एन. रघुरामन यांचा कॉलम:काहीतरी देणे कोणत्याही स्वरूपात, कुठेही, कोणीही करू शकते

‘दीवार’ चित्रपटातील अमिताभ बच्चन यांच्या हमालाच्या भूमिकेची आठवण करा, जो हार्बरवरून गोदामांपर्यंत किंवा ट्रकांपर्यंत जड पोती वाहून नेत असे? ही 1970 च्या दशकातील गोष्ट आहे. आता 2026 मध्ये येऊया. कदाचित तुम्ही एआयची ती जाहिरात पाहिली असेल, ज्यात पॉवरलूम चालवणारा एक तरुण कापड कामगार विणकाम करताना फोनवर एआयचा वापर करतो. तो मुलाखतीतील उत्तरांचा सराव करतो आणि शेवटी नोकरीच्या मुलाखतीत अधिक आत्मविश्वासाने हजर होतो. मदुराईच्या अलवरपुरममधील रोजंदारीवर काम करणाऱ्या मजुराचा मुलगा पी. मणिमारन या दोन्ही दृश्यांचे मिश्रण आहे. कुटुंबाच्या बिकट आर्थिक परिस्थितीमुळे, ‘दीवार’मधील विजयप्रमाणे त्यानेही 10वी नंतर लगेच काम सुरू केले. आठवड्याच्या शेवटीही हा तरुण हमाल क्वचितच विश्रांती घेत असे. शिफ्ट्सच्या दरम्यान आणि आठवड्याच्या शेवटीही तो टीएनपीएससी परीक्षेची तयारी करत असे. याच कठोर परिश्रमाचा परिणाम होता की त्याने पदव्युत्तर शिक्षण आणि नंतर एमफिलचे शिक्षण पूर्ण केले. 2015 मध्ये ते सरकारी सेवेत ग्राम प्रशासकीय अधिकारी (ग्रामसेवक) बनले आणि नंतर वरिष्ठ महसूल अधिकारी पदापर्यंत पोहोचले. सरकारी नोकरीने त्यांचे जीवन बदलले. सरकारी नोकरीसाठी टीएनपीएससी परीक्षा उत्तीर्ण करावी लागते, हे त्यांना माहीतही नव्हते. मग एका मित्राने त्यांना मदत केली. मणिमारन हे उपकार फेडू इच्छित होते, पण आपल्या मित्राचे नाही, तर जीवनात काहीतरी बनू इच्छिणाऱ्या त्या गरिबांना मदत करून. 2018 मध्ये मणिमारन यांनी परिसरातील तरुणांना सरकारी स्पर्धा परीक्षांबद्दल जागरूक करण्यास सुरुवात केली आणि वीकेंडला त्यांना शिकवूही लागले. आज ते माजी राष्ट्रपती अब्दुल कलाम यांच्या नावाने दोन मोफत कोचिंग सेंटर्स चालवतात. आतापर्यंत या केंद्रांमध्ये एक हजारहून अधिक तरुणांना प्रशिक्षण मिळाले आहे, त्यापैकी 33 जणांनी गट-2 आणि गट-4 च्या परीक्षा उत्तीर्ण केल्या आहेत. मणिमारन यांचे मत आहे की, शिक्षणाने त्यांची कौटुंबिक परिस्थिती सुधारली, त्यामुळे आता ते अशा लोकांना मार्गदर्शन करतील जे तसाच संघर्ष करत आहेत आणि ज्यांच्याकडे कोणताही मार्गदर्शक नाही. जर तुम्ही स्पर्धा परीक्षांची तयारी करू शकत नसाल, तर तुम्ही राज्य परिवहन मंडळाचे बस चालक एच.ओ. कृष्णमूर्ती यांच्या जीवनातून धडा घेऊ शकता. बंगळूरुमध्ये कृष्णमूर्ती दररोज सकाळी 6:15 वाजता डेपो-33 मधून बस घेऊन निघतात, तेव्हा ते साई टिफिन्स नावाच्या ठिकाणी थांबतात. तेथून 10 फूड पॅकेट्स घेऊन सीटखाली ठेवतात आणि बस स्टँडकडे निघतात. जोपर्यंत ते मुख्य बस स्टँड (मॅजेस्टिक) पर्यंत पोहोचतात, तोपर्यंत प्रत्येक पॅकेट एखाद्या गरजू व्यक्तीच्या हातात पोहोचलेले असते. कृष्णमूर्ती बेघर, निराधार वृद्ध आणि अशाच इतर लोकांना शोधून त्यांना गरमागरम जेवण देतात. साप्ताहिक सुट्टी वगळता, ते दररोज वेगवेगळ्या प्रकारचे पुलाव वाटतात. वाट पाहणारे अनेक बेघर लोक त्यांची बस देखील ओळखू लागले आहेत आणि जेवण घेण्यासाठी स्वतः पुढे येतात. दरमहा ते 7-8 हजार रुपये खर्च करतात आणि पगार मिळाल्यावर हॉटेलचे बिल भरतात. सकाळच्या प्रवासा नंतरही त्यांची ही दयाळूपणा कायम राहते. दरमहा ते डेपो जवळ राहणाऱ्या एका वृद्ध महिलेला रेशन देतात, ज्यांना स्ट्रोक आलेला आहे. कृष्णमूर्ती अनेक वर्षांपासून गुपचूप करत असलेल्या या दयाळूपणाच्या कामाकडे लोकांचे लक्ष तेव्हा गेले, जेव्हा या मार्गावरील नियमित प्रवासी रजनी राव यांनी याबद्दल सोशल मीडियावर पोस्ट केली. डेपोमध्येही ते कर्मचाऱ्यांच्या अशा गटाचा भाग आहेत, जो वैद्यकीय आपत्कालीन परिस्थितीत सहकाऱ्यांच्या आणि त्यांच्या कुटुंबांच्या मदतीसाठी पैसे गोळा करतो. अलीकडेच एका कर्मचाऱ्याच्या मुलाला ब्रेन ट्यूमर झाला तेव्हा या गटाने उपचारासाठी 1.5 लाख रुपये जमा केले. फंडा असा आहे की देणे हे माणुसकीचे सेलिब्रेशन आहे. यासाठी पैसे किंवा वेळ देणेच आवश्यक नाही, हे रस्त्यात भेटलेल्या व्यक्तीला दिलेले स्मितहास्यही असू शकते. हे एखाद्या एकट्या व्यक्तीला प्रोत्साहन देण्यासाठी बोललेले शब्दही असू शकतात, जसे की ‘तुम्ही कसे आहात?’