एन. रघुरामन यांचा कॉलम:लेट प्रेग्नन्सीच्या फायद्यांवर त्याच्याशी संबंधित समस्यांचे ओझे वाढत आहे का?

53 वर्षांच्या एका शानदार परफॉर्मरने दोन दशकांहून अधिक काळ पूर्ण निष्ठेने काम केले. कॉर्पोरेटच्या पायऱ्या ते खूप वेगाने चढले आणि अखेर बिझनेसच्या सर्वोच्च पदावर पोहोचले, परंतु गेल्या दोन वर्षांत कंपनीच्या प्रमोटर्सनी त्यांच्या परफॉर्मन्समध्ये घसरण पाहिली. ते प्रचंड तणावात दिसत होते. बिझनेस ट्रॅव्हल टाळत आणि ऑफिसमध्ये उशिरापर्यंत थांबणेही त्यांनी सोडले होते. ते नेहमी असंतुष्ट दिसत असत. याचे कारण जाणून घेण्यासाठी कंपनीच्या मालकांनी एका बाह्य तज्ज्ञाची मदत घेतली. कन्सल्टंटने सांगितले की, त्यांच्या असंतोषाचे कारण वेतन-भत्ते नसून, हे आहे की ते आपल्या मुलासोबत क्वालिटी टाइम घालवू शकत नाहीत. ते अशा ‘कॉर्पोरेट ट्रॅप’मध्ये अडकले होते, जिथे प्रत्येक वेळी उपलब्ध राहावे लागते, मोठ्या टीमसोबत सतत संपर्कात राहावे लागते आणि म्हणूनच त्यांच्याकडे मुलासाठी मानसिक ऊर्जा उरतच नव्हती. ते सतत कमी झोपेच्या समस्येशी झगडत होते आणि हा त्यांच्या ‘वयोवृद्ध पेरेंट’ असण्याचा परिणाम होता. त्यांचे मूल जन्माला आले तेव्हा ते 41 वर्षांचे आणि पत्नी 40 वर्षांची होती. 12 वर्षांनंतर, करिअरच्या सर्वात महत्त्वाच्या टप्प्यात आणि लहान मुलाच्या संगोपनाच्या हाय-एनर्जी डिमांडमध्ये समतोल साधणे त्यांच्यासाठी ओझे बनले आहे. आज या व्यापक संकटातून अनेक वृद्ध पालक जात आहेत. आज बरेच लोक उशिराने पॅरेंट्स बनत आहेत, परंतु नंतर त्यांना वैयक्तिक वेळेची कमतरता, सामाजिक दबाव आणि गंभीर आर्थिक आव्हानांसारख्या अनपेक्षित वास्तवाचा सामना करावा लागतो. अनेक लोक अशा वेळी मुलांच्या संगोपनाचा मोठा खर्च उचलत आहेत, जेव्हा त्यांनी रिटायरमेंटसाठी बचत वाढवायला हवी किंवा वयाशी संबंधित आरोग्य समस्या मॅनेज करायला हव्यात. परिणामी, काही लोकांना सर्वाधिक कमाईच्या वर्षांतही आपल्या प्रोफेशनमधून मागे हटण्याचा विचार करावा लागतो. कामाचा सततचा दबाव आणि झोपेची कमतरता यांचे विषारी समीकरण शारीरिक थकवा वेगाने वाढवते. दुसरीकडे अनेक प्रमोटर्स आणि बॉस त्यांच्या बर्नआऊटला अनेकदा ‘असंतोष’ मानून बसतात. करिअर-ड्रिव्हन प्रोफेशनल्सचा एक मोठा वर्ग जाणूनबुजून उशिरा मुले जन्माला घालत आहे. अमेरिकेत 2025 मध्ये एकूण जन्मांमध्ये 40 वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाच्या महिलांचा वाटा सुमारे 4.3% राहिला. 1990 च्या अवघ्या 1.2% वाट्याच्या तुलनेत ही नाट्यमय वाढ आहे. भारताचा नॅशनल डेटा दर्शवतो की देशभरातील एकूण प्रसूतींमध्ये 40 ते 44 वर्षांच्या महिलांच्या प्रसूती 1% असतात. महानगरांमधील फर्टिलिटी क्लिनिकचे अहवाल सांगतात की, करिअरसंबंधी महत्त्वाकांक्षा आणि आर्थिक सुरक्षेच्या आशेने 35 आणि 40 वर्षांपेक्षा अधिक वयाच्या महिलांमध्ये आयव्हीएफसारख्या प्रगत प्रजनन प्रक्रियांची मागणी दरवर्षी 5% वाढत आहे. हा कल संकेत देतो की अधिक वयात मातृत्व मिळवण्याच्या विचारसरणीत मोठा बदल होत आहे. अभ्यास पुष्टी करतात की, या वयोवृद्ध मातांना तीव्र तुलनेचा सामना करावा लागतो. त्यांच्यावर सतत बाह्य सल्ले आणि डिजिटल माहितीचा भडिमार होत असतो, ज्यामुळे त्या व्याकुळ होतात. पॅरेंट्सचा दबाव काही नवीन नाही. हा पिढ्यानपिढ्या चालत आला आहे, परंतु आज हा अधिक ढवळाढवळ करणारा वाटतो, कारण आधुनिक अल्गोरिदमने यातून सुटका करून घेणे जवळपास अशक्य केले आहे. विशेषतः इन्फ्लुएन्सर्सच्या सोशल मीडिया अकाउंट्सनी ही चिंता आणखी वाढवली आहे की मुलांचे संगोपन आता अत्यंत गुंतागुंतीचे, खर्चिक झाले आहे आणि त्यात यशस्वी होणे अत्यंत कठीण होत आहे. पूर्वीच्या पिढ्यांना पेरेंटिंगबद्दल मंदिरांमध्ये, प्रवासात किंवा सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये न मागता सल्ले मिळत असत, परंतु आज पॅरेंट्स सतत अशा चित्रांनी वेढलेले असतात, जी सांगतात की मुलांसाठी त्यांनी काय केले पाहिजे. हा डिजिटल दबाव त्यांच्यामध्ये अयोग्यता आणि अपराधीपणाची भावना निर्माण करतो. बहुतांश ‘सुपरमॉम्स’च्या सोशल मीडिया फीड्स याला आणखी वाढवतात. जसे एखादे वृद्ध पालक थोडे पुढे जातात, की डिजिटल इकोसिस्टम नवीन सांस्कृतिक वाद उभा करून त्यांची एंग्झायटी पुन्हा वाढवते. फंडा असा आहे की - नि:संशयपणे उशिरा आई बनण्याचे काही खास फायदे आहेत, परंतु असे दिसते आहे की या निर्णयामुळे निर्माण होणारी आव्हाने त्या फायद्यांवर ओझे ठरू लागली आहेत. आपले विचार माझ्याशी शेअर करा की आपण आपल्या अवतीभोवती काय पाहत आहात.