महाराष्ट्रात हवामानाची चिंताजनक स्थिती: ऑगस्ट कोरडा गेल्याने मराठवाडा आणि विदर्भावर सप्टेंबरमध्ये दुष्काळाचे मोठे सावट!

पुणे: राज्यात चालू मान्सून हंगामात पावसाने मोठा दगा दिल्यामुळे मराठवाडा आणि विदर्भ या दोन्ही महत्त्वाच्या विभागांवर दुष्काळाचे गंभीर सावट निर्माण झाले आहे. यंदाचा ऑगस्ट महिना प्रामुख्याने कोरडा गेल्यामुळे राज्यातील जलसाठे आणि शेतीची चिंताजनक परिस्थिती समोर आली आहे. त्यातच हवामान खात्याकडून सप्टेंबर महिन्यातही सरासरीपेक्षा कमी पावसाचा अंदाज वर्तवण्यात आल्यामुळे बळीराजाची चिंता आणखीनच वाढली आहे.

ऑगस्ट महिन्यातील पाऊस पूर्णपणे लांबल्याने संकट अधिक गडद: सामान्यपणे पावसाळ्याच्या मोसमात जुलै आणि ऑगस्ट महिना हा मुसळधार पावसासाठी ओळखला जातो. मात्र, यंदा ऑगस्ट महिन्यात मान्सूनचा मोठा खंड (Monsoon Break) पडल्याचे दिसून आले. ऑगस्ट महिन्यात राज्यात सरासरीच्या तुलनेत तब्बल ४६ टक्क्यांपेक्षा कमी पाऊस नोंदवला गेला आहे. विशेषतः मराठवाडा आणि पश्चिम विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये गेल्या २५ ते ३० दिवसांपासून पावसाने पूर्णपणे उघाड दिली आहे. पावसाच्या या दीर्घखंडामुळे पिकांना जीवदान देणे कठीण झाले आहे.

१७ जिल्ह्यांमध्ये तीव्र पाणीटंचाई आणि पावसाचा मोठा तुटवडा: हवामान विभागाच्या आकडेवारीनुसार, १ जून ते ३१ ऑगस्ट या तीन महिन्यांच्या कालावधीत महाराष्ट्रातील तब्बल १७ जिल्ह्यांमध्ये अपुरा पाऊस नोंदवला गेला आहे. मराठवाडा आणि विदर्भातील काही भागांत पावसाचा तुटवडा ६० टक्क्यांहून अधिक झाला आहे. अनेक धरणांमधील पाणीसाठा खालावत चालला असून पिण्याच्या पाण्याचा प्रश्न तसेच सिंचनाचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. सप्टेंबर महिन्याच्या सुरुवातीलाच पावसाची ही बिकट स्थिती पाहता टंचाईग्रस्त जिल्ह्यांची संख्या वेगाने वाढण्याची भीती व्यक्त होत आहे.

खरीप पिके धोक्यात, शेतकऱ्यांसमोर आर्थिक संकट: मराठवाडा आणि विदर्भातील सोयाबीन, कापूस, तूर, मका यांसारखी महत्त्वाची खरीप पिके ऐन वाढीच्या आणि फुलोऱ्याच्या काळात पाण्याअभावी कोमेजून चालली आहेत. विदर्भ आणि मराठवाड्यातील शेतकरी आधीच निसर्गाच्या लहरीपणाचा सामना करत आहेत, त्यात ऑगस्ट आणि सप्टेंबरमधील या दुष्टचक्रामुळे शेतकऱ्यांच्या हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे. रोहिणी, मृग नक्षत्रात पेरणी केलेल्या पिकांना आता पावसाची अत्यंत तीव्र गरज आहे, परंतु पावसाची कोणतीही चिन्हे दिसत नसल्याने शेतकरी हवालदिल झाले आहेत.

सप्टेंबर महिन्यातील हवामान अंदाज काय सांगतो?: हवामान अभ्यासकांच्या मते, सप्टेंबर महिन्यातही मान्सूनचा जोर मंदावलेलाच राहण्याची शक्यता आहे. बऱ्याच भागात ढगाळ वातावरण राहूनही पावसाची उणीव भासेल. एल निनो (El Nino) स्थितीचा प्रभाव आणि हिंदी महासागरातील बदलत्या हवामान चक्रांमुळे महाराष्ट्राच्या अंतर्गत भागात पावसाचा लपंडाव सुरूच राहिला आहे. प्रशासकीय स्तरावरही या दुष्काळी परिस्थितीचा सामना करण्यासाठी आतापासूनच उपाययोजना करण्याचे निर्देश दिले जात आहेत, जेणेकरून पिण्याच्या पाण्याची व जनावरांच्या چारा (चारा) पाण्याची टंचाई तातडीने दूर करता येईल.