भूतानने नाकारले भारताचे 'E20 पेट्रोल'; तांत्रिक अडचणी आणि आर्द्रतेच्या भीतीने घेतला निर्णय!

नवी दिल्ली/भूतान: भारत सरकारने पेट्रोलमध्ये २० टक्के इथेनॉल मिसळण्याचा (E20) कार्यक्रम हाती घेतला आहे. या अंतर्गत भारताने शेजारील राष्ट्र भूतानलाही E20 पेट्रोल पुरवण्याचा प्रस्ताव दिला होता. मात्र, भूतानने हा प्रस्ताव सध्या स्वीकारण्यास नकार दिला आहे. यामागे राजकीय किंवा धोरणात्मक कारण नसून, पूर्णपणे 'तांत्रिक आणि भौगोलिक' आव्हाने आहेत.

 

भूतानने प्रस्ताव का नाकारला?

१. इथेनॉलचा हायग्रोस्कोपिक (Hygroscopic) स्वभाव: इथेनॉलमध्ये वातावरणातील ओलावा (Moisture) शोषून घेण्याचा गुणधर्म असतो. भूतान हा डोंगराळ आणि आर्द्रतेचे प्रमाण जास्त असलेला प्रदेश असल्याने, तिथे साठवणुकीच्या टाक्यांमध्ये वातावरणातील ओलावा शिरण्याची दाट शक्यता असते.

२. स्टोरेज इन्फ्रास्ट्रक्चरचा अभाव: भूतानमधील अनेक इंधन साठवणूक टाक्या (Underground Tanks) जुन्या आहेत. या टाक्यांमध्ये गळती किंवा सीपेज होण्याचा धोका असतो. जर अशा टाक्यांमध्ये E20 इंधन साठवले, तर ते ओलावा शोषून घेईल, ज्यामुळे 'फेज सेपरेशन' (Phase Separation) होऊन इंधन आणि इथेनॉल वेगळे होईल.

३. इंजिनच्या कामगिरीवर परिणाम: एकदा का इंधनात ओलावा शिरला की, ते खराब होते. असे दूषित इंधन वापरल्यास वाहनांच्या इंजिनमध्ये बिघाड होणे, स्टार्ट न होणे किंवा इंजिनचे भाग गंजणे (Corrosion) यांसारख्या गंभीर समस्या निर्माण होऊ शकतात.

४. दुरुस्तीचा खर्च: तज्ज्ञांच्या मते, जर चुकीचे इंधन वापरले गेले, तर दुरुस्तीचा खर्च मोठा असू शकतो, जो ग्राहकांच्या खिशाला परवडणारा नाही.

केंद्रीय मंत्री हरदीपसिंग पुरी यांची भूमिका:

या पार्श्वभूमीवर, केंद्रीय पेट्रोलियम मंत्री हरदीपसिंग पुरी यांनी स्पष्ट केले आहे की, इथेनॉल-ब्लेंडिंगमुळे होणारा 'मायलेजमधील घट' हा अत्यल्प आहे आणि त्याबद्दल पसरवल्या जाणाऱ्या अफवा चुकीच्या आहेत. भारताने हा कार्यक्रम सर्व तांत्रिक चाचण्या आणि उद्योगांशी सल्लामसलत करूनच राबवला आहे. भूतानच्या बाबतीत, जोपर्यंत त्यांच्या साठवणूक आणि वाहतूक प्रणालीचे पूर्णपणे नूतनीकरण होत नाही, तोपर्यंत तिथे E20 इंधन वापरणे तांत्रिकदृष्ट्या आव्हानात्मक आहे.