पुणे; पॅथॉलॉजी लॅबमध्ये चाचण्यांच्या दरात मोठ्या प्रमाणात तफावत आढळणे आणि रुग्णांची होणारी लूट ही सध्या एक गंभीर समस्या बनली आहे.

पुणे ; केंद्र सरकारने नियम केला आहे की प्रत्येक पॅथॉलॉजी लॅबने त्यांच्या चाचण्यांचे दर फलकावर स्पष्टपणे प्रदर्शित करणे बंधनकारक आहे. मात्र, अनेक ठिकाणी या नियमाची प्रभावी अंमलबजावणी होताना दिसत नाही.

एका लॅबमध्ये CBC आणि क्रिएटिनिन टेस्टसाठी २८० रुपये घेतले जातात, तर दुसरीकडे त्याच टेस्टसाठी ४०० रुपये आकारले जातात. मग नेमका योग्य दर कोणता? हा प्रश्न सामान्य रुग्णांना पडतोय.

यामागे आणखी एक गंभीर मुद्दा म्हणजे ‘कट प्रॅक्टिस’. अनेकदा काही डॉक्टरांकडून ठराविक लॅबमध्येच टेस्ट करण्यासाठी रुग्णांवर दबाव टाकला जातो. कारण त्या बदल्यात डॉक्टरांना कमिशन मिळत असल्याचे आरोप वारंवार समोर येतात.

मग रुग्णांनी काय करावं?
कोणतीही चाचणी करण्यापूर्वी दोन ते तीन नामांकित लॅबमध्ये फोन करून दरांची चौकशी करा.

लॅबला NABL मान्यता आहे का ते नक्की तपासा. कारण योग्य आणि विश्वासार्ह रिपोर्ट मिळणं हेही तितकंच महत्त्वाचं आहे.

तसेच, जर कोणती लॅब अवाजवी दर आकारत असेल, तर ग्राहक म्हणून तुम्ही ग्राहक मंचात तक्रार ही करू शकता.

कोणतीही चाचणी करण्यापूर्वी दोन ते तीन नामांकित लॅबमध्ये फोन करून दरांची चौकशी करा.

कमिशनचे जाळे: अनेकदा डॉक्टर आणि लॅब यांच्यात 'कट प्रॅक्टिस' किंवा कमिशनचे व्यवहार असतात. ठराविक लॅबमध्ये तपासणी करण्यासाठी डॉक्टरांकडून रुग्णांवर दबाव टाकला जातो, ज्या बदल्यात डॉक्टरांना एकूण बिलातील मोठा हिस्सा मिळतो.

जोपर्यंत राज्य सरकार ‘क्लिनिकल एस्टॅब्लिशमेंट ॲक्ट’ची कडक अंमलबजावणी करत नाही किंवा चाचण्यांच्या दरांवर मर्यादा निश्चित करत नाही, तोपर्यंत ही लूट थांबणं कठीण आहे.

कारवाई कधी होणार?
जोपर्यंत राज्य सरकार 'क्लिनिकल एस्टॅब्लिशमेंट ॲक्ट'ची प्रभावी अंमलबजावणी करत नाही किंवा दरांचे 'कॅपिंग' (मर्यादा) ठरवत नाही, तोपर्यंत ही लूट पूर्णपणे थांबणे कठीण आहे. ग्राहक म्हणून तुम्ही जास्तीचे पैसे मागितल्यास 'ग्राहक मंचाकडे' (Consumer Court) तक्रार करू शकता