एन. रघुरामन यांचा कॉलम:प्रत्येक पालकाने या दोन गोष्टी आपल्या मुलांना नक्की सांगायला हव्यात

या दोन्हींच्या कथांची सुरुवात वेगवेगळी आहे, मात्र शेवट असाधारण आहे. त्यांच्या कथा अमेरिकेतील फ्लोरिडा आणि भारतातील लखनऊमध्ये हजारो किलोमीटरच्या अंतरावर सुरू झाल्या. नॅथन थॉमसची कथा फ्लोरिडातून तर दीप्ती कनोजियाची लखनऊमधील एका खोलीच्या घरातून सुरू झाली. नॅथन गणितीय समीकरणांच्या मध्ये लहानाचा मोठा झाला, तर दीप्ती अनिश्चिततेत मोठी झाली. नॅथन 19 व्या वाढदिवसापूर्वीच जगातील सर्वात कमी वयाचा पुरुष प्रोफेसर बनला, तर दीप्तीने 14 व्या वाढदिवसापूर्वीच आपल्या पालकांना गमावले. असे असूनही तिने सिंगापूरमध्ये शिक्षणासाठी शिष्यवृत्ती मिळवली. नॅथन इंजिनिअर्सच्या कुटुंबातून येतो. त्याच्या आईमध्ये अवघड प्रश्नही सहजपणे समजावून सांगण्याची अद्भुत क्षमता आहे. म्हणूनच नॅथन अशा मुलांपैकी एक होता, जो त्या गणितीय प्रश्नांचाही आनंद घ्यायचा, ज्यांना पाहून मोठी माणसेही घाबरायची. जेव्हा बहुतांश मुले मिडल स्कूलमध्ये प्रवेश घेतात तेव्हा नॅथनने ड्युअल एनरोलमेंट प्रोग्रामच्या माध्यमातून अवघ्या 10 व्या वर्षीच कॉलेजमध्ये प्रवेश घेतला. ज्या वयात बहुतांश टीनएजर्स हे ठरवत असतात की त्यांना कोणत्या क्षेत्रात करिअर करायचे आहे तेव्हा नॅथनने इलेक्ट्रिकल इंजिनिअरिंग, ऑनर्समध्ये आपली बॅचलर आणि मास्टर्स पदवी पूर्ण केली. अलीकडेच 18 वर्षे 346 दिवस वयाचा असताना त्याने मियामी डेड महाविद्यालयात अभियांत्रिकीच्या शिक्षकाचे पद स्वीकारले आणि तो जगातील सर्वात कमी वयाचा प्राध्यापक बनला. त्याने स्कॉटलंडचे गणितज्ञ कॉलिन मॅकलॉरिन यांचा 2008 चा विक्रम मोडला, जे 19 व्या वर्षी प्राध्यापक बनले होते. जेव्हा नॅथनला या विक्रमाबद्दल विचारण्यात आले तेव्हा त्याने प्रसिद्धी किंवा ओळखीची बात केली नाही, तर तो म्हणाला की त्याला शिकवण्याचा सर्वाधिक आनंद मिळतो. तो म्हणाला, जेव्हा एखाद्या विद्यार्थ्याला एखादी अवघड कॉन्सेप्ट अचानक समजते तेव्हा त्याच्या चेहऱ्यावर जो आनंद येतो ते पाहणे हा त्याचा सर्वात आवडता क्षण असतो. त्याच्यासाठी यशाचे मोजमाप हे नाही की त्याला किती माहिती आहे, तर त्याच्यामुळे दुसरे किती शिकू शकले हे आहे. आता लखनऊकडे वळूया, जिथे एका टीनएजरचे आयुष्य अत्यंत अडचणीत गेले. 13 व्या वर्षी दीप्ती अनाथ झाली. अशी दुर्घटना अनेकांच्या स्वप्नांचा अंत करू शकली असती, पण दीप्तीसाठी ही एका नव्या प्रवासाची सुरुवात ठरली. तिने प्रेरणा गर्ल्स स्कूलमध्ये आपले शिक्षण पूर्ण निष्ठेने सुरू ठेवले. एक्स्ट्रा-करिक्युलर ॲक्टिव्हिटीजमध्येही सहभाग घेतला आणि हळूहळू आत्मविश्वास परत मिळवला. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे तिने शिक्षकांनी सांगितलेल्या अशा गोष्टींवर विश्वास ठेवला, ज्यावर स्वतः तिचाही विश्वास नव्हता. ते म्हणजे परिस्थिती तिचे भविष्य ठरवत नाही. गेल्या वर्षी तिने युनायटेड वर्ल्ड कॉलेजेस मूव्हमेंटच्या वतीने दिल्या जाणाऱ्या जगातील सर्वात स्पर्धात्मक शैक्षणिक शिष्यवृत्तीपैकी एकासाठी अर्ज केला. निवड प्रक्रियेत अकॅडमिक एक्सलन्स, नेतृत्वक्षमता, विचारांची प्रगल्भता, समाजसेवा आणि सकारात्मक बदल घडवून आणण्याची क्षमता यांसारख्या गुणांची पारख केली गेली. अनेक महिन्यांनंतर उत्तर आले. दीप्तीची निवड पूर्ण शिष्यवृत्तीवर सिंगापूरच्या युनायटेड वर्ल्ड कॉलेज साऊथ ईस्ट आशियामध्ये इंटरनॅशनल बॅकलॉरिएट डिप्लोमा प्रोग्रामच्या शिक्षणासाठी झाली. पालक तुमच्याकडून जगातील सर्वात कमी वयाचे प्राध्यापक बनण्याची किंवा आंतरराष्ट्रीय स्कॉलरशिप मिळवण्याची अपेक्षा ठेवत नाहीत. विक्रम तर दररोज मोडले जातात आणि मोजकेच लोक शिष्यवृत्तीही मिळवतात. मी तर यापेक्षाही खूप मौल्यवान गोष्ट तुमच्यासाठी इच्छितो- शिकण्यावर आयुष्यभर प्रेम करत राहा. तुम्ही जिज्ञासू राहाल, न घाबरता प्रश्न विचाराल, इतरांपेक्षा जास्त वाचाल, जेव्हा कोणी पाहत नसेल तेव्हाही सराव कराल आणि निराशेनंतरही पुढे जात राहाल तर यश शेवटी तुमच्या मागे येईल. फंडा असा की, स्वप्ने तुमचे वय किंवा पत्ता विचारत नाहीत. मोठी स्वप्ने पाहा, पूर्ण जिद्दीने त्यांचा पाठलाग करा आणि मग पाहा की तुम्ही कुठे पोहोचता.