दिवाळीच्या रेल्वे तिकिटांना प्रचंड प्रतीक्षा; आरक्षण खूल होताच अवघ्या पाच मिनिटांत गाड्यांवर 'रिग्रेट'चा शिक्का

पुणे: दिवाळीच्या सुट्ट्यांमध्ये आपल्या गावी जाण्यासाठी नियोजन करणाऱ्या पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमधील प्रवाशांसमोर रेल्वे आरक्षणावरून मोठे संकट उभे ठाकले आहे. दिवाळीच्या पार्श्वभूमीवर लांब पल्ल्याच्या रेल्वे गाड्यांचे आरक्षण खूल होताच अवघ्या काही मिनिटांत सर्व जागा फुल्ल होत आहेत आणि त्यानंतर प्रवाशांना 'वेटिंग लिस्ट' किंवा थेट 'रिग्रेट' (Regret) असा संदेश मिळत आहे. यामुळे चाकरमानी आणि नागरिकांची मोठी चिंता वाढली आहे.

नोकरी, व्यवसाय आणि उच्च शिक्षणासाठी पुण्यात स्थायिक झालेले लाखो नागरिक दिवाळीचा सण आपल्या कुटुंबीयांसोबत साजरा करण्यासाठी आपापल्या गावी जाण्यास उत्सुक असतात. मात्र, रेल्वेचे बुकिंग सुरू होण्याच्या काही मिनिटांतच मध्यवर्ती व दक्षिण-उत्तर भारताकडे जाणाऱ्या सर्व प्रमुख गाड्यांचे तिकीट कोटा संपत चालला आहे. रेल्वेने आगाऊ आरक्षणाचा कालावधी ६० दिवस केल्यामुळे प्रवाशांना दोन महिने आधीच तिकिटांसाठी धडपड करावी लागत आहे. असे असूनही ऐन दिवाळीच्या मुहूर्तावर बहुतांश गाड्यांमध्ये नोव्हेंबर महिन्यापर्यंत कन्फर्म तिकीट मिळेनासे झाले आहे.

'रिग्रेट'चा नेमका अर्थ काय?

एखाद्या रेल्वेगाडीतील सर्व आरक्षित जागा संपल्यानंतर प्रतीक्षा यादीची (Waiting List) निर्धारित मर्यादादेखील पूर्ण होते, तेव्हा रेल्वेच्या संगणकीय प्रणालीद्वारे पुढील कोणतेही तिकीट स्वीकारले जात नाही. अशा स्थितीला 'रिग्रेट' किंवा 'नो रूम' असे म्हटले जाते. यामुळे प्रवाशांना आता रेल्वेचे कन्फर्म तिकीट मिळण्याची शक्यता संपुष्टात येते आणि त्यांना नाईलाजाने तत्काळ (Tatkal) तिकिटांचा पर्याय किंवा खाजगी बसगाड्या आणि विमानाचा आधार घ्यावा लागतो.

खासगी बसचालकांची मनमानी आणि आर्थिक फटका

रेल्वेचे आरक्षण फुल्ल झाल्यामुळे आणि गाड्यांवर 'रिग्रेट' लागल्यामुळे प्रवाशांना आता खाजगी ट्रॅव्हल्स आणि बसेसवर अवलंबून राहावे लागत आहे. परंतु, सणासुदीचा काळ साधून खाजगी बसचालकांकडून प्रवाशांची आर्थिक लूट केली जाते आणि अव्वाच्या सव्वा भाडेवाढ केली जाते. ऐन दिवाळीत विमान आणि बसचे तिकीट महागल्यामुळे सर्वसामान्य व मध्यमवर्गीय कुटुंबांच्या बजेटचे गणित पूर्णपणे कोलमडत आहे.

दलालांच्या घुसखोरीमुळे सर्वसामान्य प्रवासी त्रस्त

रेल्वेच्या या तिकीट बुकिंग प्रक्रियेमध्ये दलालांच्या (Agents) मोठ्या प्रमाणावर होत असलेल्या घुसखोरीचा फटका थेट सामान्य प्रवाशांना सहन करावा लागत आहे. आरक्षण केंद्रांवर रांगेत उभे असताना किंवा ऑनलाइन बुकिंग करताना अत्याधुनिक सॉफ्टवेअर व विशिष्ट तंत्रज्ञानाचा वापर करून दलाल अवघ्या सेकंदांत कन्फर्म तिकिटे बळकावतात. यामुळे सामान्य नागरिकांना तासनतास ताटकळत राहूनही केवळ 'वेटिंग लिस्ट' किंवा 'रिग्रेट'च मिळते. या अनधिकृत दलालांच्या जाचाला तातडीने आळा घालावा, अशी आक्रमक मागणी प्रवाशांकडून केली जात आहे.

प्रवाशांच्या प्रमुख मागण्या:

• पुणे, हडपसर आणि पिंपरीवरून उत्तर प्रदेश, बिहार, विदर्भ, मराठवाडा आणि कोकणासाठी विशेष 'दिवाळी हॉलिडे ट्रेन्स' (Special Trains) लवकरात लवकर जाहीर कराव्यात.

• गर्दीच्या मार्गावरील नियमित रेल्वेगाड्यांना अतिरिक्त डबे (Extra Coaches) जोडावेत.

• विशेष गाड्यांचे वेळापत्रक आणि तिकीट दर प्रवाशांच्या खिशाला परवडणारे असावेत.

• रेल्वे आरक्षणातील दलालगिरी आणि गैरप्रकार रोखण्यासाठी प्रशासनाने कडक पावले उचलावीत.