बारामती: विजय राष्ट्रवादीचा, कसोटी सुनेत्रा पवारांच्या नेतृत्वाची..! सोमेश्वर साखर कारखाना निवडणुकीचे संपूर्ण राजकारण आणि सविस्तर विश्लेषण

बारामती: श्री सोमेश्वर सहकारी साखर कारखान्याच्या अत्यंत प्रतिष्ठेच्या पंचवार्षिक निवडणुकीत अखेर राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाच्या (NCP) अधिकृत पॅनलने विजय मिळवला असला, तरी या संपूर्ण निवडणुकीने उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्या राजकीय आणि संघटनात्मक नेतृत्वाची खरी कसोटी पाहिली आहे. कारखान्याचे विद्यमान अध्यक्ष पुरुषोत्तम जगताप यांनी बंडखोरी करत आपले स्वतंत्र पॅनल निवडणुकीच्या रिंगणात उतरवले होते. त्यांनी दिलेल्या तगड्या आव्हानामुळे, तसेच प्रचाराच्या सुरुवातीच्या टप्प्यात त्यांच्या पॅनलने घेतलेली आघाडी आणि पक्षांतर्गत उफाळलेली नाराजी यामुळे राष्ट्रवादी पक्षासमोर मोठा राजकीय पेच आणि धाकधूक निर्माण झाली होती.

मात्र, या आव्हानात्मक परिस्थितीत उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांच्यासह खासदार पार्थ पवार, जय पवार, पक्षाचे वरिष्ठ पदाधिकारी आणि स्थानिक कार्यकर्त्यांनी प्रचाराची सर्व सूत्रे अत्यंत कुशलतेने आपल्या हाती घेतली. त्यानंतर या निवडणुकीला एक अत्यंत वेगळे आणि निर्णायक वळण मिळाले. अखेर पक्षाची पारंपारिक संघटनात्मक ताकद, सहकारातील मजबूत जाळे आणि ग्रामीण पातळीवरील जनसंपर्काच्या बळावर राष्ट्रवादीने विजयापर्यंत यशस्वी मजल मारली. परंतु, हा विजय मिळवत असतानाच सहकाराच्या राजकारणात सभासदांचा अबाधित विश्वास टिकवून ठेवणे आणि पक्षांतर्गत व स्थानिक पातळीवरील जुनी नाराजी दूर करण्याचे मोठे आव्हान असल्याचेही या निवडणुकीने स्पष्टपणे अधोरेखित केले आहे.

तिरंगी लढतीमुळे वाढली होती राजकीय रंगत: सोमेश्वर कारखान्याच्या निवडणुकीमध्ये राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या अधिकृत ‘श्री सोमेश्वर विकासपुरुष अजितदादा पॅनल’, बंडखोरी करत वेगळे पॅनल उभे केलेले पुरुषोत्तम जगताप यांच्या नेतृत्वाखालील ‘लोकनेते अजितदादा सोमेश्वर विकास पॅनल’, आणि महाविकास आघाडीतील घटक पक्ष असलेल्या शरदचंद्र पवार यांच्या राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे ‘सोमेश्वर शेतकरी विकास पॅनल’ यांच्यामध्ये अत्यंत अटीतटीची तिरंगी लढत पाहायला मिळाली. शरदचंद्र पक्षाच्या पॅनलचे नेतृत्व युवा नेते युगेंद्र पवार यांनी केले होते. मात्र, संपूर्ण निवडणुकीच्या प्रचाराच्या केंद्रस्थानी राष्ट्रवादीचे अधिकृत पॅनल आणि पुरुषोत्तम जगताप यांच्या नेतृत्वाखालील बंडखोर पॅनल यांच्यातील थेट आणि चुरशीचा संघर्ष राहिला. त्यामुळे ही निवडणूक केवळ एका साखर कारखान्याची सत्ता हस्तगत करण्यापुरتی मर्यादित न राहता, स्थानिक नेतृत्व, पक्षाची संघटनात्मक ताकद आणि ऊस उत्पादक सभासदांवरील प्रभावाची एक मोठी परीक्षा ठरली.

सुनेत्रा पवारांसह पार्थ आणि जय पवार मैदानात उतरल्याने प्रचारात रंगत: निवडणुकीच्या अगदी सुरुवातीच्या काळात पुरुषोत्तम जगताप यांनी आपले स्वतंत्र पॅनल उभे केल्यामुळे राष्ट्रवादीच्या गोटात मोठी चलबिचल आणि संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले होते. जगताप यांचा दांडगा वैयक्तिक संपर्क आणि त्यांच्या पॅनलमधील उमेदवारांनी सुरुवातीपासूनच प्रचारात घेतलेली आक्रमक आघाडी यामुळे विरोधकांना बळ मिळाले होते. हे पक्षांतर्गत आव्हान ओळखून राष्ट्रवादीच्या सर्वोच्च नेतृत्वाने तातडीने पुणे जिल्ह्यातील प्रमुख पदाधिकारी आणि कार्यकर्त्यांची संपूर्ण यंत्रणा कामाला लावली.

उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार, खासदार पार्थ पवार आणि जय पवार यांनी प्रत्यक्ष कारखान्याच्या कार्यक्षेत्रात जाऊन प्रचाराची धुरा सांभाळली. गावोगावी प्रत्यक्ष गाठीभेटी, शेतकरी व सभासदांशी संवाद, वैयक्तिक संपर्क दौरे, बैठका आणि प्रभावी प्रचारसभांच्या माध्यमातून मतदारांपर्यंत पोहोचण्याचे सत्र राबविण्यात आले. या बड्या नेत्यांच्या प्रत्यक्ष सहभागामुळे कार्यकर्त्यांमध्ये नवीन ऊर्जा निर्माण झाली आणि प्रचाराचे पारडे पुन्हा एकदा राष्ट्रवादीच्या बाजूने झुकण्यास मदत झाली.

सहकार क्षेत्रातील राजकारण आणि भविष्यातील धडे: सोमेश्वर सहकारी साखर कारखाना हा पश्चिम महाराष्ट्रातील अत्यंत सधन आणि राजकीयदृष्ट्या अतिशय संवेदनशील कारखाना मानला जातो. या निवडणुकीत विजय मिळवण्यात राष्ट्रवादीला यश आले असले, तरी सभासदांमध्ये असलेली मतमतांतरे आणि बंडखोरीमुळे पक्षाला झालेली विचारमंथनाची गरज या निवडणुकीने अधोरेखित केली आहे. आगामी काळातील राजकारणाला दिशा देण्यासाठी या विजयातील बारकाव्यांचे आत्मपरीक्षण करणे गरजेचे असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे मत आहे.