भारताचा महाखजिना! तब्बल ८८० टन सोनं, ज्याचं मूल्य ११ लाख कोटी; पाहा कुठे साठवलंय आणि देशाची कशी होतेय मदत!

 

 

 

भारतीय रिझर्व्ह बँकेचा (RBI) मोठा मास्टरप्लॅन: ११ लाख कोटी रुपयांच्या ८८० टन सोन्याचा साठा सुरक्षित; परदेशी बँकांमधून सोनं मायदेशात आणण्याची मोहीम वेगाने सुरू.

जागतिक स्तरावर निर्माण झालेली राजकीय आणि आर्थिक अनिश्चितता लक्षात घेता, भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) देशाच्या आर्थिक सुरक्षेसाठी अत्यंत महत्त्वाची पावले उचलली आहेत. सध्या आरबीआयकडे तब्बल ८८०.५२ मेट्रिक टन सोन्याचा प्रचंड साठा असून, आंतरराष्ट्रीय बाजारातील वाढत्या किमतींमुळे या सोन्याचे एकूण मूल्य तब्बल ११ लाख कोटी रुपयांच्या वर पोहोचले आहे.

भारताचे सोने कुठे साठवले जाते?

• देशांतर्गत उच्च सुरक्षा व्हॉल्ट्स: गेल्या काही वर्षांत आरबीआयने परदेशात (विशेषतः बँक ऑफ इंग्लंड आणि बँक फॉर इंटरनॅशनल सेटलमेंट्समध्ये) ठेवलेले आपले सोने वेगाने भारतात आणण्यास सुरुवात केली आहे. सध्या एकूण साठ्यापैकी ६५ टक्क्यांपेक्षा जास्त म्हणजेच अंदाजे ५७५ टनांहून अधिक सोने भारताच्या स्वतःच्या अत्यंत सुरक्षित असलेल्या हाय-सिक्युरिटी व्हॉल्ट्समध्ये साठवण्यात आले आहे.

• परदेशी बँकांमध्ये काही भाग: उर्वरित सुमारे २९० टन सोने अजूनही आंतरराष्ट्रीय व्यवहारांची सुलभता आणि लिक्विडिटी राखण्यासाठी 'बँक ऑफ इंग्लंड' (BoE) आणि 'बीआयएस' (BIS) च्या सुरक्षित कस्टडीत ठेवण्यात आले आहे.

हे सोने देशाला कशी मदत करते?

• आर्थिक सुरक्षा कवच: वर्ष १९९१ च्या भीषण आर्थिक संकटाच्या काळात भारताला आपले सोने गाहण ठेवून परकीय चलन उभे करावे लागले होते. आज हा ८८० टनांचा साठा भारतासाठी अंतिम आर्थिक सुरक्षा कवच (Financial Safety Net) म्हणून काम करतो.

• रुपयाला स्थिरता आणि पत मजबूत: हा प्रचंड साठा रुपयाचे मूल्य स्थिर ठेवण्यास मदत करतो. जागतिक रेटिंग एजन्सी जेव्हा देशाची आर्थिक पत (Credit Rating) ठरवतात, तेव्हा आरबीआयच्या या सोन्याच्या बळकट बॅकअपमुळे भारताची आंतरराष्ट्रीय पत मजबूत होते, ज्यामुळे देशाला कमी व्याजदरात आंतरराष्ट्रीय कर्ज मिळवणे सोपे जाते.

• भू-राजकीय जोखमींपासून संरक्षण: युक्रेन-रशिया युद्धानंतर पाश्चात्त्य देशांनी ज्या प्रकारे रशियाची परकीय मालमत्ता गोठवली (Freeze), ते पाहता भारताने आपले सोने स्वतःच्या देशात आणून सुरक्षित ठेवण्याला प्राधान्य दिले आहे, जेणेकरून कोणत्याही जागतिक निर्बंधांचा किंवा संकटाचा आपल्या मालमत्तेवर परिणाम होणार नाही.

काही दिवसांपूर्वी आरबीआयने आपले सोने विकल्याच्या अफवा पसरल्या होत्या, परंतु आरबीआयने या सर्व अफवांचे स्पष्ट शब्दांत खंडन केले आहे. उलटपक्षी, भारताचा गोल्ड रिझर्व्ह पूर्वीपेक्षा अधिक मजबूत झाला असून देशाची आर्थिक स्थिती अतिशय सुरक्षित आहे.