पोखरीच्या तरुणांचा प्रेरणादायी आदर्श! वन्यजीवांसाठी आणि जलसंधारणासाठी स्वखर्चातून उभारले १० लाख लिटर क्षमतेचे तळे; वृक्षारोपणालाही नवी दिशा"

छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद) जिल्ह्यातील पोखरी गावातील तरुण कार्यकर्त्यांनी एकत्र येत जलसंधारण आणि पर्यावरण संरक्षणाचा एक अनोखा व प्रेरणादायी आदर्श संपूर्ण राज्यासमोर निर्माण केला आहे. गावातील उपलब्ध पाण्याचा तुटवडा आणि परिसरातील वन्यजीवांची उन्हाळ्यातील पाण्याची भटकंती थांबवण्यासाठी या तरुणांनी श्रमदान आणि आर्थिक सहभागातून १० लाख लिटर पाणी साठवणूक क्षमतेचे एक सुंदर तळे साकारले आहे. या उपक्रमामुळे केवळ पाण्याचा प्रश्न सुटला नाही, तर परिसरातील जैवविविधता आणि वृक्षारोपणालाही मोठे बळ मिळाले आहे.

या प्रेरणादायी उपक्रमाची सविस्तर वैशिष्ट्ये:

• वन्यजीवांसाठी पाण्याची उपलब्धता: पोखरी परिसरातील जंगलात व आजूबाजूच्या भागात वावरणारे वन्यजीव, पक्षी आणि पाळीव जनावरांना उन्हाळ्याच्या दिवसांत पिण्याच्या पाण्यासाठी तीव्र विवंचनेचा सामना करावा लागत होता. पाण्याची शोधमोहीम ताणल्याने अनेकदा वन्यजीव गावाच्या दिशेने धाव घेत असत. हीच अडचण ओळखून गावातील सुशिक्षित व पर्यावरणप्रेमी तरुणांनी पाण्याचे तळे तयार करण्याचा संकल्प सोडला.

• तरुणांचे श्रमदान व लोकसहभाग: कोणतीही मोठी शासकीय मदत किंवा बाहेरील निधीची वाट न बघता, पोखरीच्या तरुणांनी एकत्र येऊन श्रमदान केले. जेसीबीच्या साहाय्याने योग्य जागेची निवड करून खणकाम करण्यात आले आणि पावसाचे पाणी जास्तीत जास्त साठवून भूजल पातळी वाढवता येईल, अशी रचना या तळ्याची तयार करण्यात आली. या तळ्यात सुमारे १० लाख लिटर पाणी साठण्याची क्षमता निर्माण झाली आहे.

• वृक्षारोपण आणि जलसंधारण: तळे तयार झाल्यानंतर त्याच्या काठावर आणि आजूबाजूच्या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण करण्यात आले असून, लावलेल्या रोपांच्या संगोपनाची जबाबदारीही या तरुणांनी स्वतःकडे घेतली आहे. या तळ्यात साचलेल्या पाण्यामुळे परिसरातील भूजल पातळीत लक्षणीय वाढ झाली असून, विहिरी आणि बोअरवेलच्या पाण्याच्या पातळीलाही चांगला आधार मिळाला आहे. गावकऱ्यांच्या या सामूहिक प्रयत्नांचे सर्वत्र कौतुक होत असून, इतर गावांसाठी हा उपक्रम एक उत्तम वस्तुपाठ ठरला आहे.