राज्यात जादूटोणा प्रतिबंध कायद्याला एक तप पूर्ण, पण अंधश्रद्धेपोटी होणारे अमानुष गुन्हे थांबेनात!

राज्यात अघोरी प्रथा, बुवाबाजी आणि अमानुष क्रौर्याला आळा घालण्यासाठी लागू करण्यात आलेल्या 'महाराष्ट्र नरबळी आणि इतर अमानुष, अनिष्ट व अघोरी प्रथा व जादूटोणा यांना प्रतिबंध घालण्याबाबत व त्यांचे समूळ उच्चाटन करण्याबाबत अधिनियम, २०१३' या कायद्याला एक तप (१० वर्षे) पूर्ण झाले आहेत. मात्र, असे असूनही नागपूरसह राज्यातील विविध भागांतून अंधश्रद्धेतून घडणाऱ्या घटनांचे सत्र अजूनही थांबलेले नाही. यावरून कायद्याच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीवर आणि समाजात पसरलेल्या अज्ञानावर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले आहेत.

कायद्यातील कडक तरतुदी आणि नियम

या कायद्यानुसार गुन्हे सिद्ध झाल्यास आरोपीला ६ महिने ते ७ वर्षांपर्यंतच्या सश्रम कारावासाची शिक्षा आणि ५ हजार ते ५० हजार रुपयांपर्यंतचा दंड ठोठावला जाऊ शकतो. कायद्याखालील सर्व गुन्हे दखलपात्र आणि अजामीनपात्र स्वरूपाचे आहेत. अंगातील भूत-प्रेत उतरवणे, चटके देणे, मानवी विष्ठा पाजणे, विवस्त्र करणे किंवा गुप्तधनासाठी नरबळी देण्यासारख्या अघोरी कृत्यांवर या कायद्याने पूर्णपणे बंदी घालण्यात आली आहे. तसेच, जादुई शक्ती, भानामती किंवा करणीद्वारे आजार बरे करणे किंवा मूल होण्याचे आश्वासन देऊन नागरिकांची फसवणूक करणे हेदेखील गंभीर गुन्हे ठरतात. असे कडक कायदे असतानाही प्रत्यक्षात अशा प्रकारच्या घटनांची पुनरावृत्ती सुरूच आहे.

राज्याच्या विविध भागांत घडलेल्या संतापजनक घटना

समाजात अजूनही बुवाबाजी आणि अंधश्रद्धेची पाळेमुळे किती घट्ट रुजली आहेत, याची साक्ष देणाऱ्या काही प्रमुख घटना खालीलप्रमाणे आहेत:

• १५ मार्च २०२६ (नागपूर): जिल्ह्यातील पारशिवनी येथे मांत्रिक रामभाऊ कावळे याने गुप्तधनाच्या हव्यासापोटी अघोरी पूजा करून एका कुटुंबाची मोठी फसवणूक केली.

• १० फेब्रुवारी २०२६ (नाशिक): जिल्ह्यातील त्र्यंबकेश्वर येथे आरोपी भोंदूबाबा निवृत्ती महाराज याने आजारपण बरे करण्याच्या बहाण्याने एका महिलेला शारीरिक चटके दिले.

• १२ जानेवारी २०२५ (पुणे): शहरातील हडपसर येथे आरोपी प्रकाश मोहिते याने समृद्धी मिळवण्यासाठी एका लहान मुलाचा बळी देण्याचा अघोरी प्रयत्न केला.

• ५ नोव्हेंबर २०२४ (छत्रपती संभाजीनगर): पैठण येथे आरोपी एकनाथ शिंदे व त्याच्या सहकाऱ्यांनी एका वृद्ध महिलेला 'डाकीण' ठरवून अमानुष मारहाण केली.

• १८ ऑगस्ट २०२३ (ठाणे): कल्याण येथे भोंदूबाबा अस्लम शेख याने अलौकिक शक्तीचा दावा करत अनेक महिलांची आर्थिक व लैंगिक फसवणूक केली.

तज्ज्ञांच्या मते आवश्यक उपाययोजना

अंधश्रद्धेचे मूळ मानवी अज्ञानात असल्याने केवळ कायद्याचा बडगा उगारून चालणार नाही, तर शालेय स्तरापासून अभ्यासक्रमातून वैज्ञानिक दृष्टिकोनाचा प्रसार करणे अत्यंत गरजेचे आहे. तसेच, राज्यातील शेवटच्या घटकापर्यंत या कायद्याविषयी जनजागृती मोहीम सातत्याने राबवून समाजात वैज्ञानिक विचारांची पेरणी करणे आणि कायद्याचाचकॉस धाक निर्माण करणे ही काळाची गरज बनली आहे.