केंद्र सरकारकडून स्पष्ट बंदी असतानाही देशात आणि प्रामुख्याने महाराष्ट्रात कपाशीच्या एचटीबीटी (HTBT - Herbicide Tolerant Bt Cotton) बियाण्यांचा वापर दिवसेंदिवस वेगाने वाढताना दिसत आहे. चालू व मागील तीन हंगामांचा विचार करता, या प्रतिबंधित बियाण्यांचा देशातील बाजारातील वाटा थेट ३० ते ३७ टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. शासकीय मान्यता नसली तरी मजुरांची तीव्र टंचाई आणि वाढत्या निंदण खर्चाला कंटाळून शेətकरी मोठ्या प्रमाणावर या बियाण्यांची निवड करत असल्याचे समोर आले आहे.
बाजारपेठेतील स्थिती आणि राजानिहाय वापर:
-
देशी व अधिकृत बियाण्यांची स्थिती: देशातील अधिकृत बीजी-२ (BG-2) या कापूस बियाण्यांचा सेल बॅक ३५ ते ७० टक्क्यांपर्यंत पोहोचला आहे. या अनधिकृत वापरामुळे लहान बियाणे उत्पादक कंपन्यांना मोठा आर्थिक फटका बसत असून त्यांचा सेल बॅक ६५ ते ७० टक्क्यांपर्यंत घसरला आहे, तर मोठ्या कंपन्यांचा सेल बॅक २० ते २५ टक्के आहे.
-
देशभरात व महाराष्ट्रात लागवड: देशातील १० प्रमुख कापूस उत्पादक राज्यांमध्ये दरवर्षी सरासरी ५ ते ५.५ कोटी पाकिटांची (प्रति पाकिट ४५० ग्रॅम) गरज असते. यापैकी सर्वाधिक १.५ ते १.६ कोटी पाकिटांचा वापर एकट्या महाराष्ट्रात होतो.
-
जिल्हानिहाय आकडेवारी: देशभरात सर्वाधिक २७ ते २८ लाख पाकिटांचा वापर एकट्या यवतमाळ जिल्ह्यात केला जातो, तर जळगाव जिल्ह्यात २२ ते २४ लाख पाकिटे वापरली जातात. यावर्षी महाराष्ट्रात एकट्या एचटीबीटी बियाण्यांची तब्बल ४५ ते ५५ लाख पाकिटे विकली गेल्याचा अंदाज आहे.
एचटीबीटी बियाण्यांचे फायदे व तोटे:
-
फायदे:
-
हे बियाणे तणनाशक सहनशील (Herbicide Tolerant) असल्यामुळे तण व्यवस्थापनाचा खर्च थेट ५० टक्क्यांनी कमी होतो.
-
वेळेवर तण नियंत्रण होत असल्याने कापसाच्या उत्पादनात किमान १५ ते २५ टक्क्यांपर्यंत वाढ होते.
-
पिकाचा एकूण उत्पादन खर्च घटून शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात भर पडण्यास मदत होते.
-
-
तोटे व आव्हाने:
-
तणनाशकांच्या अतिवापरामुळे जमिनीवर व तणांवर विपरीत परिणाम होऊन काही वर्षांत 'सुपर वीड' (तणांमध्ये रोगप्रतिकारशक्ती वाढणे) तयार होण्याचा धोका असतो.
-
फवारणी करताना काळजी न घेतल्यास चुकीमुळे शेजारच्या पिकांचे नुकसान होऊ शकते.
-
शासनाची कोणतीही कायदेशीर परवानगी किंवा नियंत्रण नसल्यामुळे या बियाण्यांच्या गुणवत्तेबाबत व शुद्धतेबाबत कायम प्रश्नचिन्ह कायम असते.
-
सन २००८ पासून गुजरातमध्ये एचटीबीटी बियाण्यांच्या उत्पादनाला सुरुवात झाली असून, एकूण उत्पादनापैकी ७० टक्के बियाणे हे खुले (Open) तर ३० टक्के पॅकिंग करून विकले जाते. खुल्या बियाण्यांच्या विक्रीवर थेट बंदी नसली तरी पॅकिंग करून विकल्यास त्यावर कायदे लागू होतात. शेतकऱ्यांची गरज आणि मजुरीचा वाढता खर्च पाहता यावर शासनाने ठोस धोरण आखावे, अशी मागणी होत आहे.
शहर
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- नागपूर: अंबाझरीजवळ स्वामी विवेकानंद स्मारकाजवळ भरधाव कार नाल्यात कोसळून एकाचा दुर्दैवी मृत्यू
- मुंबई: शायना एनसींच्या कथित निषेध आंदोलनावरून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडल्याच्या वादावर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची प्रतिक्रिया!
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
महाराष्ट्र
- रत्नागिरी: वारीला गेले अन् विठुरायाच्या चरणी विसावले! येरडवचे माजी ग्रामपंचायत सदस्य जगन्नाथ सावंत यांचे पंढरपूरमध्ये निधन
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- सांगली: जिल्हा बँकेच्या अध्यक्ष निवडीवेळी जयंत पाटील चीनमध्ये तोंड लपवून बसले; भाजप आमदार गोपीचंद पडळकरांचा घणाघात
- जळगाव: गावी परतल्यानंतर अवघ्या दोन दिवसांत लग्नातील वादातून २१ वर्षीय तरुणाचा निर्घृण खून; १५ संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
गुन्हा
- रत्नागिरी: चिपळूणमध्ये खळबळ! रात्री घरातून बाहेर पडलेल्या सांगलीच्या तरुणाची दगडाने ठेचून हत्या, वालोपे परिसरात आढळला मृतदेह"
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- नवी दिल्ली: युधिष्ठिर सेतूवर भरधाव एसयूव्हीची ऑटोला धडक; पळण्याच्या नादात सहा जणांना चिरडले, दोघांचा मृत्यू
- नवी दिल्ली: ५० वर्षांहून जुनी इमारत कोसळल्याने चिमुकल्यासह दोघांचा मृत्यू; मी १० वर्षांपूर्वीच घर सोडण्याचा सल्ला दिला होता, म्हणत मामाला अनावर झाले अश्रू!
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा



























Subscribe to my channel




