कोपरगावमध्ये धक्कादायक प्रकार! मुलीने प्रेमविवाह केल्याच्या कारणावरून नंदीवाले तिरमली जातपंचायतीचा अमानुष फतवा; कुटुंबाला केले बहिष्कृत

अहिल्यानगर जिल्ह्यातील कोपरगाव तालुक्यातून एक अत्यंत संतापजनक आणि मानवी हक्कांचे उल्लंघन करणारी घटना समोर आली आहे. कोपरगाव तालुक्यातील धामोरी गावात मुलीने आपल्याच जातीतील तरुणासोबत प्रेमविवाह केल्याच्या कारणावरून नंदीवाले तिरमली जातपंचायतीने एका अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीतील गरीब कुटुंबाला वेठीस धरत त्यांच्यावर सामाजिक बहिष्कार टाकल्याचा गंभीर प्रकार उघडकीस आला आहे. या अमानुष प्रकारानंतर पीडित कुटुंबाने अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीच्या (अंनिस) मदतीने पोलिसांत धाव घेत कठोर कायदेशीर कारवाईची मागणी केली आहे.

नेमकी घटना काय आहे?

तक्रारदारांच्या माहितीनुसार, धामोरी येथे राहणारे भाऊसाहेब आनंदा अहिरे यांच्या सज्ञान मुलीने स्वतःच्या पसंतीने प्रेमविवाह केला. हा विवाह जातपंचायतीच्या जुनाट आणि मनमानी नियमांविरुद्ध असल्याचे सांगत पंचायतीने हा विवाह पूर्णपणे अमान्य केला. त्यानंतर जातपंचायतीच्या पदाधिकाऱ्यांनी अहिरे कुटुंबाला एक लाख रुपयांचा अवाच्या सव्वा दंड ठोठावला. पीडित कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत हलाखीची असून, ते सुया-फण्या विकून किंवा रस्त्या कडेला असलेल्या पालामध्ये राहून आपली कशीबशी उपजीविका करतात. असे असतानाही त्यांनी नातेवाईकांकडून व इतरांकडून कर्ज काढून ५० हजार रुपयांची रक्कम जातपंचायतीला भरली.

दंडाची उर्वरित रक्कम न दिल्याने अमानुष बहिष्कार

पीडित कुटुंब अत्यंत गरीब असल्याने ते दंडाची उर्वरित पन्नास हजार रुपयांची रक्कम वेळेत देऊ शकले नाहीत. पैसे देऊ न शकल्यामुळे संतापलेल्या जातपंचायतीच्या पंचांनी या गरीब कुटुंबावर पूर्णपणे सामाजिक बहिष्कार टाकण्याचा अमानुष निर्णय घेतला.

या जातपंचायतीच्या तुघलकी फतव्यानुसार:

• गावातील किंवा समाजातील कोणीही व्यक्ती अहिरे कुटुंबाशी बोलणार नाही.

• त्यांच्या सुख-दुःखाच्या किंवा कोणत्याही प्रसंगात समाजातल्या कुणीही सहभागी व्हायचे नाही.

• कुटुंबातील सदस्यांना त्यांच्याच मुलीला देखील भेटू दिले जात नाही.

• धार्मिक, सांस्कृतिक व सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये या कुटुंबाला पूर्णपणे प्रतिबंधित करण्यात आले आहे.

• एवढेच नव्हे तर, जर या कुटुंबाशी कोणी बोलण्याचा प्रयत्न केला, तर त्या व्यक्तीलाही मोठा दंड ठोठावून जातीबाहेर काढण्यात येईल, असा दमही समाजात भरण्यात आला आहे.

पोलिसांत धाव आणि कारवाईची मागणी

या अन्यायाविरुद्ध वाचा फोडण्यासाठी पीडित कुटुंबाने महाराष्ट्र अंधश्रद्धा निर्मूलन समितीशी संपर्क साधला. त्यानंतर 'जातपंचायत मुठमाती अभियानाचे' राज्य कार्यवाह कृष्णा चांदगुडे आणि कोपरगाव अंनिसचे तालुकाध्यक्ष डॉ. अशोक गावित्रे यांनी पीडित कुटुंबाला सोबत घेऊन थेट कोपरगाव ग्रामीण पोलीस ठाणे गाठले. सामाजिक बहिष्कार विरोधी कायद्यान्वये (Anti-Social Boycott Act) संबंधित जातपंचायतीच्या पदाधिकाऱ्यांविरोधात कठोर गुन्हा दाखल करण्यात यावा, असे लिखित निवेदन पोलीस निरीक्षक संभाजी गायकवाड यांना देण्यात आले आहे. या घटनेमुळे संपूर्ण परिसरात खळबळ उडाली असून, अशा जाचक जातपंचायतींवर कठोर बडगा उगारण्याची मागणी नागरिकांकडून होत आहे.