पं. विजयशंकर मेहता यांचा कॉलम:मन एकाग्र करा, नियंत्रण ठेवा आणि नंतर कृती करा

शांतीबाबत मनावर काम करावे असे धर्म व विज्ञान या दोन्हीलाही वाटते. दोघांत सहमती आहे. विज्ञानानुसार मानसिकता योग्य असेल तर व्यक्ती प्रतिकूल परिस्थितीतही शांत राहू शकते. धर्मही त्याच्या पद्धतीने हीच भावना व्यक्त करतो. काकभूशुंडी गरुडाला कथा सांगत असल्याबद्दल तुलसीदासांनी लिहिले, “प्रभु अवतार कथा पुनि गाई, तब सिसु चरित कहेसि मन लाई.’ त्यांनी भगवंताच्या अवताराची कथा सांगितली. एकाग्रतेने भगवान श्रीरामाच्या बाललीला सांगितल्या. यात “मन लावून’ या शब्दाचा अर्थ एकाग्र होणे, नियंत्रण व नंतर कृती करणे असा होतो. अलीकडेच जग दिल्लीत एआयचे चिंतनासाठी आले होते. एआयमधील तज्ज्ञांमध्ये थोडी का असेना आध्यात्मिक समज आहे. एखाद्याने मनावर नियंत्रण ठेवले व आत्म्यापर्यंत पोहोचल्यास एआय कोणतेही नुकसान करणार नाही, ही गोष्ट या जाणकारांनी मान्य केली. सध्या जगातील जबाबदार लोक एआय खांद्यावर घेऊन चालत आहेत. पण ती पालखी आहे की अर्थी हेही त्यांना समजेनासे झाले आहे.