टाकाऊतून टिकाऊ: बहराइचच्या महिला कैद्यांनी गव्हाच्या पेंढ्यांपासून साधली प्रगती; 'ओडीओपी' योजनेमुळे मिळाली हक्काची कमाई"

उत्तर प्रदेशातील बहराइच जिल्ह्यात एक प्रेरणादायी चित्र पाहायला मिळत आहे, जिथे ग्रामीण कौशल्य, पारंपरिक कला आणि शाश्वत विकासाचा संगम झाला आहे. 'वन डिस्ट्रिक्ट वन प्रोडक्ट' (ODOP) योजनेअंतर्गत, शेतातील गव्हाच्या पेंढ्यांपासून आकर्षक हस्तकला वस्तू तयार करून महिला आणि कारागृहातील महिला कैद्यांना रोजगाराच्या नवीन संधी उपलब्ध झाल्या आहेत.

प्रकल्पाची सविस्तर माहिती:

• कलेचे स्वरूप: शेतात कापणीनंतर टाकाऊ समजल्या जाणाऱ्या गव्हाच्या पेंढ्या गोळा करून, त्या स्वच्छ आणि वाळवून त्यापासून विविध शोभेच्या वस्तू तयार केल्या जातात.

• कौशल्य विकास: या उपक्रमाद्वारे केवळ स्थानिक महिलांनाच नव्हे, तर कारागृहातील महिला कैद्यांनाही हस्तकलेचे विशेष प्रशिक्षण देण्यात आले आहे.

• आर्थिक स्वावलंबन: या कलेमुळे महिलांना दरमहा हजारो रुपयांची हक्काची कमाई मिळत आहे, ज्यामुळे त्यांना आर्थिक स्वावलंबनाचा मार्ग सापडला आहे.

• बाजारातील मागणी: गव्हाच्या पेंढ्यांपासून तयार केलेल्या या पर्यावरणपूरक वस्तूंना आता केवळ स्थानिकच नव्हे, तर देशांतर्गत आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतही मोठी मागणी मिळत आहे.

ही कला केवळ कचऱ्यापासून उपयुक्त वस्तू बनवण्याचे साधन नसून, ती सामाजिक सुधारणेचे आणि महिला सक्षमीकरणाचे एक उत्तम उदाहरण ठरली आहे. यामुळे पारंपरिक हस्तकलेला पुनरुज्जीवन मिळत असून कारागिरांना आपली नवी ओळख प्रस्थापित करण्यात यश आले आहे.