पीएमपीचा गाडा उधारीवर! उत्पन्नापेक्षा खर्च जवळपास दुप्पट, ठेकेदार अन् इंधनाचे तब्बल ३०० कोटी रुपये थकले"

पुणे आणि पिंपरी-चिंचवड शहरांची जीवनवाहिनी मानली जाणारी 'पुणे महानगर परिवहन महामंडळ लिमिटेड' (पीएमपीएमएल) सध्या अत्यंत गंभीर आणि पांढऱ्या हत्तीचे स्वरूप धारण केलेल्या आर्थिक संकटातून मार्गक्रमण करत आहे. महामंडळाचा प्रत्यक्ष होणारा खर्च हा मिळणाऱ्या उत्पन्नाच्या तुलनेत तब्बल दुप्पट झाला असून, यामुळे पीएमपीचे संपूर्ण आर्थिक नियोजन पूर्णपणे कोलमडले आहे. विविध ठेकेदारांची देणी, बसगाड्यांच्या पुरवठ्यापोटी द्यायची रक्कम तसेच महानगर गॅस लिमिटेड (MNGL) चे इंधन बिल आणि इतर तांत्रिक देणी मिळून तब्बल ३०० कोटी रुपयांहून अधिकची थकबाकी महामंडळावर जमा झाली आहे.

आर्थिक संकट अधिक तीव्र होण्यामागील प्रमुख कारणे व सविस्तर स्थिती:

• उत्पन्नापेक्षा दुप्पट खर्च: पीएमपीच्या माध्यमातून प्रवाशांच्या वाहतुकीतून आणि इतर स्रोतांमधून मिळणारे उत्पन्न आणि प्रत्यक्ष होणारा संचलन खर्च (Operational Cost) यात मोठी तफावत निर्माण झाली आहे. डिझेल, सीएनजी आणि विद्युत पुरवठ्याचे वाढलेले दर, तसेच प्रशासकीय व कामगारांच्या वाढत्या वेतनामुळे खर्च दुप्पट झाला असून, महसूल मात्र त्या प्रमाणात वाढलेला नाही.

• ठेकेदार व इंधन बिलांची थकबाकी: पीएमपीच्या ताफ्यात मोठ्या प्रमाणावर खासगी ठेकेदारांच्या बसगाड्या धावतात. या खासगी बसचालक-ठेकेदारांचे किलोमीटर पॅटर्ननुसार द्यायचे भाडे महिनёन् महिने अदा झाले नसल्याने ठेकेदारांमध्ये असंतोष पसरला आहे. तसेच सीएनजी आणि इंधनाचे नियमित बिल न दिल्याने इंधन पुरवठादारांची थकबाकी देखील कोट्यवधी रुपयांच्या घरात पोहोचली आहे.

• प्रशासन व महापालिकेपुढील आव्हाने: महामंडळाचा हा वाढता तोटा आणि आर्थिक बोजा सहन करणे पुणे व पिंपरी-चिंचवड महानगरपालिकांना देखील जड जात आहे. नुकत्याच झालेल्या महापालिकेच्या विशेष सर्वसाधारण सभेतही पीएमपीच्या या खालावलेल्या आर्थिक स्थितीवरून आणि कारभारावरून मोठी λογी-झाली व खडाजंगी पाहायला मिळाली. बस सेवा सुरळीत ठेवण्यासाठी आणि गाडा चालवण्यासाठी तात्कालिक मदतीचे प्रस्ताव मंजूर केले जात असले, तरी जोपर्यंत कायमस्वरूपी उत्पन्नाचे स्रोत वाढत नाहीत आणि अनावश्यक खर्चास आळा बसत नाही, तोपर्यंत पीएमपीचे हे आर्थिक संकट सुटणे कठीण असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.