महाराष्ट्रात दर १ हजार मुलांमागे फक्त ८९९ मुलींचा जन्म; लिंग गुणोत्तर आणि प्रजनन दरात मोठी घसरण

रजिस्ट्रार जनरल आणि जनगणना आयुक्त कार्यालयाच्या ताज्या अहवालानुसार, महाराष्ट्रातील लिंग गुणोत्तर आणि प्रजनन दरात मोठी घट झाल्याचे समोर आले आहे. ही आकडेवारी राज्यासाठी चिंतेची बाब मानली जात असून, भविष्यात याचे गंभीर सामाजिक परिणाम होऊ शकतात, अशी भीती तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे.

लिंग गुणोत्तर: अहवालानुसार, २०२५ मध्ये राज्यातील लिंग गुणोत्तर केवळ ८९९ वर आले आहे, म्हणजेच दर १ हजार मुलांमागे केवळ ८९९ मुलींचा जन्म होत आहे. राष्ट्रीय सरासरी ९१८ इतकी असताना, महाराष्ट्राची आकडेवारी त्यापेक्षा खूप कमी आहे.

प्रजनन दर: राज्यातील एकूण प्रजनन दर (Total Fertility Rate) १.४ पर्यंत खाली आला आहे.
सामान्यतः २.१ हा प्रजनन दर लोकसंख्या स्थिर राखण्यासाठी आवश्यक मानला जातो; हा दर कमी झाल्यामुळे भविष्यात राज्याची लोकसंख्या घटण्याची शक्यता आहे.
शहरी आणि ग्रामीण भागातील फरक: राज्याच्या एकूण आकडेवारीपेक्षा शहरी आणि ग्रामीण भागातील स्थिती वेगळी आहे. ग्रामीण महाराष्ट्रातील लिंग गुणोत्तर ८८८ वरून ९१० पर्यंत सुधारले आहे, परंतु शहरी भागातील लिंग गुणोत्तर ९०८ वरून ८८५ पर्यंत घसरले आहे.
तज्ज्ञांचे मत: लिंग गुणोत्तर बिघडल्यामुळे भविष्यात प्रजनन दर आणखी कमी होऊ शकतो. स्त्री भ्रूणहत्या रोखणे आणि अवैध सोनोग्राफी केंद्रांवर कठोर कारवाई करणे ही काळाची गरज आहे, असे मत तज्ज्ञांनी व्यक्त केले आहे.