मुंबई: पर्यावरणपूरक गणेशोत्सव गिरगाव चौपाटीवर नागरिकांनी समुद्रात न टाकता निर्माल्य थेट प्रतिष्ठानकडे केले सुपूर्द

मुंबई: लाडका राजा श्रीगणेशोत्सवाच्या सांगर्तेनंतर आणि विसर्जन सोहळ्यादरम्यान पर्यावरण रक्षणाचा एक अत्यंत प्रेरणादायी व अनुकरणीय संदेश मुंबईकरांनी दिला आहे. मुंबईतील ऐतिहासिक आणि मानाच्या मानल्या जाणाऱ्या गिरगाव चौपाटीवर गणेशोत्सवाच्या पार्श्वभूमीवर यंदा एका आगळ्यावेगळ्या आणि पर्यावरणपूरक उपक्रमाचे दर्शन घडले. गणेशोत्सवादरम्यान बाप्पाला वाहिलेले निर्माल्य (फुले, हार आणि इतर पूजेचे साहित्य) थेट समुद्राच्या पाण्यात विसर्जित न करता, अनेक जागरूक भाविकांनी ते स्वयंसेवी संस्था आणि विविध प्रतिष्ठानांच्या प्रतिनिधींकडे आदराने सुपूर्द केले. या महत्त्वपूर्ण उपक्रमामुळे समुद्र प्रदूषणाला आळा घालण्यास मोठी मदत झाली असून नागरिकांमध्ये पर्यावरणाविषयी वाढलेल्या जागृतीचे सर्वत्र कौतुक होत आहे.

पर्यावरण रक्षणाचा एक नवा पायंडा: पारंपारिक पद्धतीने बाप्पाच्या विसर्जनावेळी निर्माल्याचे अवशेष समुद्राच्या पाण्यात टाकल्यामुळे किनाऱ्यावर मोठ्या प्रमाणात कचरा साचतो आणि सागरी परिसंस्थेला मोठा धोका निर्माण होतो. हीच बाब लक्षात घेऊन यंदा मुंबई महापालिका (BMC) आणि विविध सामाजिक संस्था, पर्यावरणप्रेमी संघटना आणि 'प्रतिष्ठान'च्या माध्यमातून गिरगाव चौपाटीवर विशेष व्यवस्था करण्यात आली होती. चौपाटीच्या प्रवेशद्वारावर आणि विसर्जन मार्गावर स्वतंत्र 'निर्ममाल्य कलश' आणि संकलन केंद्र उभारण्यात आली होती.

या आवाहनाला उत्स्फूर्त प्रतिसाद देत हजारो भाविकांनी आपल्या घरगुती व सार्वजनिक गणपतींच्या विसर्जनापूर्वी पूजेतील निर्माल्य समुद्रात न टाकता या विशेष संकलन केंद्रांवर आणून दिले. नागरिकांच्या या पर्यावरणपूरक भूमिकेमुळे समुद्राचे पाणी आणि किनारपट्टी स्वच्छ राखण्यास खूप मोठी मदत मिळाली.

निर्माल्यपासून खत आणि सुवासिक उत्पादनांची निर्मिती: नागरिकांनी व विविध मंडळांनी जमा केलेले हे टनन्‌च्या संख्येने निर्माल्य कचऱ्यात फेकून न देता, त्यावर शास्त्रीय पद्धतीने प्रक्रिया केली जात आहे. या निर्माल्यापासून सेंद्रिय खत (Organic Compost) तसेच अगरबत्ती आणि इतर उपयूक्त वस्तू तयार करण्याचे काम महापालिका व विविध संस्थांच्या सहकार्याने हाती घेण्यात आले आहे. मुंबईकरांच्या या सहभागामुळे यंदाचा गणेशोत्सव केवळ आनंदाचा आणि भक्तीचाच नव्हे, तर 'हरित गणेशोत्सव' (Eco-Friendly Ganeshotsav) म्हणून अत्यंत यशस्वी ठरला आहे. पर्यावरण संवर्धनाच्या दृष्टीने मुंबईकरांनी घेतलेला हा निर्णय कौतुकास्पद ठरला असून आगामी काळात इतरही ठिकाणच्या विसर्जन घाटांवर असाच आदर्श पाळला जावा, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.