निसर्गाचे अद्भुत रूप आणि शिवाचे दर्शन! उत्तराखंडमधील प्रसिद्ध 'रुद्रनाथ' मंदिराची रंजक कहाणी आणि ट्रेक.

गोपेश्वर (उत्तराखंड): उत्तराखंडमधील प्रसिद्ध 'पंच केदार' (Panch Kedar) मंदिरांपैकी चौथे केदार म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या 'श्री रुद्रनाथ मंदिरा'चे (Rudranath Temple) कपाट वैदिक मंत्रोच्चार आणि पारंपरिक धार्मिक विधींनुसार भाविकांसाठी खुले करण्यात आले आहेत. हिवाळ्याच्या काळात बर्फवृष्टीमुळे हे मंदिर अनेक महिने बंद असते. आता उन्हाळ्याच्या सुरुवातीला मंदिराचे दरवाजे उघडताच देशभरातून हजारो शिवभक्त आणि ट्रेकर्स या दुर्गम भागात दर्शनासाठी पोहोचू लागले आहेत.

रुद्रनाथ मंदिराचा पौराणिक इतिहास
पौराणिक कथेनुसार, महाभारत युद्धानंतर पांडवांना आपल्याच बांधवांच्या हत्येच्या पापापासून मुक्ती हवी होती. यासाठी ते भगवान शिवाचा शोध घेत हिमालयात पोहोचले. मात्र, शिव पांडवांपासून लपण्यासाठी 'महिष' (रेडा) रूपात प्रकट झाले. जेव्हा पांडवांनी त्यांना ओळखले, तेव्हा शिवाचे विविध भाग हिमालयातील पाच वेगवेगळ्या ठिकाणी प्रकट झाले, ज्यांना 'पंच केदार' म्हटले जाते. रुद्रनाथ येथे भगवान शिवाच्या 'आनंद मौली' म्हणजेच त्यांच्या मुखाची (चेहऱ्याची) पूजा केली जाते. संपूर्ण जगात हे एकमेव असे ठिकाण आहे जिथे शिवाच्या चेहऱ्याची पूजा होते.

हिमालयातील सर्वात कठीण ट्रेक!
रुद्रनाथ मंदिराची यात्रा ही पंच केदार यात्रेतील सर्वात कठीण आणि आव्हानात्मक यात्रा मानली जाते.

दुर्गम रस्ता: हे मंदिर समुद्रसपाटीपासून सुमारे ३,६०० मीटर (११,८०० फूट) उंचीवर वसलेले आहे. येथे जाण्यासाठी भाविकांना गोपेश्वर किंवा सागर गावातून सुमारे २० ते २२ किलोमीटरचा अत्यंत कठीण चढणीचा पायी ट्रेक करावा लागतो.

निसर्गाचे विहंगम दृश्य: हा ट्रेक घनदाट जंगले, मखमली गवताळ प्रदेश (बुग्याल) आणि नद्यांच्या कडेने जातो. येथून नंदा देवी, त्रिशूल आणि द्रोणागिरी यांसारख्या बर्फाच्छादित हिमालयीन शिखरांचे अतिशय विहंगम आणि विलोभनीय दर्शन घडते.

निसर्ग नियमांचे पालन आवश्यक
रुद्रनाथ मंदिर परिसर हा 'केदारनाथ वन्यजीव अभयारण्याचा' (Kedarnath Wildlife Sanctuary) भाग असल्याने येथे रात्रीच्या वेळी कडाक्याची थंडी असते आणि राहण्याची मर्यादित सोय असते. त्यामुळे प्रशासनाने भाविकांना योग्य वैद्यकीय तपासणी करून आणि आवश्यक ती सर्व तयारी करूनच या यात्रेला निघण्याचे आवाहन केले आहे.