Secret India-Pakistan Dialogue in Colombo: Who Participated in the ‘Track 1.5’ Talks?

कोलंबो/इस्लामाबाद: भारत आणि पाकिस्तान या दोन देशांदरम्यान कोलंबो येथे एक गुप्त 'ट्रॅक १.५' (Track 1.5) बैठक झाल्याचा दावा काही मीडिया अहवालांनी केला आहे. या बैठकीमुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे, कारण गेल्या वर्षी झालेल्या लष्करी संघर्षानंतर दोन्ही देशांमधील अधिकृत संवाद पूर्णपणे बंद आहे.

काय आहे ही 'ट्रॅक १.५' बैठक?

मुत्सद्देगिरीच्या भाषेत, 'ट्रॅक १' म्हणजे दोन देशांच्या सरकारांमधील अधिकृत चर्चा, तर 'ट्रॅक २' म्हणजे बिगर-सरकारी प्रतिनिधींमधील अनौपचारिक चर्चा. जेव्हा या दोन्ही स्तरांवरील व्यक्ती (उदा. कार्यरत अधिकारी आणि माजी मुत्सद्दी) एकत्र चर्चा करतात, तेव्हा त्याला 'ट्रॅक १.५' म्हटले जाते.

बैठकीत काय झाले?

मिळालेल्या माहितीनुसार, या बैठकीत दोन्ही देशांचे परराष्ट्र मंत्रालयाचे अधिकारी, माजी मुत्सद्दी, निवृत्त लष्करी अधिकारी आणि सत्ताधारी पक्षाचे काही राजकीय प्रतिनिधी सहभागी झाले होते. या चर्चेत प्रामुख्याने खालील विषयांवर भर देण्यात आला:

संकट निवारण संवाद (Crisis Communication): भविष्यात उद्भवू शकणाऱ्या तणावाच्या प्रसंगी दोन्ही देशांनी एकमेकांशी कसे संवाद साधावा.
दहशतवाद आणि पाणी प्रश्न: दोन्ही देशांमधील कळीचे मुद्दे असलेल्या दहशतवाद आणि सिंधू पाणी करारावर (Indus Waters Treaty) चर्चा करण्यात आली.
अधिकृत चॅनेलसाठी मार्ग: या अनौपचारिक चर्चेतून निघालेले निष्कर्ष भविष्यात अधिकृत मुत्सद्दी मार्गांनी (Track 1) कसे पुढे नेता येतील, याचा विचार करण्यात आला.

पाकिस्तानचे अधिकृत स्पष्टीकरण:

पाकिस्तानच्या परराष्ट्र कार्यालयाने या बैठकीबाबत अनभिज्ञता दर्शवली आहे. एका पाकिस्तानी अधिकाऱ्याने सांगितले की, "आम्हाला केवळ ट्रॅक १ (अधिकृत) संवादाबद्दल माहिती आहे, अशा कोणत्याही अनौपचारिक बैठकीबाबत आम्हाला कल्पना नाही." भारताकडूनही या बैठकीबाबत अधिकृत दुजोरा देण्यात आलेला नाही.

तणावाचे पार्श्वभूमी:

गेल्या वर्षी एप्रिल महिन्यात पहलगाम येथे झालेल्या दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध कमालीचे ताणले गेले आहेत. भारताने पाकिस्तानवर कडक आर्थिक आणि राजनैतिक निर्बंध लादले होते. अशा परिस्थितीत, कोलंबोतील ही कथित बैठक केवळ अफवा आहे की शांततेच्या दिशेने टाकलेले एक छुपे पाऊल, याकडे आता सर्वांचे लक्ष लागले आहे.