एन. रघुरामन यांचा कॉलम:मुलांनी दुचाकीचा हट्ट धरला तर त्यांना आयुष्याचे धडेही द्या

शुक्रवारी मी बेंगळुरूमधील सुमारे 7 किलोमीटर लांबीच्या त्या रस्त्यावरून जात होतो. येथे बायोकॉन पार्क, मायक्रो लॅब्स लिमिटेड, एपोटेक्स रिसर्च, एचसीएल टेक्नॉलॉजीजचे सेझ संकुल, कार्ल झाइस इंडिया, सॅनसेरा इंजिनिअरिंग आणि टोयोटा इंडस्ट्रीज इंजिन इंडिया यांसारख्या शेकडो बहुराष्ट्रीय कंपन्या आहेत. तेवढ्यात माझ्या चुलत भावाचा फोन आला. तो म्हणाला, “अरे, अरविंद (त्याचा मुलगा, नुकताच 17 वर्षांचा झाला आहे) कॉलेजला जाण्यासाठी दुचाकी मागत आहे.’ मी त्याला विचारले, “यात अशी कोणती चिंतेची गोष्ट आहे की याबाबत तुला माझे मत हवे आहे?’ तो म्हणाला, “तो अजून वरच्या मजल्यावरून खाली कपड्यांची टोपलीही न पडता आणू शकत नाही, पण दुचाकी मागतो आहे. कदाचित त्याच्या मित्रांकडे दुचाकी आहेत, त्यामुळे त्याच्यावर समवयस्कांचा दबाव आहे.’ मी त्याला म्हटले, “मी थोड्या वेळाने फोन करतो,’ आणि फोन ठेवला. अवघ्या 20 मिनिटांचा तो प्रवास मला एक तासात पूर्ण करावा लागला. माझ्या पुढे जाणाऱ्या दुचाकीस्वारांना रस्त्यावरील खड्डे आणि खराब झालेल्या भागांपासून वाचण्याचा प्रयत्न करूनही सतत धक्के बसत होते. बोम्मासंद्रा-जिगनी लिंक रोडवरील खड्डे आणि उखडलेल्या रस्त्यावरून वाट काढणारे असंख्य दुचाकीस्वार पाहून माझ्या मनात काही धडे आले. ते मी अरविंदच्या पालकांसोबत शेअर करू शकलो असतो. यापैकी काही धडे मला माझ्या वडिलांनी दिले. काही मी स्वतः वाहन चालवताना शिकलो आणि काही इतर दुचाकीस्वारांकडून शिकायला मिळाले. स्वतःची प्रतिमा जपण्याचा मोह सोडा रस्त्यावर उतरल्यावर अनेक दुचाकीस्वारांना वाटते की, त्यांनी एक विशिष्ट व्यक्तिमत्त्व, पेहराव, वागणूक, विचार करण्याची पद्धत आणि बोलण्याची शैली स्वीकारली पाहिजे. पण मी माझ्या नव्या दुचाकीवर पहिल्यांदा बसलो तेव्हा वडिलांनी मला सांगितले, “दुचाकीस्वार म्हणून तुला यापैकी कशाचीही गरज नाही.’ ते सहजपणे म्हणाले, “तू कसा दिसायला हवा हा विचार सोड. तेव्हाच तू जो होऊ शकतोस किंवा जो आधीपासून आहेस त्याला जागा मिळेल.’ हँडलवरील पकड थोडी सैल ठेवा त्यांचा दुसरा धडा असा होता की, “तू सतत ताणून राहिलास तर आयुष्यही तणावाने भरलेले राहील.’ दुचाकी सुरू करताना खांदे सैल सोड. त्यामुळे हँडलवरील पकड सहज राहील आणि पुढे जाणे सोपे होईल. रस्त्यात खड्डे आणि खराब भाग येणारच, त्यामुळे अनेकदा अचानक दिशा बदलावी लागू शकते. हँडल घट्ट पकडशील तितके ते कठीण होईल. नंतर मला जाणवले की, हा सल्ला केवळ दुचाकी चालवण्यासाठी नव्हता, तर आयुष्याच्या अनेक पैलूंनाही लागू पडणारा होता. प्रत्येक दुचाकीस्वाराची काळजी घ्या दुचाकी चालवायला सुरुवात करण्यापूर्वी मला ‘बायकर वेव्ह’ बद्दल माहिती नव्हती. दोन दुचाकीस्वार एकमेकांकडे दोन बोटे उंचावून अभिवादन करतात, त्या संकेताला ‘बायकर वेव्ह’ म्हणतात. पण त्याचा अर्थ समजल्यावर मला तो खूप आवडला. कारण तो केवळ अभिवादन नसून सुरक्षित राहण्याचा सार्वत्रिक संदेश आहे. हा छोटासा इशारा सुरक्षित वाहनचालकाची आठवण करून देत राहतो. वाहन चालवतानाही श्वसनाचा सराव करा अनेक अनुभवी वाहनचालकांनी मला सांगितले आहे की, ते वाहतूक सिग्नलवर हिरव्या दिव्याची वाट पाहताना श्वसनाचे व्यायाम करतात. सिग्नलवर उरलेल्या सेकंदांनुसार ते हा सराव करतात. कारचालकांच्या तुलनेत दुचाकीस्वार अनेकदा इतक्या घाईत असतात की, अशा मूलभूत गोष्टी विसरून जातात. लक्षात ठेवा, हे आपल्या शरीरासाठी चांगले असते. मन शांत ठेवते. ती सुरक्षित वाहन चालवण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. फंडा असा आहे की, तुमचे मूल दुचाकीची मागणी करत असेल तर त्याच्या मागणीचा नक्की विचार करा, पण हेल्मेट घालण्याची आणि वाहतूक नियमांचे पालन करण्याची शिकवण देण्याबरोबरच त्याला आयुष्यात उपयोगी पडणारी ही तत्त्वेही जरूर शिकवा.