AI मुळे जागतिक बाजारात मोठी उलथापालथ; टॉप १० मधून रिलायन्स, एचडीएफसी बाहेर, भारतीय कंपन्यांचे रँकिंग घसरले!

मुंबई: कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात एआयमुळे (Artificial Intelligence) जगभरातील शेअर बाजारांचे गणित बदलत आहे. एआय आणि चिप निर्मिती क्षेत्रातील कंपन्यांच्या समभागांनी विक्रमी झेप घेतल्याने विकसनशील देशांच्या (एमएससीआय इमर्जिंग मार्केट्स इंडेक्स) शेअर बाजारांच्या जागतिक निर्देशांकातील अव्वल १० कंपन्यांच्या यादीतून रिलायन्स इंडस्ट्रीज आणि एचडीएफसी बँक बाहेर पडल्या आहेत. विशेष म्हणजे, जगातील सर्वांत मोठ्या १०० कंपन्यांच्या यादीतही आता एकही भारतीय कंपनी राहिलेली नाही.

जागतिक गुंतवणूकदारांचा सध्या कल एआयशी संबंधित कंपन्यांकडे मोठ्या प्रमाणात वाढला आहे. त्यामुळे तैवान, दक्षिण कोरिया आणि अमेरिकेतील तंत्रज्ञान कंपन्यांचे बाजारमूल्य झपाट्याने वाढत आहे. याउलट भारतीय कंपन्यांच्या बाजारमूल्यातील वाढ तुलनेने कमी राहिल्याने त्यांची क्रमवारी घसरली आहे.

सर्वाधिक मूल्य असलेल्या जागतिक कंपन्या: एनव्हिडिया (Nvidia), मायक्रोसॉफ्ट (Microsoft), ॲपल (Apple), अल्फाबेट (Alphabet), ॲमेझॉन (Amazon), मेटा प्लॅटफॉर्म्स (Meta Platforms), ब्रॉडकॉम (Broadcom), तैवान सेमिकंडक्टर मॅन्युफॅक्चरिंग कंपनी (TSMC), बर्कशायर हॅथवे (Berkshire Hathaway) आणि टेस्ला (Tesla).

अव्वल १०० मध्ये एकही भारतीय कंपनी नाही: जागतिक बाजारमूल्यानुसार रिलायन्स इंडस्ट्रीज आता १०९ व्या, तर एचडीएफसी बँक १८१ व्या स्थानावर फेकली गेली आहे. त्यामुळे अव्वल १०० कंपन्यांच्या यादीत भारताचे प्रतिनिधित्व राहिलेले नाही. काही महिन्यांपूर्वी जागतिक निर्देशांकात भारतीय कंपन्यांचा हिस्सा जास्त होता.

भारतासाठी याचा अर्थ काय? तज्ज्ञांच्या मते, ही घसरण भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या कमजोरीचे लक्षण नाही. सध्या जागतिक पातळीवरील गुंतवणूकदारांचा पैसा एआय आणि चिप क्षेत्रातील काही मोजक्या कंपन्यांकडे वळला आहे. भारताची अर्थव्यवस्था केवळ एका क्षेत्रावर अवलंबून नसून ती बँकिंग, सेवा, उत्पादन, दूरसंचार आणि ग्राहक बाजार अशा विविध क्षेत्रांवर आधारित आहे. दीर्घकालीन वाढीच्या दृष्टीने भारताची आर्थिक स्थिती अतिशय मजबूत आहे. जागतिक गुंतवणुकीचा केंद्रबिंदू सध्या एआय असला, तरी भविष्यात या क्षेत्रात भारताने मोठी झेप घेतली तर जागतिक निर्देशांकांमधील भारतीय कंपन्यांचे स्थान पुन्हा मजबूत होऊ शकते.