नवी मुंबई: 'तिसरी मुंबई' साकारण्याचे स्वप्न; मात्र विकासकामांसमोर उभी आहेत ही तीन मोठी आव्हाने!

नवी मुंबई: पलीकडे विकसित होणाऱ्या 'तिसरी मुंबई' (Third Mumbai) या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पाकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. एमएमआरडीए (MMRDA) आणि सिडको (CIDCO) द्वारे आखलेल्या या प्रकल्पाचे नियोजन भव्य असले तरी, वास्तवात या विकासाच्या मार्गात तीन मोठी आणि कठीण आव्हाने उभी आहेत.

विकासापुढील तीन मुख्य आव्हाने:

पाण्याचा प्रश्न (Water Resource Management): तिसऱ्या मुंबईच्या नियोजित भागात पिण्याच्या पाण्याची मोठी टंचाई आहे. वाढत्या लोकसंख्येसाठी आवश्यक असलेल्या पाणीपुरवठ्याची ठोस व्यवस्था नसेल, तर हे शहर राहण्यायोग्य बनवणे कठीण होईल. बारवी धरण आणि इतर स्त्रोतांमधून पाणी उपलब्ध करून देण्याचे नियोजन असले तरी, जलवाहिन्यांचे जाळे आणि साठवणूक क्षमता हे मोठे आव्हान आहे.

 

वाहतूक कनेक्टिव्हिटी (Connectivity & Infrastructure): मुंबई आणि नवी मुंबईला जोडण्यासाठी सध्याचे रस्ते आणि रेल्वे मार्ग अपुरे पडत आहेत. नवीन मुंबईत येण्यासाठी सक्षम सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्था (उदा. मेट्रो आणि लोकल कनेक्टिव्हिटी) वेळेत पूर्ण होणे आवश्यक आहे. जर वाहतुकीच्या सुविधा वेगाने विकसित झाल्या नाहीत, तर रहिवाशांना मोठ्या मनस्तापाला सामोरे जावे लागेल.

जमीन अधिग्रहण आणि स्थानिक विरोध (Land Acquisition & Local Resistance): या प्रकल्पासाठी शेकडो एकर जमीन संपादित करावी लागणार आहे. जमिनीचे भाव आणि मोबदल्यावरून स्थानिक शेतकरी आणि रहिवाशांमध्ये असंतोष आहे. लोकांच्या पुनर्वसनाचा प्रश्न आणि त्यांच्या हक्कांची जोपासना करत प्रकल्पाची अंमलबजावणी करणे हे प्रशासनासमोरचे सर्वात मोठे राजकीय आणि सामाजिक आव्हान आहे.

प्रशासनाने जर या तीन आव्हानांवर वेळीच उपाययोजना केल्या नाहीत, तर 'तिसरी मुंबई'चे स्वप्न प्रत्यक्षात येण्यास मोठा विलंब होऊ शकतो, असे तज्ज्ञांचे मत आहे.