बिहार: आईच्या उपचारासाठी जमीन गहाण ठेवली, एका गायीपासून सुरू केला प्रवास; बिहारच्या रोशन कुमार यांची प्रेरणादायी यशोगाथा.

बिहार: अकबरपूर ब्लॉकमधील कझिया गावातील रहिवासी असलेल्या रोशन कुमार यांची संघर्षमय आणि अत्यंत प्रेरणादायी यशोगाथा समोर आली आहे. हलाखीच्या परिस्थितीवर मात करत त्यांनी आपल्या जिद्दीच्या बळावर एका छोट्या व्यवसायाचे मोठ्या उद्योगात रूपांतर केले आहे. त्यांच्या या खडतर प्रवासाने अनेकांसाठी एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे.

आईचा आजार आणि बिकट आर्थिक परिस्थिती:

काही वर्षांपूर्वी रोशन कुमार यांच्या आईला कर्करोग (Cancer) झाल्याचे निदान झाले. कुटुंबाची आर्थिक स्थिती अत्यंत खालावलेली असताना आईच्या उपचारासाठी मोठा खर्च करणे अशक्य होते. उपचारासाठी पैसे उभे करण्यासाठी कुटुंबाला अखेर आपली जमीन गहाण ठेवावी लागली. अशा बिकट प्रसंगी अनेकांनी त्यांना शहरात जाऊन मजुरी करण्याचा सल्ला दिला, परंतु आपल्या आईला आणि कुटुंबाला या स्थितीत सोडून जाण्याची त्यांची अजिबात इच्छा नव्हती.

एका गायीपासून व्यवसाय आणि संघर्षाचा काळ:

घरची परिस्थिती पूर्णपणे खालावल्यामुळे आणि गमावण्यासारखे काहीच उरले नसल्यामुळे रोशन यांनी खचून न जाता स्वतः काहीतरी करण्याचा निर्णय घेतला. त्यांनी नातेवाईक आणि शुभचिंतकांकडून आर्थिक मदत मिळवत अवघ्या ३६ हजार रुपयांमध्ये एक देशी गाय विकत घेतली आणि दुग्धव्यवसायाची सुरुवात केली.

या नवीन प्रवासाची सुरुवात अत्यंत कठीण होती. ते दररोज पहाटे उठून दूध काढत, ते बाजारात विकण्यासाठी नेत आणि संध्याकाळी पुन्हा तेचिक काम करत असत. सुरुवातीला अनेकदा संपूर्ण दूध विकले जात नसे, तरीही त्यांनी कधीही हार मानली नाही. त्यांची हीच रोजची कठोर मेहनत आणि निष्ठा त्यांच्यासाठी सर्वात मोठा आधार ठरली.

व्यवसायाचा विस्तार आणि 'अमृत' ब्रँडची निर्मिती:

हळूहळू त्यांच्या दुधाचा दर्जा आणि वेळेवर मिळणाऱ्या पुरवठ्यामुळे ग्राहकांचा त्यांच्यावरील विश्वास वाढला. उत्पन्न जसजसे वाढू लागले, तसतसे त्यांनी २०१४ मध्ये गव्य विकास विभागाच्या अनुदानावरून १० गायी घेतल्या आणि आपल्या व्यवसायाचा मोठा विस्तार केला.

आज त्यांच्याकडे तब्बल ७५ गायी आणि वासरांचा मोठा डेअरी फार्म आहे. त्यांच्या फार्ममधून दररोज सुमारे १५० लिटर दूध स्थानिक बाजारात विक्रीसाठी जाते. केवळ दूध विक्रीवर न थांबता त्यांनी दही, पनीर आणि मिल्कशेक यांसारखे दुग्धजन्य पदार्थ तयार करण्यास सुरुवात केली. हे सर्व उत्पादने ते 'अमृत' या स्वतःच्या ब्रँड नावाने बाजारात विकतात.

देशी गायींचे संगोपन आणि इतरांना रोजगार:

कृषी विज्ञान केंद्रात घेतलेल्या प्रशिक्षणामुळे त्यांना देशी गायींचे महत्त्व समजले. आज त्यांच्याकडे २६ देशी गायी असून त्यांची देखभाल करणे सोपे असते, त्या आजारी कमी पडतात आणि त्यांचे दूध अधिक पौष्टिक असते, असे ते सांगतात. तसेच गाईंच्या शेणापासून सेंद्रिय खत तयार होत असल्याने शेतीचा खर्चही कमी झाला आहे. आज रोशन कुमार यांच्या या यशस्वी डेअरी फार्ममुळे गावातील इतर चार-पाच लोकांनाही वर्षभर नियमित रोजगार मिळाला असून ते अनेकांसाठी प्रेरणास्रोत बनले आहेत.