नागपुरात शेतकरी कंपन्यांना सव्वा कोटींचा गंडा; शेतमाल घेऊन धनादेश न वटल्याने फसवणूक, 'आत्मा'ची आर्थिक गुन्हे शाखा व जिल्हाधिकाऱ्यांकडे धाव!

नागपूर : नागपूर आणि चंद्रपूर जिल्ह्यातील शेतकरी उत्पादक कंपन्यांकडून (FPOs) मूल्यवर्धित शेतमाल खरेदी करून, मोबदल्यात दिलेले धनादेश न वटता तब्बल सव्वा कोटी रुपयांची फसवणूक केल्याचा अत्यंत गंभीर प्रकार समोर आला आहे. या प्रकरणी फसवणूक करणाऱ्या खासगी कंपनीविरोधात आर्थिक गुन्हे शाखेकडे (EOW) रितसर तक्रार दाखल करण्यात आली असून, शेतकर्यांची थकीत रक्कम मिळवून देण्यासाठी 'आत्मा' (ATMA) यंत्रणेने थेट जिल्हाधिकाऱ्यांकडे धाव घेतली आहे.

नेमका प्रकार काय घडला? गावपातळीवर शेतीमालाचे मूल्यवर्धन करण्यासाठी आणि शेतकऱ्यांना आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी विविध शेतकरी उत्पादक कंपन्यांनी प्रक्रिया उद्योग उभारले आहेत. मात्र, या कंपन्यांची स्वतंत्र आणि मजबूत विपणन (मार्केटिंग) साखळी पुरेशी विकसित न झाल्याने उत्पादित मालाची थेट विक्री करणे त्यांच्यासाठी मोठे आव्हानात्मक ठरते. याच परिस्थितीचा गैरफायदा घेत नागपुरातील एका खासगी कंपनीने या शेतकरी कंपन्यांकडून मोठ्या प्रमाणावर मूल्यवर्धित शेतमाल खरेदी केला. माल खरेदी केल्यानंतर काही महिने उलटून गेले तरी मोबदला देण्यात आला नाही, आणि संबंधित रकमेचे दिले गेलेले धनादेश (Cheques) कंपनीच्या बँक खात्यात पुरेशी रक्कम न असल्यामुळे बाऊन्स झाले व न वटल्याने फसवणुकीचा प्रकार उघडकीस आला.

सव्वा कोटींची थकबाकी आणि बाधित कंपन्या नागपूर आणि चंद्रपूर जिल्ह्यातील जवळपास सात ते आठ शेतकरी उत्पादक कंपन्यांचे मिळून सुमारे एक कोटी २५ लाख रुपयांची थकबाकी या खासगी कंपनीकडे बाकी असल्याची माहिती समोर आली आहे. यामध्ये प्रामुख्याने कान्होली बारा शेतकरी उत्पादक कंपनी (हिंगणा) - ४४ लाख ३३ हजार रुपये, कन्हान ॲग्रो व्हिजन (पारशिवनी) - ६ लाख ९६ हजार रुपये, आणि अर्बन रुरल ॲग्रो फ्लाय (कुही) - ५ लाख २४ हजार रुपयांसह इतरही कंपन्यांचा समावेश आहे.

'आत्मा' यंत्रणेची कठोर भूमिका आणि जिल्हाधिकाऱ्यांकडे पत्रव्यवहार शेतकरी उत्पादक कंपन्यांची आर्थिक फसवणूक झाल्याचे लक्षात आल्यानंतर 'आत्मा' (ATMA - Agricultural Technology Management Agency) प्रकल्प संचालक डॉ. अर्चना कडू यांनी या प्रकरणाची गंभीर दखल घेतली आहे. नागपूर जिल्ह्यातील शेतकरी कंपन्यांची केवळ एकाच प्रकरणातून ७३ लाख रुपयांहून अधिक फसवणूक झाल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे. पीडित कंपन्यांना त्यांचा हक्काचा मोबदला आणि थकीत रक्कम लवकरात लवकर मिळवून देण्यासाठी तसेच संबंधित दोषी कंपनीवर कठोर कायदेशीर कारवाई करण्यासाठी 'आत्मा'च्या वतीने जिल्हाधिकाऱ्यांना सविस्तर पत्र पाठवून योग्य त्या यंत्रणांना निर्देश देण्याची विनंती करण्यात आली आहे. या प्रकारामुळे विदर्भातील शेतकरी उत्पादक कंपन्यांच्या वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.