सावरकरांचे विचार आणि रणनीती: सात्यकी सावरकर यांनी न्यायालयात उलगडला इतिहास

पुणे: स्वातंत्र्यवीर सावरकर यांनी मांडलेले विचार हे तत्कालीन परिस्थितीचा अभ्यास आणि भविष्यातील भारताची सुरक्षितता यावर आधारित होते, अशी भूमिका सात्यकी सावरकर यांनी पुण्याच्या विशेष न्यायालयात मांडली. राहुल गांधी मानहानी प्रकरणात झालेल्या उलटतपासणीत त्यांनी सावरकरांवरील अनेक आक्षेपांना ऐतिहासिक संदर्भासह उत्तरे दिली.

१. लष्करीकरणाची दूरदृष्टी:
सावरकरांनी दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात भारतीयांना ब्रिटीश सैन्यात भरती होण्याचे आवाहन केले होते. यामागचा मूळ उद्देश ब्रिटीशांना मदत करणे नसून, भारतीय तरुणांना आधुनिक शस्त्रास्त्रांचे आणि लष्करी शिस्तीचे प्रशिक्षण मिळावे हा होता. सात्यकी सावरकर यांनी नमूद केले की, सावरकरांच्या याच 'लष्करीकरण' धोरणामुळे स्वातंत्र्यानंतर १९४७ मध्ये जेव्हा पाकिस्तानने भारतावर आक्रमण केले, तेव्हा आपल्याकडे प्रशिक्षित सैन्य तयार होते.
२. सावरकरांचा विज्ञानवाद:
सावरकर हे अंधश्रद्धेच्या विरोधात आणि विज्ञानाचे पुरस्कर्ते होते. त्यांनी गाईला 'देव' न मानता 'एक उपयुक्त पशू' मानले होते. त्यांचा हा दृष्टिकोन हिंदू धर्मातील रूढीवादापेक्षा विज्ञानवादी विचारसरणीला महत्त्व देणारा होता, असा खुलासा सात्यकी सावरकर यांनी त्यांच्या साहित्याचा संदर्भ देऊन केला.
३. द्विराष्ट्रवादाचा मूळ स्रोत:
सावरकरांवर अनेकदा द्विराष्ट्रवादाचा आरोप केला जातो. मात्र, ही संकल्पना सावरकरांनी मांडलेली नसून ती सर सय्यद अहमद खान यांची होती, असे सात्यकी सावरकर यांनी न्यायालयात स्पष्ट केले. सावरकरांनी केवळ त्या काळातील सामाजिक आणि राजकीय वस्तुस्थितीवर आपले भाष्य मांडले होते.
४. दया याचिका आणि कायदेशीर प्रकिया:
अंदमानमधील काळ्यापाण्याच्या शिक्षेदरम्यान सावरकरांनी ब्रिटीश सरकारला केलेल्या दया याचिकांचा उल्लेख करताना सात्यकी म्हणाले की, हा कैद्यांचा एक कायदेशीर अधिकार होता. सावरकरांप्रमाणेच इतर अनेक राजकीय कैद्यांनीही याचिकेचा हा मार्ग स्वीकारला होता. हे सावरकरांचे शरण जाणे नसून कारागृहाबाहेर पडून पुन्हा देशकार्यात सहभागी होण्यासाठीची एक रणनीती होती.
५. 'भारतरत्न' सन्मानावर भाष्य:
सावरकरांना 'भारतरत्न' देण्याच्या विषयावर सात्यकी सावरकर यांनी अत्यंत तटस्थ भूमिका मांडली. "हा अधिकार पूर्णपणे केंद्र सरकारचा आहे. एकाच कुटुंबातील सदस्यांना हा सन्मान यापूर्वी मिळाला आहे, मात्र सावरकर कुटुंबियांनी कधीही या पुरस्काराची मागणी केलेली नाही," असे त्यांनी स्पष्ट केले.