अत्यंत चिंताजनक! अभ्यासात अपयश, पालकांची नाराजी अन् मोबाईलवरील वाद; किरकोळ कारणांसाठी तरुण व शाळकरी मुले उचलताहेत टोकाची पावले

पुणे: आजच्या धावपळीच्या आणि स्पर्धेच्या युगात तरुण पिढी तसेच शाळकरी मुलांमध्ये मानसिक ताणतणाव झपाट्याने वाढताना दिसत आहे. अत्यंत किरकोळ आणि क्षुल्लक कारणांमुळेही लहान मुले आणि तरुण वर्ग टोकाची पावले उचलत असल्याच्या घटना अत्यंत चिंताजनक ठरत आहेत. अभ्यासातील अपयश, परीक्षेत कमी गुण मिळणे, पालकांची किंवा शिक्षकांची नाराजी, मोबाईल फोनच्या अतिवापरावरून होणारे घरगुती वाद, मित्र-मैत्रिणींसोबतचे खटके, प्रेमप्रकरणे तसेच सोशल मीडियावरील आभासी जगाचा व दबावाचा वाढता प्रभाव यामुळे आजची पिढी मानसिकदृष्ट्या कमकुवत होत चालली आहे का, असा गंभीर प्रश्न यानिमित्ताने उपस्थित होत आहे.

टोकाची पावले उचलण्यामागची प्रमुख कारणे आणि मानसोपचारतज्ज्ञांचे मत

सध्याच्या बदलत्या जीवनशैलीत लहान मुले आणि तरुणांमधील सहनशक्ती कमी होत चालल्याचे तज्ज्ञांचे निरीक्षण आहे. अगदी छोट्या-छोट्या संकटांना सामोरे जाण्याची ताकद आजच्या पिढीत कमी पडत असून, क्षणिक राग किंवा नैराश्यातून ते जीवघेणे निर्णय घेत आहेत.

• अभ्यासाचा आणि करिअरचा ताण: शाळा, महाविद्यालयीन शिक्षण आणि स्पर्धा परीक्षांच्या अभ्यासाचे वाढलेले ओझे मुलांच्या मनावर ताण निर्माण करते. अपेक्षेप्रमाणे यश न मिळाल्यास मुले प्रचंड नैराश्यात जातात.

• पालकांशी संवाद नसणे: अनेकदा पालक आणि मुलांमध्ये संवादाचा अभाव असतो. मुले काय विचार करतात, त्यांच्या मनात काय सुरू आहे, हे पालकांना वेळेवर समजून घेता येत नाही.

• मोबाईल व सोशल मीडियाचे व्यसन: सतत मोबाईल, सोशल मीडिया रील्स आणि आभासी जगात रममाण होणाऱ्या मुलांमध्ये प्रत्यक्ष नातेसंबंध जपण्याची क्षमता कमी होत चालली आहे. सोशल मीडियावरील लाईक्स, कमेंट्स किंवा डिजिटल विश्वातील ताण त्यांना नैराशाच्या गर्तेत ढकलतो.

पालक आणि समाजाची वाढलेली जबाबदारी

या गंभीर समस्येवर वेळीच नियंत्रण मिळवण्यासाठी आता केवळ कायदेशीर उपाययोजना करून चालणार नाही, तर कौटुंबिक आणि सामाजिक पातळीवर मोठे परिवर्तन घडवून आणण्याची गरज आहे. पालकांनी आपल्या मुलांशी मित्रत्वाचे नाते निर्माण करून त्यांच्याशी मोकळा संवाद साधणे अत्यंत आवश्यक आहे. मुलांच्या मनातील भीती, ताणतणाव किंवा नैराश्याची लक्षणे ओळखून त्यांना वेळीच मानसोपचार किंवा समुपदेशन (Counseling) मिळवून देणे गरजेचे आहे. शाळा आणि महाविद्यालयांमध्येही नियमितपणे मानसिक आरोग्याविषयी मार्गदर्शन सत्रे आयोजित करण्याची मागणी मानसोपचारतज्ज्ञ आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांकडून केली जात आहे.