गंभीर संकट: देशातील ७४१ पैकी तब्बल ३५० जिल्ह्यांवर दुष्काळसदृश स्थितीचे सावट; मान्सूनच्या लहरीपणामुळे चिंता वाढली!

देशामध्ये या वर्षीच्या मान्सूनच्या पावसाने हुलकावणी दिल्याने आणि हवामानात झालेल्या अनपेक्षित बदलांमुळे देशभरात अत्यंत गंभीर परिस्थिती निर्माण झाली आहे. हवामान खात्याच्या आणि विविध विश्लेषणात्मक अहवालांनुसार, देशातील एकूण ७४१ जिल्ह्यांपैकी तब्बल ३५० जिल्ह्यांमध्ये सध्या तीव्र दुष्काळसदृश स्थिती (Drought-like Situation) निर्माण झाल्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. पावसाळ्याचे महत्त्वाचे महिने जवळपास कोरडे गेल्यामुळे आणि ऑगस्ट महिन्यात पावसाने मोठी दडी मारल्यामुळे देशातील बहुतांश राज्यांमध्ये शेती, पाणीसाठा आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेसमोर मोठे संकट उभे ठाकले आहे.

ऑगस्ट महिन्यातील कोरडे हवामान आणि मान्सूनची तूट: मान्सूनच्या हंगामातील जून ते ऑगस्ट या तीन महिन्यांच्या कालावधीत अपेक्षेप्रमाणे पाऊस न पडल्यामुळे देशभरातील पर्जन्यमानात मोठी तूट नोंदवली गेली आहे. अरबी समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील हवामान प्रणाली कमकुवत राहिल्यामुळे तसेच 'एल निनो' (El Nino) च्या प्रभावामुळे पावसाचे चक्र पूर्णपणे कोलमडले आहे. आकडेवारीनुसार, देशातील अनेक भागांमध्ये सरासरीच्या तुलनेत १६ ते २५ टक्क्यांपर्यंत पावसाची घट झाली आहे. विशेषतः दक्षिण भारत, मध्य भारत, मराठवाडा आणि विदर्भासह देशातील ३५० हून अधिक जिल्ह्यांमध्ये पावसाने पाठेफर केल्यामुळे शेतजमिनी कोरड्याठाक पडल्या आहेत.

बळीराजाची चिंता वाढली, पिके धोक्यात: या भीषण परिस्थितीमुळे देशभरातील कोट्यवधी शेतकऱ्यांच्या तोंडचा घास हिरावला जाण्याची वेळ आली आहे. खरीप हंगामातील पिके ऐन जोमात असताना आणि पिकांना पाण्याची सर्वाधिक गरज असतानाच पावसाने दीर्घ खंड (Long Dry Spell) दिल्यामुळे सोयाबीन, कापूस, मका आणि इतर भरड धान्ये करपण्याच्या मार्गावर आहेत. विहिरी, बोरवेल आणि धरणांमधील पाणीपातळी खालावत चालल्यामुळे आगामी काळात पिण्याच्या पाण्याचा देखील तीव्र तुटवडा निर्माण होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. सप्टेंबर महिन्यातही पावसाची स्थिती फारशी समाधानकारक नसणार असल्याचे संकेत हवामान अभ्यासकांनी दिल्याने, या गंभीर संकटाचा सामना कसा करायचा, असा प्रश्न देशातील शेतकरी वर्गासमोर आणि प्रशासनासमोर उभा ठाकला आहे.