पुण्यातील कात्रज घाटात बायोमेडिकल कचऱ्याचे साम्राज्य! महापालिका आणि वनविभागाच्या टोलवाटोलवीमुळे पर्यावरणाला आणि नागरिकांच्या आरोग्याला गंभीर धोका

पुणे शहरातील आणि परिसरातील जैवविविधतेचे केंद्र आणि पर्यटकांचे मुख्य आकर्षण असलेला 'कात्रज घाट' (Katraj Ghat) सध्या अत्यंत गंभीर आणि धोकादायक कचरा संकटाचा सामना करत आहे. या निसर्गरम्य घाट परिसरात गेल्या काही महिन्यांपासून मोठ्या प्रमाणावर प्लास्टिक आणि घनकचऱ्यासोबतच अत्यंत घातक असा जैववैद्यकीय कचरा (Biomedical Waste) बेकायदेशीरपणे टाकला जात आहे. या धक्कादायक प्रकारामुळे वनसंपदा आणि वन्यजीवांच्या अस्तित्वाचा प्रश्न तर निर्माण झालाच आहे, शिवाय स्थानिक नागरिकांच्या आरोग्यालाही मोठा धोका निर्माण झाला आहे. मात्र, या गंभीर समस्येवर तोडगा काढण्याऐवजी पुणे महापालिका (PMC) आणि वन विभाग (Forest Department) एकमेकांवर जबाबदारी ढकलण्यात (टोलवाटोलवी करण्यात) व्यस्त असल्याने पर्यावरणप्रेमींमधून तीव्र संताप व्यक्त होत आहे.

 

 

५२ हून अधिक डंपिंग स्पॉट्स; भीलारेवाडी तलाव धोक्यात!

'इन्किलाब जयतये' या नागरिक आणि पर्यावरणप्रेमींच्या संस्थेने केलेल्या पाहणीत एका धक्कादायक वास्तव समोर आले आहे. कात्रज घाटातील केवळ ५ किलोमीटरच्या परिसरात तब्बल ५२ क्रॉनिक डंपिंग स्पॉट्स (कचरा टाकण्याच्या जागा) तयार झाले आहेत. या ठिकाणी शेकडो किलो वापरलेल्या सुया (Syringes), सलाईनच्या बाटल्या, एक्सपायरी झालेली औषधे आणि इतर धोकादायक वैद्यकीय साहित्य उघड्यावर फेकले जात आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, पावसाळा सुरू झाल्यामुळे हा कचरा पाण्यासोबत वाहून थेट जंगलात आणि पुढे स्थानिक नागरिकांच्या पाण्याचा मुख्य स्त्रोत असलेल्या 'भीलारेवाडी तलावात' (Bhilarewadi Lake) मिसळण्याची दाट शक्यता आहे. हा कचरा पाण्यात गेल्यास संसर्गजन्य आजार, तसेच 'एचआयव्ही' (HIV) आणि 'हिपॅटायटीस बी' (Hepatitis B) सारख्या भयानक व्हायरसचा संसर्ग पसरण्याचा धोका वैद्यकीय क्षेत्रातील तज्ज्ञांनी व्यक्त केला आहे. नियमानुसार हा कचरा जाळून नष्ट करणे बंधनकारक असताना, आरोग्य संस्थांकडून त्याचे थेट जंगलात डंपिंग केले जात आहे.

प्रशासनाची ढिसाळ कामगिरी आणि टोलवाटोलवी

कचऱ्याच्या विल्हेवाटीबाबत पुणे महापालिका आणि वनविभागाच्या भूमिकेवर मोठी टीका होत आहे. वनविभागाचे म्हणणे आहे की कचरा व्यवस्थापन ही महापालिकेची जबाबदारी आहे, तर महापालिका हा भाग वनविभागाच्या हद्दीत येत असल्याचे सांगून अंग झटकत आहे.

नागरिकांच्या वाढत्या दबावानंतर अखेर प्रशासनाला जाग आली असून २० आणि २१ जून २०२६ रोजी जवळपास ५०० स्वयंसेवकांच्या मदतीने येथे एक मोठी स्वच्छता मोहीम (Cleanliness Drive) राबवण्यात आली. या समस्येवर कायमस्वरूपी तोडगा काढण्यासाठी आणि जैववैद्यकीय कचरा टाकणाऱ्यांचा शोध घेण्यासाठी वनविभागाने परिसरात ३ सीसीटीव्ही कॅमेरे लावले असून आणखी ३ कॅमेरे लावण्यात येणार आहेत. औषधांच्या बॅच नंबर आणि सिरीयल नंबरवरून दोषी हॉस्पिटल्सचा शोध घेण्यासाठी ३० जून २०२६ रोजी महापालिका आणि वनविभागाची संयुक्त पाहणी (Joint Inspection) होणार आहे.

 

सविस्तर वाचा, लिंक कमेंट मध्ये https://punenews24.in/