तयारी करत होते. मी त्यांना सांगितले की अशा वेळी, जेव्हा मुले एआयच्या मदतीने प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर त्वरित मिळवू इच्छितात, तेव्हा त्यांच्यासाठी विवेकबुद्धीचा विकास सर्वात जास्त महत्त्वाचा ठरेल. मी त्यांना विनंती केली की त्यांनी विद्यार्थ्यांना ‘एक रुका हुआ फैसला’ सारखे चित्रपटही दाखवावेत, ज्यांची कथा त्यांना त्यांचे वैयक्तिक पूर्वग्रह, पक्षपात व राग कमी करण्यात मदत करू शकेल. फंडा असा आहे की, एआय काही सेकंदात उत्तर देऊ शकते, परंतु विवेक म्हणजे सर्वात जलद उत्तर शोधणे नव्हे. जे इतरांकडून सुटून जाते ते पाहण्याबद्दल, ज्या गोष्टी मोजता येत नाहीत त्यांचे मूल्यमापन करण्याबद्दल व जिथे तर्कशास्त्र केवळ शिक्षेची मागणी करते, तिथे करुणा निवडण्याबद्दल हे आहे. अशा प्रकारचे निर्णय आजही एआय नाही, तर मानवाचे हृदयच घेऊ शकते.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या डीबीटी प्रक्रियेत मोठे सुधारणा निर्णय; आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांना अर्ज करताना आता अनावश्यक कागदपत्रांपासून सुटका
- पुणे: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांचा दोन दिवसांचा पुणे दौरा; विविध प्रकल्पांचे उद्घाटन, सहकार क्षेत्राचे भूमिपूजन आणि दिवंगत अजित पवार यांच्या पुतळ्याचे होणार अनावरण
- नागपुर: सडक्या सुपारीचा महाघोटाळा! शहराच्या सीमेवर उभारली हजारो क्विंटलची गोदामं अन् भट्ट्या; रासायनिक प्रक्रियेद्वारे घातक सुपारीची होतेय तस्करी
- नाशिक: लालपरीतून आता थेट अयोध्येचे दर्शन! नाशिकमधूनही राम मंदिराच्या तीर्थयात्रेचे नियोजन; एसटी महामंडळाकडून विशेष सोय उपलब्ध
महाराष्ट्र
- मुंबई: गोरेगावमधील संतापजनक घटना: घरखर्चावरून झालेल्या वादातून दारूच्या नशेत असलेल्या मुलाकडून वृद्ध आईची हत्या; बांगुरनगर पोलिसांनी आवळल्या मुसक्या
- पुणे: आदिवासी विद्यार्थ्यांच्या डीबीटी प्रक्रियेत मोठे सुधारणा निर्णय; आश्रमशाळांमधील विद्यार्थ्यांना अर्ज करताना आता अनावश्यक कागदपत्रांपासून सुटका
- पुणे: केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांचा दोन दिवसांचा पुणे दौरा; विविध प्रकल्पांचे उद्घाटन, सहकार क्षेत्राचे भूमिपूजन आणि दिवंगत अजित पवार यांच्या पुतळ्याचे होणार अनावरण
- नागपुर: सडक्या सुपारीचा महाघोटाळा! शहराच्या सीमेवर उभारली हजारो क्विंटलची गोदामं अन् भट्ट्या; रासायनिक प्रक्रियेद्वारे घातक सुपारीची होतेय तस्करी
गुन्हा
- धाराशिव: मोबाईलसाठी पैसे दिले नाही म्हणून जन्मदात्या वडिलांची झोपेतच हत्या; पोटच्या मुलाच्या कृत्याने धाराशिव हादरले!
- पुणे: भाऊबीजेच्या दिवशीच नात्याला काळीमा! दिवाळीचा फराळ घेऊन आलेल्या बहिणींना भावाची बेदम मारहाण; बेसबॉल स्टिकने डोक्यावर केले वार
- मुंबई: पोलिसांची धडक कारवाई! कांदिवलीतील कुख्यात 'टिपू टोळी'वर मोक्का अंतर्गत कठोर कारवाई, १७ गुन्हे दाखल असलेले मुख्य म्होरक्यासह तिघे जण जेरबंद
- नांदेड: फॉर्च्युनर कारला झालेल्या किरकोळ खमकीवरून टोकाचे पाऊल; दुचाकीची चावी काढून मारहाण व भरपाईचा तगादा लावल्याने हदगावच्या तरुणाने संपवले जीवन!
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
- आजचे राशिभविष्य ३१ ऑक्टोबर २०२६ : त्रिग्रह योगाचा तिप्पट लाभ, जाणून घ्या कशी असेल तुमची रास!
- लक्ष्मी-नारायण योगाचे भविष्य: २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मेष, सिंह आणि वृश्चिक राशीच्या लोकांची कामात प्रगती, जाणून घ्या तुमचे राशीभविष्य
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- नवी दिल्ली: सोनिया गांधींच्या आत्मचरित्रावर काँग्रेस नेत्या प्रियंका गांधींची पहिलीच प्रतिक्रिया; म्हणाल्या, हे पुस्तक म्हणजे अत्यंत मनापासून आणि प्रामाणिकपणे...
- नवी दिल्ली: अरविंद केजरीवाल आणि त्यांच्या मुलीला जीवे मारण्याची धमकी; लॉरेंस बिश्नोई गँगच्या नावाने मागितले ७ कोटी रुपये!
- भोपाल: दारू पिण्यावरून झालेल्या वादानंतर तरुण चढला पाण्याच्या टाकीवर, भावांसमोरच खाली उडी मारत संपवले जीवन
- गोवा: नागरिकांची अनेक वर्षांची मागणी पूर्ण! शिरगाव-पणजी कदंब बससेवा प्रथमच सुरू, प्रवाशांमध्ये आनंदाचे वातावरण!


























Subscribe to my channel




