शेखर गुप्ता यांचा कॉलम:अखेर इम्रान खानची कहाणी जगासमोर आली‎

‎‎‎‎‎‎‎‎इंग्लंडचे माजी कर्णधार मायकेल आथरटन यांनी‎क्रिकेटसाठी कितीही मोठे योगदान दिले असले, तरी आता‎ते इम्रान खान यांच्या भविष्याचा प्रश्न जगासमोर‎आणण्यासाठी ओळखले जातील. पाकिस्तानचे सत्ताधारी‎काश्मीरचा मुद्दा गेली 75 वर्षे आंतरराष्ट्रीय मंचावर उचलून‎धरण्याचा प्रयत्न करत आहेत. मात्र, इम्रानचा मुद्दा देशाच्या‎सीमेबाहेर जावा, अशी त्यांची अजिबात इच्छा नव्हती.‎आथरटन यांच्यानंतर ऑस्ट्रेलियाचा कर्णधार पॅट‎कमिन्सनेही इम्रानच्या बाजूने आवाज उठवला. लॉर्ड‌्सच्या‎‘लाँग रूम’मध्ये इम्रानची मुले, कासिम आणि सुलेमान‎यांच्याशी संवाद साधल्याबद्दल त्यांना हा सन्मान मिळायला‎हवा. लॉर्ड‌्स कसोटीच्या पहिल्या दिवशी लंच ब्रेकदरम्यान‎‘स्काय स्पोर्ट‌्स’ वाहिनीने ही मुलाखत प्रसारित केली.‎पीसीबीने या सामन्यावर बहिष्कार टाकण्याची धमकी‎देऊनही वाहिनीने हा निर्णय घेतला.‎ सध्या मोहसीन नक्वी पीसीबीचे नेतृत्व करत आहेत. ते‎पाकिस्तानचे गृहमंत्रीही आहेत. तसेच, लष्करप्रमुख असीम‎मुनीर यांचे ते अत्यंत जवळचे आणि निष्ठावान सहकारी‎मानले जातात. ही मुलाखत प्रसारित करून ‘स्काय‎स्पोर्ट‌्स’ने मोठी जोखीम पत्करली होती. यामुळे‎त्यांच्याकडून कसोटी मालिकेचे प्रसारण हक्क हिरावून‎घेतले जाण्याची शक्यता होती. आथरटन यांचा पाकिस्तानी‎व्हिसा रद्द होऊ शकला असता आणि ईसीबीने‎पाकिस्तानचा विश्वास गमावला असता. मात्र, या तिघांनीही‎ही जोखीम पत्करली आणि इम्रानच्या भविष्याचा प्रश्न‎पाकिस्तानच्या रक्तरंजित राजकारणातून बाहेर काढून थेट‎आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या मंचावर आणला. पाकिस्तानच्या‎सत्ताधाऱ्यांना या मुद्द्याचे ‘क्रिकेटीकरण’ अजिबात नको‎होते. तरीही, क्रिकेटच्या 21 माजी कर्णधारांनी (ज्यात‎भारताच्या 3 कर्णधारांचा समावेश आहे) इम्रानला चांगली‎वागणूक मिळावी, अशी मागणी करणारे संयुक्त पत्र काढले ‎‎आहे. एका कसोटी सामन्यातील हा लंच ब्रेक पाकिस्तानच्या ‎‎राजकारणासाठी खूप मोठा आणि परिणामकारक काळ‎ठरला आहे.‎ आता इम्रान आणि त्यांची पहिली पत्नी जेमिमा यांच्या‎दोन्ही मुलांनी आपल्या वडिलांबद्दलचे प्रेम आणि गंभीर‎चिंता व्यक्त केली आहे. (इम्रान यांची तिसरी पत्नी बुशरा‎बीबी यादेखील सध्या तुरुंगात आहेत). पाकिस्तानसह‎संपूर्ण क्रिकेट विश्वाचे लक्ष आता इम्रान यांच्याकडे लागले ‎‎आहे. पाकिस्तानचे सर्वात लाजिरवाणे गुपित आता ‎‎आंतरराष्ट्रीय पातळीवर चर्चेचा विषय बनले आहे. आथरटन ‎‎यांनी हे सगळे जुन्या मैत्रीच्या खातर केले का? एका महान ‎‎क्रिकेट ‘आयकॉन’वर होत असलेला अन्याय आणि त्यांना ‎‎हळूहळू मृत्यूच्या दाढेत ढकलले जाणे, या गोष्टींमुळे‎कदाचित ते व्यथित झाले असावेत. क्रिकेटमधून निवृत्त ‎‎झाल्यानंतरही इम्रान यांची लोकप्रियता कमी झाली नव्हती. ‎‎टेलिव्हिजनवरील कॉमेंट्रीमुळेही ते खूप प्रसिद्ध होते. भारतीय ‎‎मीडिया कॉनक्लेव्हमध्ये वक्ता म्हणून त्यांना सर्वाधिक‎मानधन मिळायचे. आथरटन कधीही इम्रान यांच्या ‎‎नेतृत्वाखालील पाकिस्तानी संघाविरुद्ध खेळले नाहीत.‎त्यांनी 1989 मध्ये आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळायला सुरुवात‎केली आणि इम्रान 1992 मध्ये निवृत्त झाले. इम्रानच्या‎गोलंदाजीवर बाद होण्याचा ‘आनंद’ आथरटन यांना कधी‎मिळाला नाही. पण आज ते इम्रानच्या बाजूने खेळत आहेत.‎देशाच्या लष्करासोबत वाद सुरू झाल्याच्या पहिल्या‎दिवसापासूनच इम्रान यांना एक गोष्ट समजली होती. ती‎म्हणजे, जर ते राजकारणातून बाजूला झाले आणि पुन्हा‎टेलिव्हिजनच्या फायदेशीर जगात परतले, तर त्यांचे आयुष्य‎आरामात जाऊ शकते. लष्कराशी उभा दावा असणाऱ्या‎इतर सर्व नेत्यांप्रमाणे त्यांच्याकडेही ‘श्रीमंतीतला‎अज्ञातवास’ स्वीकारण्याचा सोपा पर्याय उपलब्ध होता. पण‎इम्रान यांनी धाडसाने लष्करालाही आश्चर्यात टाकले.