सातारा: दुष्काळाची भीषण परिस्थिती; माण आणि खटाव परिसरात नद्या-विहिरी कोरड्या, पिके वाळून गेल्याने शेतकरी संकटात

सातारा: जिल्ह्याच्या पूर्व भागातील माण आणि खटाव परिसरात दुष्काळाच्या झळा अत्यंत तीव्र झाल्या असून, पर्जन्यमानाच्या अपुरेपणामुळे संपूर्ण जनजीवन आणि शेती व्यवसाय विस्कळीत झाला आहे. जिल्ह्यात नदी-नालसे आणि विहिरींनी तळ गाठल्यामुळे पिण्याच्या पाण्याचा आणि जनावरांच्या चाऱ्याचा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे. पावसाने पाठ फिरवल्यामुळे खरीप हंगामातील पिके अक्षरशः करपून गेली असून, शेतकऱ्यांचा हातातोंडाशी आलेला घास हिवाळ्याच्या तोंडावरच हिरावला गेला आहे.

धोम-बलकवडी कालव्याचे आवर्तन दीड महिना उशिरा सुटल्यामुळे आदर्की मंडळातील हातची पिके पूर्णपणे गेली आहेत. तसेच पळशी परिसरात तब्बल ४,२५९ हेक्टरवरील पिके करपून नष्ट झाली आहेत. अनेक भागांत विहिरी कोरड्याठाक पडल्या असून मार्च महिन्यापासूनच कूपनलिका (ट्यूबवेल) बंद पडण्याच्या स्थितीत आहेत. अनेक गावांमध्ये तळी, ओढे-नाळे पूर्णपणे कोरडेठाक झाले आहेत. औंध परिसरामध्ये सोयाबीनला शेंगा लागल्या असल्या तरी पाण्याचा अभाव आणि तीव्र उन्हामुळे त्यामध्ये दाणेच भरले नसल्याचे विदारक चित्र पाहायला मिळत आहे. पेरणीपासून ते खते, औषधे आणि मजुरीवर केलेला हजारो रुपयांचा खर्च वाया गेल्याने शेतकरी आर्थिक संकटाच्या खाईत लोटले गेले आहेत. पुढील हंगामासाठी भांडवल कसे उभे करायचे, असा मोठा प्रश्न बळीराजेसमोर उभा ठाकला आहे.

या गंभीर परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर राज्य शासनाने ट्रिगर-१ अंतर्गत जिल्ह्यातील काही तालुक्यांचा समावेश करून दुष्काळ जाहीर केला आहे. या घोषणेनंतर प्रशासकीय यंत्रणा खडबडून जागी झाली असून प्रांताधिकारी, तहसीलदार आणि कृषी अधिकारी थेट शेतकऱ्यांच्या बांधावर जाऊन पीक पाहणी व नुकसान भरपाईचा आढावा घेत आहेत. सध्या शेतकरी मका व बाजरी कापून जनावरांच्या चाऱ्याची कशीबशी जुळवाजुळव करण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. मात्र, येत्या काही दिवसांत परिस्थिती आणखी बिकट होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. त्यामुळे शासनाकडून तातडीने चारा छावण्या सुरू करण्याची आक्रमक मागणी शेतकऱ्यांकडून केली जात आहे. केवळ कागदोपत्री पंचनामे न करता वस्तुनिष्ठ नोंद व्हावी आणि एकही पात्र शेतकरी शासकीय मदतीपासून वंचित राहू नये, अशी आर्त हाक शेतकरी देत आहेत.

दुष्काळाच्या या भीषण छायेत जिल्ह्याच्या पूर्व भागातील तब्बल ५२ गावांमध्ये ऐन पावसाळ्यातच पिण्याच्या पाण्यासाठी टँकर सुरू करण्याची वेळ आली आहे. परतीच्या पावसाने पूर्णपणे पाठ फिरवल्यामुळे आगामी काळात टंचाईची स्थिती आणखी भीषण होण्याची शक्यता आहे. जिल्हा प्रशासनाकडे टँकरची मागणी करणाऱ्या गावांच्या संख्येत सातत्याने वाढ होत असून, नागरिकांना आणि जनावरांना पिण्याच्या पाण्यासाठी वणवण भटकण्याची वेळ आली आहे.