भारतीय तांदूळ निर्यातीच्या वेगाला मोठा ब्रेक! कंटेनर टंचाईमुळे शिपमेंटचा खर्च २ हजारांवरून थेट ७,५०० डॉलरवर पोहोचल्याने निर्यातदारांसमोर संकट

जागतिक बाजारपेठेत भारतीय तांदळाची मागणी दिवसेंदिवस कायम असून, यंदाच्या जानेवारी ते जून या पहिल्या सहा महिन्यांत देशातून होणारी तांदूळ निर्यात १२.२७ दशलक्ष टनांवर पोहोचली आहे. जागतिक स्तरावर भारतीय तांदूळ इतर देशांच्या तुलनेत सुमारे ५ टक्क्यांनी आघाडीवर आणि स्वस्त असतानाही, सध्या एक अत्यंत गंभीर logistical संकट उभे ठाकले आहे. जुलै महिन्यापासून सुरू झालेल्या कार्गो कंटेनरची तीव्र कमतरता आणि समुद्री वाहतूक (Ocean Freight) खर्चात झालेली प्रचंड वाढ यामुळे आगामी तांदूळ निर्यातीच्या वेगाला मोठा ब्रेक लागण्याची चिन्हे निर्माण झाली आहेत.

शिपमेंट खर्चात तब्बल साडेतीन ते चार पटीने वाढ:

• खर्चातील मोठी तफावत: काही महिन्यांपूर्वी ज्या एका शिपमेंटचा खर्च साधारणपणे १,५०० ते २,००० डॉलर्स एवढा होता, तोच खर्च आता वाढून थेट ७,००० ते ७,५०० डॉलर्सपर्यंत पोहोचला आहे.

• निर्यातदारांसमोर मोठे आव्हान: सागरी वाहतुकीच्या भाड्यात झालेल्या या अभूतपूर्व वाढीमुळे आणि कंटेनरच्या टंचाईमुळे व्यापारी व निर्यातदारांचे आर्थिक गणित बिघडले आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत माल पाठवणे आता अत्यंत खर्चिक बनल्याने निर्यातदारांसमोर मोठे संकट उभे राहिले आहे.

कंटेनर टंचाईची प्रमुख कारणे:

• जागतिक स्तरावर मालवाहतुकीचा ताण: चीनसह प्रमुख देशांकडून अमेरिकेसह इतर बाजारपेठांमध्ये माल पाठवण्यासाठी अचानक वाढलेली मागणी, लाल समुद्रातील संघर्ष (Red Sea Conflict) आणि त्यामुळे जहाजांना लांबचा वळसा घालून जावे लागणारे मार्ग यामुळे जागतिक पातळीवर कंटेनरचे नियोजन कोलमडले आहे.

• भारतीय बंदरांवर परिणाम: या जागतिक समस्येचा थेट परिणाम भारतातील प्रमुख बंदरांवर झाला असून, यामुळे वेळेवर कंटेनर उपलब्ध न होणे आणि आधीच बुक केलेल्या बुकिंग्ज अचानक रद्द होण्याच्या घटनांमुळे तांदूळ निर्यातदार चिंतेत सापडले आहेत.

जरी आंतरराष्ट्रीय बाजारात भारतीय तांदळाला मोठी पसंती मिळत असली, तरी लॉजिस्टिक्स आणि वाहतूक खर्चातील या अनिर्बंध वाढीमुळे निर्यातीचा वेग मंदावण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, यावर तातडीने उपाययोजना करण्याची मागणी केली जात आहे.