‎ असे असले तरी, एक कटू सत्य हेही आहे की इम्रान‎यांनीही सोयीनुसार हाच खेळ खेळला. लष्कराशी‎हातमिळवणी करून त्यांनी एका निर्वाचित पीएमला‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎(नवाज शरीफ) सत्तेवरून खाली खेचले व थेट तुरुंगात‎पाठवले. त्यांना अशा एका चुकीसाठी देशोधडीला लावले,‎ज्यामुळे शरीफ यांना ‘सादिक आणि अमीन’ (इस्लामिक‎विचारधारेनुसार खरे विश्वासार्ह) मानले गेले नाही.‎ यानंतर इम्रान यांनी लष्कराचा वापर करून‎निवडणुकीवर डल्ला मारला आणि बहुमताचा आकडा‎मिळवला. पण जेव्हा त्यांनी त्याच लष्कराच्या विरोधात‎भूमिका घेतली, तेव्हा लष्कराने नेहमीप्रमाणेच कारवाई‎केली. जेव्हा एखादा निर्वाचित नेता लष्करासाठी‎‘डोकेदुखी’ ठरू लागतो, तेव्हा ते अशाच प्रकारे त्याचा‎काटा काढतात. इम्रान यांनी आयएसआय प्रमुखांसह ‎‎लष्करातील उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांच्या नियुक्त्यांमध्ये‎हस्तक्षेप करायला सुरुवात केली होती. पाकिस्तानच्या ‎‎पंतप्रधानांना हा अधिकार नाही, हेच ते विसरले होते.‎ त्यांना किती वर्षांची शिक्षा झाली आहे, यावर जरा नजर‎टाका. पंतप्रधानपदी असताना मिळालेल्या भेटवस्तू न‎लपवणे आणि कथित ‘अल-कादिर ट्रस्ट’‎घोटाळ्याप्रकरणी त्यांना अनुक्रमे 14 वर्षे, 3 वर्षे आणि 14‎वर्षांची शिक्षा सुनावण्यात आली आहे. या शिक्षा अत्यंत‎भयानक वाटतात. जेव्हा इम्रान खान हे निर्वाचित नेत्यांची‎स्वायत्तता आणि नागरी प्रशासनाचे वर्चस्व टिकवण्यासाठी‎लष्कराला आव्हान देणारे पहिले पाकिस्तानी नेते म्हणून पुढे‎आले, तेव्हा पाकिस्तानातील लाखो लोकांमध्ये उत्साह‎संचारला होता. जनतेच्या पाठिंब्यावर इम्रान थेट लष्कराच्या‎मुख्यालयाशी दोन हात करत होते. पाकिस्तानच्या लष्कराला‎पहिल्यांदाच अशा नेत्याकडून आव्हान मिळाले होते,‎ज्याच्या पाठीशी भक्कम जनसमर्थन होते. त्या वेळी‎पाकमधील एका विचारवंताने इशारा दिला होता की, “जरा‎संयम बाळगा, कॅसिनोमध्ये नेहमी त्याचा मालकच जिंकतो.”‎ आतापर्यंत तरी तो ‘मालक’च जिंकत आहे. पण त्यांनाही‎माहीत आहे की, त्यांनी आतापर्यंत ज्या नेत्यांना संपवले,‎त्यांच्या तुलनेत इम्रान अधिक धाडसी आणि लोकप्रिय‎आहेत. जर इम्रान कोणतीही तडजोड न करता तुरुंगातून‎बाहेर आले, तर लष्करप्रमुख असीम मुनीर यांना तोच जुना‎मार्ग अवलंबावा लागेल - एक तर त्यांना पुन्हा तुरुंगात‎टाकावे लागेल किंवा हद्दपार करावे लागेल. इम्रान यांचा‎स्वभाव आक्रमक आणि आत्मकेंद्रित आहे. माझ्यासारखे‎अनेक लोक त्यांना त्यांच्या क्रिकेटच्या दिवसांपासून‎ओळखतात. ते जेव्हा कट्टरपंथी इस्लामवादाकडे वळले,‎तेव्हा आम्हा सर्वांनाच मोठा धक्का बसला होता. त्यांनी असे‎का केले, हे काही समजले नाही. काश्मीर प्रश्नावर त्यांचे‎आणि मुनीर यांचे विचार अगदी सारखेच आहेत. तरीही‎यामुळे मुनीर यांच्या रोषापासून त्यांचा बचाव होऊ शकला‎नाही! (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.)‎ या मुद्द्याचे ‘क्रिकेटीकरण’‎इम्रान खानच्या भविष्याचा प्रश्न आता‎पाकिस्तानच्या देशांतर्गत राजकारणातून बाहेर‎पडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या मंचावर‎पोहोचला आहे. पाकिस्तानच्या सत्ताधाऱ्यांना‎या मुद्द्याचे ‘क्रिकेटीकरण’ अजिबात नको‎होते. पण आता क्रिकेटच्या 21 माजी‎कर्णधारांनी इम्रानला चांगली वागणूक‎देण्याची मागणी केली आहे. यात भारताच्या 3‎माजी कर्णधारांचाही समावेश आहे.‎