२०५० पर्यंत जगातील शहरांचे चित्र पालटणार; ढाका मुंबईला मागे टाकत ठरणार जगातील 'सर्वात मोठे' शहर!

वाढत्या शहरीकरणामुळे आणि लोकसंख्येच्या विस्फोटामुळे २०५० सालापर्यंत जगातील शहरांची रचना आणि लोकसंख्येची घनता यात मोठे बदल होणार आहेत. ताज्या जागतिक लोकसंख्या अहवालानुसार, भविष्यात आशियाई देशांमधील शहरे सर्वाधिक लोकसंख्येची शहरे म्हणून उदयास येणार आहेत. विशेष म्हणजे, सध्या जगातील सर्वात दाट लोकसंख्येच्या शहरांपैकी एक असलेल्या मुंबईला मागे टाकत बांगलादेशची राजधानी 'ढाका' हे २०५० पर्यंत जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर ठरणार आहे.

काय असेल लोकसंख्येचे नवीन समीकरण? अहवालानुसार, येत्या काही दशकांत ग्रामीण भागातून शहरांकडे होणारे स्थलांतर वेगाने वाढणार आहे. यामुळे आशियाई शहरे भविष्यातील लोकसंख्येचे प्रमुख केंद्र असतील.

• ढाका (प्रथम स्थान): ढाका शहराची लोकसंख्या २०५० पर्यंत प्रचंड वाढणार असून ते जगातील सर्वाधिक लोकसंख्येचे शहर असेल.

• मुंबई (मुंबईची स्थिती): सध्या मुंबई ही लोकसंख्येच्या बाबतीत अग्रभागी असली, तरी ढाकाचा विकास आणि वाढता लोकसंख्या दर पाहता मुंबईचा क्रमांक ढाकाच्या मागे जाणार आहे.

• नवी दिल्ली (चौथे स्थान): भारताची राजधानी नवी दिल्ली देखील लोकसंख्येच्या बाबतीत वेगाने वाढत असून ती या यादीत चौथ्या क्रमांकावर असेल.

शहरीकरणाची आव्हाने: केवळ लोकसंख्या वाढणे हे या शहरांसाठी भूषणावह नसून, हे एक मोठे आव्हान ठरणार आहे. एवढ्या प्रचंड लोकसंख्येसाठी पुरेसा निवारा, स्वच्छ पिण्याचे पाणी, रस्ते, आरोग्य सुविधा आणि रोजगाराच्या संधी निर्माण करणे हे प्रशासनासमोर मोठे प्रश्नचिन्ह असेल. ज्या वेगाने आशियाई शहरे विस्तारत आहेत, त्या प्रमाणात पायाभूत सुविधांचा विकास झाला नाही, तर भविष्यात ही शहरे राहण्यायोग्य राहतील का, असा प्रश्न जागतिक तज्ज्ञांकडून उपस्थित केला जात आहे.

केवळ भारताची आणि बांगलादेशचीच नव्हे, तर आफ्रिकेतील काही शहरांची लोकसंख्याही २०५० पर्यंत दुपटीने वाढण्याची शक्यता आहे. या वाढत्या शहरीकरणामुळे पर्यावरणावर होणारा परिणाम आणि संसाधनांची कमतरता यावर तातडीने जागतिक पातळीवर विचार करण्याची गरज या अहवालातून व्यक्त करण्यात आली आहे.