न्यायालयांमध्ये एआय वापरासाठी सर्वोच्चन्यायालयाने नियमांचा मसुदा जारी केला आहे. परंतुखटल्यांच्या ओझ्याखाली दबलेल्या न्यायालयांमध्येएआयच्या तात्पुरत्या वापरामुळे अडचणी आणि वाद वाढूशकतात. याच्याशी संबंधित 4 पैलू असे : 1. संविधानाच्या अनुच्छेद-145 नुसार सर्वोच्चन्यायालयाला नियम बनवण्याचा अधिकार आहे.त्याअंतर्गत राष्ट्रपतींनी सर्वोच्च न्यायालय नियम 2013 लामंजुरी दिली होती. परंतु एआयच्या मसुद्यात हे नियमकोणत्या कायद्यानुसार बनवले आहेत हे लिहिलेले नाही.जिल्हा न्यायालये राज्यांच्या उच्च न्यायालयांच्या अधीनअसतात. परंतु उच्च न्यायालयांना सर्वोच्च न्यायालयाच्या अधीन मानले जात नाही. अखिल भारतीय न्यायिकसेवेच्या स्थापनेमुळे मोठ्या प्रमाणावर न्यायालयीनसुधारणा होऊ शकते. परंतु त्यासाठीही सर्वोच्च न्यायालय न्यायालयीन आदेश जारी करत नाही. त्यामुळे सर्वोच्च न्यायालयाच्या प्रशासकीय आदेशाने उच्च न्यायालयेआणि जिल्हा न्यायालयांमध्ये एआय लागू केल्यासघटनात्मक पेचप्रसंग निर्माण होऊ शकतो. 2. बार कौन्सिल ऑफ इंडियाच्या म्हणण्यानुसारएआयला कायदेशीर मान्यता नाही. त्यामुळे ॲडव्होकेट्सॲक्टअंतर्गत एआयद्वारे तयार केलेल्या कोणत्याहीचुकीच्या माहितीसाठी वकीलच जबाबदार असतील.भारतात अद्याप डेटा सुरक्षा कायदा आणि त्यासंबंधीचेनियम लागू झालेले नाहीत. प्रलंबित, जुन्या प्रकरणांमधीलकोट्यवधी लोकांच्या संवेदनशील न्यायालयीन आणिखासगी डेटाचा एआयच्या माध्यमातून व्यावसायिक वापरकरणे घटनाबाह्य ठरेल. यापूर्वी वादी-प्रतिवादी आणिवकिलांची संमती आवश्यक आहे. अनेक न्यायाधीशांनीएआयच्या गैरवापरामुळे वाढणाऱ्या अराजकतेबद्दल चिंताव्यक्त केली आहे. पंजाब, हरियाणा उच्च न्यायालयाने सर्वजिल्हा न्यायालयांना आदेश दिला आहे की, एआयप्लॅटफॉर्मचा वापर कायदेशीर संशोधन आणि न्यायालयीननिकालांमध्ये करता येणार नाही. 3. कोरोनाच्या काळात न्यायालयांमध्ये घाईघाईनेऑनलाइन सुनावणी आणि खटल्यांचे थेट प्रक्षेपण सुरूझाले होते. परंतु 2018 मध्ये सर्वोच्च न्यायालयाचेसरन्यायाधीश दीपक मिश्रा यांच्या निकालानुसार अद्यापनियमांमध्ये आवश्यक ते बदल झालेले नाहीत.न्यायालयीन सुनावणीच्या डेटाचा व्यावसायिक वापररोखण्यासाठी स्पष्ट नियम नसल्याने न्यायालयीनप्रशासनावरील हल्ले वाढत आहेत. न्यायालयांमध्येव्हॉट्सॲप, झूम आणि यूट्यूबसारख्या परदेशीप्लॅटफॉर्मच्या असुरक्षित वापराविरोधात संघ विचारक के.एन. गोविंदाचार्य यांनी याचिका दाखल केली होती.सरन्यायाधीश चंद्रचूड यांनी म्हटले होते की, दोन वर्षांच्याआत स्वदेशी टेक प्लॅटफॉर्मचा वापर केला जाईल. मात्रअद्याप त्याची अंमलबजावणी झालेली नाही. 4. एआयचे सर्व मोठे प्लॅटफॉर्म परदेशी आहेत.भारताच्या बँकिंग प्रणालीला मायथोससारख्या एआयच्यासुनामीपासून वाचवण्यासाठी अर्थमंत्री चिंतेत आहेत.एआयचा गैरवापर रोखण्यासाठी आयटी ॲक्टमध्येही स्पष्टतरतुदी नाहीत. मसुद्यात डेटाची सुरक्षा आणि तक्रारनिवारणाच्या आवश्यक तरतुदी नसल्याने जिल्हान्यायालयांमध्ये वकील आणि न्यायाधीशांच्या अडचणीवाढू शकतात. पंतप्रधानांनी तंत्रज्ञान आणि एआयच्यावापरातून गरीब कैद्यांची सुटका आणि खटल्यांच्याओझ्यातून मुक्तीचे आवाहन केले होते. परंतु सर्वोच्चन्यायालयाच्या मसुद्यात एआयच्या माध्यमातून न्यायालयीनसुधारणा, छोट्या खटल्यांचा जलद निपटारा आणिसर्वसामान्यांना लवकर न्याय देण्याचा रोडमॅप नाही. जिल्हान्यायालयांमध्ये पाणी, स्वच्छतागृह आणि बसण्याचीप्राथमिक सुविधाही नाही. मग एआयसाठी पायाभूतसुविधा कशा विकसित होतील? एआयच्या संस्थात्मकवापरासाठी न्यायव्यवस्थेशी जोडलेल्या पाचही स्तंभांशी-जनता, सरकार, न्यायालयीन प्रशासन, वकील आणिन्यायाधीशांशी विचारविनिमय करणे गरजेचे आहे.