पुणे: मराठी कलाविश्वाला मोठा धक्का! ज्येष्ठ अभिनेत्री आणि लावणीसम्राज्ञी मधू कांबीकर यांचं पुण्यात वयाच्या ७३ व्या वर्षी निधन!

पुणे: मराठी चित्रपटसृष्टी, रंगभूमी आणि लोककलेच्या क्षेत्रातून एक अत्यंत दुःखद बातमी समोर आली आहे. अस्सल लावणी, बहारदार लोकनाट्य आणि आपल्या सहजसुंदर अभिनयाने संपूर्ण महाराष्ट्राच्या रसिकांच्या मनावर राज्य करणाऱ्या ज्येष्ठ अभिनेत्री तथा लावणीसम्राज्ञी मधू कांबीकर यांचं पुण्यात वयाच्या ७३ व्या वर्षी निधन झालं आहे. गेल्या काही काळापासून प्रकृती अस्वास्थ्यामुळे आणि अर्धांगवायूच्या (Paralysis) धक्क्यानंतर त्या अंथरुणावर होत्या (Bedridden). त्यांच्या जाण्याने मराठी मनोरंजन विश्वात आणि लोककलेच्या क्षेत्रात एका सुवर्ण पर्वाचा अंत झाला असून संपूर्ण कलाविश्वावर शोककळा पसरली आहे.

जन्म आणि खडतर संघर्षमय पार्श्वभूमी

मधू कांबीकर यांचा जन्म २८ जुलै १९५३ रोजी बीड जिल्ह्यातील माळेगाव खुर्द येथे झाला. समाजव्यवस्थेने नाकारलेल्या आणि सतत भटकंती करणाऱ्या कोल्हाटी समाजात त्यांचा जन्म झाला होता. त्यांच्या घरात अठरा विश्व दारिद्र्य होते. रोजचा दिवस कसा काढावा, दोन वेळची अन्नाची भ्रांत असणाऱ्या अशा अतिशय प्रतिकूल परिस्थितीतून त्या वर आल्या होत्या. परंतु, या सर्व अडचणींवर मात करत त्यांनी आपल्या अथक परिश्रमाच्या जोरावर कलेच्या क्षेत्रात स्वतःचे वेगळे आणि अतुट स्थान निर्माण केले.

कथ्थक नृत्याचे शास्त्रशुद्ध प्रशिक्षण घेतल्यानंतर १९७३ मध्ये मुंबईतील लालबाग येथील प्रसिद्ध ‘न्यू हनुमान थिएटर’मधून त्यांच्या अधिकृत कलाप्रवासाला सुरुवात झाली. लावणी आणि लोकनृत्याच्या प्रभावी सादरीकरणातून त्यांनी अल्पावधीतच प्रेक्षकांची मने जिंकली आणि त्या ‘लावणीसम्राज्ञी’ म्हणून ओळखल्या जाऊ लागल्या.

चित्रपट, नाटक आणि लोकनाट्यातील उल्लेखनीय योगदान

फक्त लावणीच नव्हे, तर मधू कांबीकर यांनी मराठी चित्रपटसृष्टीत वेगवेगळ्या प्रकारच्या आणि कसदार भूमिका साकारून एक अष्टपैलू अभिनेत्री म्हणून स्वतःचा ठसा उमटवला. त्यांनी अनेक लोकप्रिय मराठी चित्रपटांमध्ये काम केले, ज्यामध्ये प्रामुख्याने खालील चित्रपटांचा समावेश आहे:

• सतीची पुण्याई

• शापित

• हेच माझं माहेर

• ह्योच नवरा पाह्यजे

• झपाटलेला

• एक होता विदूषक

• रावसाहेब

चित्रपटांविनिवाय त्यांनी लोकनाट्य, व्यावसायिक व प्रायोगिक रंगभूमीवरही आपले महत्त्वाचे योगदान दिले. ग्रामीण महाराष्ट्रातील अस्सल लोककलेला मुख्य प्रवाहात आणण्यात आणि त्याला मोठी ओळख मिळवून देण्यात त्यांचे कार्य अत्यंत मोलाचे ठरले. त्यांच्या निधनाने मराठी मातीतील एक अस्सल लोककलावंत हरपल्याची भावना व्यक्त होत आहे.