डारिओ अमोदेई यांचा कॉलम:एआयचा वेग इतका जास्त आहे की आपणच मागे पडत आहोत

‘द लॉर्ड ऑफ द रिंग्ज’ मधील एका उपकथेत दोन हॉबिट्स आपल्या जंगलाच्या सुरक्षेबद्दल चिंतेत आहेत. ते यासाठी एका ट्री-बीयर्डला विनंती करतात. ट्री-बीयर्ड हा एक बुद्धिमान पण अत्यंत संथ गतीने काम करणारा वृक्ष आहे. अडचण अशी होती की, जिथे एक संपूर्ण सैन्य जंगल कापून नष्ट करत असते, तिथे ट्री-बीयर्डची वेळेची समज खूप संथ असते. त्याला दुसऱ्या एखाद्या वृक्षाला ‘हॅलो’ म्हणायलाच पूर्ण दिवस लागायचा, त्यामुळे त्याला आणि त्याच्या सोबत्यांना इतक्या जलद कारवाईसाठी तयार करणे जवळजवळ अशक्य होते. एआय आणि आपल्या राजकीय संघटनांचे नातेही काहीसे हॉबिट्स आणि ट्री-बीयर्डसारखेच वाटते. एआय अत्यंत वेगाने पुढे जात आहे. अवघ्या चार वर्षांपूर्वीपर्यंत एआय मॉडेल्स एखादी कोडची ओळही जेमतेम अचूक लिहू शकत होते, पण आज प्रमुख एआय कंपन्यांमध्ये बहुतेक कोड तेच लिहीत आहेत. अशाच प्रकारची प्रगती जीवशास्त्र, भौतिकशास्त्र, गणित, वित्त, कायदा, भाषांतर आणि इतर अनेक क्षेत्रांतही पाहायला मिळाली आहे. एआयच्या स्केलिंग नियमांना आता एका दशकाहून अधिक काळाच्या अनुभवात्मक पुराव्यांचे समर्थन मिळाले आहे. जर हे स्केलिंग नियम केवळ आणखी एक-दोन वर्षे चालू राहिले, तर बहुदा आपण अशा टप्प्यावर पोहोचू, ज्याला मी ‘पॉवरफुल एआय’ म्हटले आहे. याच्या उलट, धोरणे आणि कायदे बनवण्याचा वेग अत्यंत संथ आहे. अनेकदा याची योग्य कारणेही असतात. सरकारांकडे गंभीर आणि व्यापक अधिकार असतात, आणि सामान्यतः असा निर्णय घाईघाईत न घेणेच अधिक चांगले मानले जाते, परंतु वेळेच्या गतीमधील हे असंतुलन त्रासदायक आहे. संसद एखादा निर्णय घ्यायला अनेक वर्षे लावते, तर तितक्या वेळात एआय प्रतिभावंतांनी भरलेल्या एका संपूर्ण देशाच्या क्षमतेपर्यंत पोहोचतो! जेव्हापासून एआय हे एक प्रमुख कमर्शियल टेक्नॉलॉजी म्हणून उदयास आले आहे. आपल्यापैकी जे लोक याला जबाबदारीने चालवू इच्छित होते, ते एका दुविधेत अडकले होते. हे तंत्रज्ञान कोणत्या दिशेने जात आहे, हे आपल्याला स्पष्ट दिसत होते. आपल्याला वाटत होते की काही वर्षांतच एआय अशा दुर्मिळ तंत्रज्ञानांपैकी एक बनेल, जे संपूर्ण धोरणात्मक परिदृश्य मुळापासून बदलून टाकेल- अगदी तसेच जसे अणुशस्त्रांनी भू-राजकारण बदलले होते आणि औद्योगिक क्रांतीने आर्थिक प्रश्नांचे स्वरूप पायाभूतपणे बदलून टाकले होते. पण जे लोक त्या वेळी एआयच्या क्षमता पाहत होते, त्यांना हे खूप साधे तंत्रज्ञान वाटत होते बहुतांश धोरणकर्ते आणि कंपन्यांना हे पटवून देणे कठीण होते की, मुक्त-बाजार आधारित दृष्टिकोनाशिवाय इतर कोणतेही धोरण योग्य असू शकते. खरे सांगायचे तर एआयचे व्यापक प्रभाव त्या वेळेपर्यंत समोर आलेही नव्हते आणि ते कोणत्या स्वरूपात समोर येतील, हेही आपल्याला माहीत नव्हते. त्यामुळे योग्य धोरणे आखणे कठीण होते. परंतु या मर्यादा पाहता सुरक्षेवर भर देणाऱ्या संघटनांनी (ज्यात अँथ्रोपिकचाही समावेश आहे) अशा धोरणात्मक उपक्रमांवर लक्ष केंद्रित केले आहे, जे भविष्यातील पर्याय सुरक्षित ठेवतील, पुढे जाऊन तीव्र प्रतिक्रिया देण्याची क्षमता विकसित करतील, जगाला पुढे काय येणार आहे याची अधिक चांगली समज देतील- जसे की पारदर्शकता कायदे, चिप निर्यात नियंत्रण आणि एआयच्या श्रम-बाजारावरील प्रभावांशी संबंधित डेटाचे संकलन. मान्य आहे की हे उपाय अपुरे आहेत, पण आतापर्यंत तर हीच पावले अशी वाटत होती, जी प्रत्यक्षात आणणे शक्य होते. तथापि, गेल्या काही महिन्यांत एआयची असाधारण शक्ती आणि त्याच्याशी संबंधित जोखमींचे पुरावे इतके स्पष्ट झाले आहेत की आता त्यांच्याकडे दुर्लक्ष करणे शक्य नाही. कदाचित याचे सर्वात मोठे प्रतीकात्मक उदाहरण ‘क्लॉड मायथोस प्रिव्ह्यू’ हे आहे. आता आपल्याला माहीत आहे की आघाडीचे एआय मॉडेल्स सायबर सुरक्षेसाठी वास्तविक आणि गंभीर धोका निर्माण करतात, ज्यामुळे वित्तीय क्षेत्र, महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधा आणि राष्ट्रीय सुरक्षेत अडथळे निर्माण होण्याची शक्यता वाढू शकते. वास्तविक पाहता, मायथोसने जागतिक सायबर सुरक्षा परिदृश्याला हादरवून सोडले आहे, पण याने हेही सिद्ध केले की, एआय मॉडेल्स आता धोरणात्मक महत्त्वाचे साधन बनले आहेत. आता आपल्याला अशा धोरणात्मक यंत्रणेला सक्रिय करावे लागेल, जी येणाऱ्या काळातील जोखमींचा सामना करू शकेल. हे कौतुकास्पद आहे की आपले अनेक समकालीनही आता त्याच दृष्टिकोनांकडे वळत आहेत, ज्याची वकिली आपण गेल्या काही वर्षांपासून करत होतो. (darioamodei.com वरून साभार) आपल्याला काही महत्त्वाच्या मुद्द्यांवर लक्ष केंद्रित करावे लागेल, जसे की सार्वजनिक सुरक्षा आणि एआय नियमन, याच्याशी संबंधित मॅक्रो-इकॉनॉमिक्स व कर धोरणे आणि एआयचे सकारात्मक प्रभाव वाढवणे. वेळ कमी आहे, आपल्याला चपळता दाखवावी लागेल.