त्यानुसारच संसदेत कायदा तयार व्हावा आणि सर्वोच्चन्यायालय व उच्च न्यायालयांच्या नियमांमध्ये बदलव्हावेत. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे) अद्याप डेटा सुरक्षा कायदा आणित्यासंबंधीचे नियम लागू झालेले नाहीत.प्रलंबित, जुन्या प्रकरणांमधील कोट्यवधीलोकांच्या संवेदनशील खासगी डेटाचाएआयच्या माध्यमातून व्यावसायिकवापर करणे घटनाबाह्य ठरेल.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- नागपूर: अंबाझरीजवळ स्वामी विवेकानंद स्मारकाजवळ भरधाव कार नाल्यात कोसळून एकाचा दुर्दैवी मृत्यू
- मुंबई: शायना एनसींच्या कथित निषेध आंदोलनावरून शिवसेनाप्रमुख बाळासाहेब ठाकरेंचा फोटो फाडल्याच्या वादावर उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची प्रतिक्रिया!
- पुणे: आयुक्त स्वतः उतरले रस्त्यावर! एफसी रोडवर महापालिकेची धडक कारवाई; तब्बल २४ हजार ५०० चौरस फुटांचे अनधिकृत बांधकाम जमीनदोस्त!
महाराष्ट्र
- रत्नागिरी: वारीला गेले अन् विठुरायाच्या चरणी विसावले! येरडवचे माजी ग्रामपंचायत सदस्य जगन्नाथ सावंत यांचे पंढरपूरमध्ये निधन
- पुणे: जे. एम. रोड खाऊ गल्लीत 'एफडीए'चा धडक कारवाईचा दणका; १७ पैकी ८ आस्थापने बंद, ६ परवाने निलंबित
- सांगली: जिल्हा बँकेच्या अध्यक्ष निवडीवेळी जयंत पाटील चीनमध्ये तोंड लपवून बसले; भाजप आमदार गोपीचंद पडळकरांचा घणाघात
- जळगाव: गावी परतल्यानंतर अवघ्या दोन दिवसांत लग्नातील वादातून २१ वर्षीय तरुणाचा निर्घृण खून; १५ संशयित पोलिसांच्या ताब्यात
गुन्हा
- रत्नागिरी: चिपळूणमध्ये खळबळ! रात्री घरातून बाहेर पडलेल्या सांगलीच्या तरुणाची दगडाने ठेचून हत्या, वालोपे परिसरात आढळला मृतदेह"
- गोंदिया: उदमांजर शिकारप्रकरणी सहा जण जेरबंद; गोंदिया वनविभागाची धडक कारवाई, कामठा परिसरातील घटना
- कोल्हापूर: पुणे रेल्वे प्रवासादरम्यान धक्कादायक घटना हातकणंगलेत रेल्वेखाली सापडून विवाहितेचा संशयास्पद मृत्यू; आत्महत्या की घातपात? चर्चांना उधाण
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
विडियो गॅलेरी

पुण्यातील एअर होस्टेस वर्षा तुरकर हत्या प्रकरणात नवं वळण! १५ लाख की ६० लाख? आर्थिक व्यवहारातून
सांगली जिल्हा बँकेच्या सत्तानाट्यात भाजप OUT? काँग्रेसचा अध्यक्ष, शिवसेनेचा उपाध्यक्ष; भाजपची नाराज
धुळ्यात दिव्यांग शिक्षकाच्या बंद घरात चोरी! रोकड आणि सोन्याचे दागिने लंपास
देश विदेश
- नवी दिल्ली: युधिष्ठिर सेतूवर भरधाव एसयूव्हीची ऑटोला धडक; पळण्याच्या नादात सहा जणांना चिरडले, दोघांचा मृत्यू
- नवी दिल्ली: ५० वर्षांहून जुनी इमारत कोसळल्याने चिमुकल्यासह दोघांचा मृत्यू; मी १० वर्षांपूर्वीच घर सोडण्याचा सल्ला दिला होता, म्हणत मामाला अनावर झाले अश्रू!
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
- उत्तर प्रदेश: लग्नापूर्वीच तिरंग्यात परतला अलीगढ़चा शिपाई; नायक करन चौधरी यांच्या अंगावर काटा आणणारी बलिदान गाथा



























Subscribe to my channel




