१८ गेट पास, ७२० टन कोळसा आणि २८.८० लाखांचा कथित घोटाळा; सीबीआयच्या कारवाईने रेल्वे विभागात खळबळ

नागपूर जवळील 'डुमरी खुर्द' रेल्वे सायडिंगवर झालेल्या एका मोठ्या कोळसा घोटाळ्याचा पर्दाफाश केंद्रीय अन्वेषण विभागाने (CBI) केला आहे. एस. जे. एंटरप्रायझेस (S. J. Enterprises) या खासगी कंत्राटदार कंपनीने रेल्वेच्या काही अज्ञात अधिकाऱ्यांशी संगनमत करून तब्बल २८.८० लाख रुपयांचा कोळसा हडपल्याचा ठपका ठेवण्यात आला आहे.

घोटाळ्याचे स्वरूप: एस. जे. एंटरप्रायझेस या कंपनीला रेल्वेचे वॅगन, रुळांचा परिसर आणि प्लॅटफॉर्म साफ करण्याचे कंत्राट देण्यात आले होते. या कामाच्या नावाखाली कंपनीने केवळ 'वेस्ट' किंवा 'रिजेक्ट' कोळसा उचलण्याची परवानगी घेतली होती. मात्र, कंपनीने या नावाखाली तब्बल ७२० मेट्रिक टन उच्च दर्जाचा (G-12 ग्रेड) कोळसा चोरून खुल्या बाजारात विकला. पश्चिम कोळसा क्षेत्राकडून (WCL) हा कोळसा वीज निर्मिती कंपन्यांना सवलतीच्या दरात पुरवला जातो, परंतु कंत्राटदाराने तो बेकायदेशीरपणे विकून २८.८० लाखांचा स्वतःचा फायदा केला आणि सरकारचे तितक्याच रकमेचे नुकसान केले.

सीबीआयची कारवाई: १. गेट पासचा गैरवापर: कंपनीने रेल्वेच्या अज्ञात अधिकाऱ्यांशी संगनमत करून मार्च २०२६ मध्ये १८ बनावट 'गेट पास' मिळवले. याच पासच्या आधारे ७२० टन उच्च दर्जाचा कोळसा रेल्वे परिसरातून बाहेर काढण्यात आला. २. छापेमारी आणि तपास: २१ मे २०२६ रोजी दक्षता पथक आणि सीबीआयने अचानक डुमरी खुर्द सायडिंगवर धाड टाकली. तेथे तब्बल १,४२७ मेट्रिक टन कोळसा साठवलेला आढळला. सीबीआयने घेतलेल्या नमुन्यांची तपासणी 'सेंट्रल इन्स्टिट्यूट ऑफ मायनिंग अँड फ्युएल रिसर्च' (CIMFR) कडे केली असता, तो कोळसा उच्च दर्जाचा असल्याचे निष्पन्न झाले. ३. गुन्हा दाखल: या प्रकरणी सीबीआयच्या लाचलुचपत प्रतिबंधक शाखेने कंपनीचे मालक अमित मैती, अज्ञात रेल्वे अधिकारी आणि इतरांविरुद्ध भारतीय न्याय संहिता (BNS) तसेच भ्रष्टाचार प्रतिबंधक कायद्यान्वये गुन्हा दाखल केला आहे. या प्रकरणाचा पुढील तपास उपअधीक्षक नीरज कुमार गुप्ता यांच्या मार्गदर्शनाखाली सुरू आहे.

या कारवाईमुळे रेल्वे आणि कोळसा मंत्रालयात मोठी खळबळ उडाली असून, यामागे आणखी मोठ्या रॅकेटचा हात असावा, असा संशय व्यक्त केला जात आहे.