भारतात महिला कामगार सहभाग दर (एफएलपीआर)35% आहे. हा दर बांगलादेश (42%) आणिफिलिपिन्स (50%) यांसारख्या देशांपेक्षाही खूप कमीआहे. 2017-18 मधील 21% च्या तुलनेत हा दर वाढलाआहे. पण बारकाईने पाहिल्यास या वाढीत 70% पेक्षाजास्त वाटा शेती आणि उदरनिर्वाहावर आधारित क्षेत्रांचाआहे. यामध्ये मोठ्या प्रमाणावर सुप्त किंवा छुपाबेरोजगार वर्गही समाविष्ट आहे. विकसित देशांशी तुलना केल्यास या दरातील दरी भरून काढणे केवळ लैंगिक समानतेसाठी महत्त्वाचे नाही.यामुळे आर्थिक विकासालाही मोठा फायदा होऊशकतो. भारत आपल्या जीडीपीमध्ये 700 अब्ज ते 1.4 ट्रिलियन डॉलरची अतिरिक्त वाढ करू शकतो. पणप्रश्न असा आहे की भारतात इतक्या कमी महिला काकाम करतात? या संदर्भातील अभ्यासांत पुरवठाबाजूच्या अडचणींवर भर दिला गेला आहे. त्यातही सामाजिक नियम- यात विनावेतन घरकामाची असमान विभागणी, प्रवासावर व शिक्षणावरील मर्यादा, कमकुवत कायदेशीर संरक्षण तसेच बालविवाहासारख्या प्रथांचासमावेश आहे. उपलब्ध पुरावेही याला दुजोरा देतात.युएन वुमनच्या एका तांत्रिक अहवालानुसार, भारतीयमहिला दिवसाचा 22% वेळ विनावेतन घरकामातघालवतात. पुरुषांसाठी हे प्रमाण दिवसाला केवळ 6.4%आहे. परिणामी बहुतांश धोरणे आधीपासूनच्यानोकऱ्यांमध्येच महिलांचा सहभाग वाढवण्यावर केंद्रितराहिली. भारतात महिलांचा दर कमी असण्यामागेशिक्षणाचा अभाव हे एक कारण सांगितले जाते. पणप्रत्येक स्तरावर महिलांच्या प्रवेशाचे प्रमाण पुरुषांच्याबरोबरीचे किंवा त्याहून अधिक झाले आहे. 2005-06नंतर बालविवाहांचे प्रमाणही निम्म्याने घटले आहे. महिलांचा राजकीय सहभाग वाढला आहे. 1996 मध्येपुरुषांच्या तुलनेत महिलांचे मतदान 9% कमी होते.2024 पर्यंत ते पुरुषांच्याही पुढे गेले. अशा स्थितीतकेवळ सामाजिक नियमच अडथळा असते, तरउत्पादक रोजगारात महिलांच्या स्थितीत स्पष्ट बदलदिसला असता. पण तसे झाले नाही. गेल्या दोन दशकांतगैर-शेती रोजगारात महिलांचे प्रमाण केवळ 5% नेवाढले आहे. हा विरोधाभास दाखवतो की महिलांचासहभाग दर कमी असण्याचे एक कारण भारतीयअर्थव्यवस्थेत एकंदरीत श्रमाच्या मागणीची कमतरताहेसुद्धा आहे. हे समजून घेण्याचा एक मार्ग म्हणजे ‘लेबरइंटेंसिटी'', म्हणजेच उत्पादनाच्या प्रमाणात वापरलेल्याकामगारांची संख्या. अनेक समान अर्थव्यवस्थांच्यातुलनेत भारताची लेबर इंटेंसिटी खूपच कमी आहे.उदाहरणार्थ, बांगलादेश, फिलिपिन्स आणिव्हिएतनाममध्ये 10 लाख डॉलरच्या जीडीपीउत्पादनासाठी सुमारे 40 ते 50 कामगार काम करतात.भारतात मात्र केवळ 35 कामगार लागतात. भारतातबांगलादेशसारखी लेबर इंटेंसिटी असती, तर महिलाकामगार सहभाग दर 50% च्या आसपास राहिलाअसता. भारतातील मजुरी आणि बेरोजगारीच्याआकडेवारीवरूनही श्रमाची कमजोर मागणी स्पष्टदिसते. 15 ते 25 वयोगटातील तरुण पदवीधरांमध्ये सुमारे40% बेरोजगारी आहे. कामगारांची मागणी इतकी नाहीकी या पदवीधरांना काम करण्यासाठी आकर्षित करूशकेल असा पुरेसा पगार मिळू शकेल. बांगलादेशच्यारेडीमेड गारमेंट उद्योगाचा अनुभव सांगतो कीकामगारांची मागणी या दरावर कसा प्रभाव टाकू शकते.1983 मध्ये बांगलादेशच्या एकूण निर्यातीत या उद्योगाचावाटा 4% होता. 2021 पर्यंत तो 81% झाला. याकामगार-केंद्रित निर्यात क्षेत्राच्या वेगाने झालेल्याविस्तारामुळे महिलांसाठी लाखांनी रोजगाराच्या संधीनिर्माण झाल्या. भारतात श्रमाची मागणी इतकी कमी काआहे? याचे एक कारण कामगारांना रोजगार देण्याशीजोडलेला खर्च आणि त्यातील गुंतागुंत आहे. सुमारे15% भारतीय कंपन्या कामगार कायद्यांना अडथळामानतात. तंत्रज्ञानात (भांडवलात) गुंतवणूक करण्यासप्राधान्य देतात. - (@प्रोजेक्ट सिंडिकेट. लेखाच्यासहलेखिका आल्हा सभरवाल आहेत)
भारतातील महिला एफएलपीआर दोनमार्गांनी वाढू शकतो- वेगवान जीडीपीवाढ व रोजगारात वाढ. वेगवानविकासामुळे भांडवल , श्रमाची मागणीवाढेल. तर वाढलेल्या मागणीचे रूपांतरमोठ्या प्रमाणावर रोजगारात व्हावे हेकामगार-केंद्रित विकास मॉडेल ठरवेल.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- नाशिक: मुंबई-ठाण्यातील जुगाऱ्यांचा नाशिकरोड रेल्वे स्थानकात अड्डा; पोलिसांनी वेशांतर करून टाकलेल्या छाप्यात १३ जण जेरबंद
- नाशिक: रामकुंडावर छठपूजेसाठी ऑईल पेंटने नावे लिहिणाऱ्यांना मोठा दणका; नाशिक महापालिकेकडून दंडात्मक कारवाई
- पुणे: दादांच्या अचूक प्रश्नांसमोर वरिष्ठ सनदी अधिकारीही पडायचे निरुत्तर; उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदेंकडून अजितदादांच्या कडक शिस्तीचे व कामाच्या अचूकतेचे भरभरून कौतुक
- पुणे: दादा, तुमचा प्रवास अर्धवट राहिला असेल; पण तुमच्या स्वप्नांचा प्रवास आम्ही पूर्ण करू; अजित पवारांच्या पुतळ्याच्या अनावरणप्रसंगी सुनेत्रा पवार भावुक
महाराष्ट्र
- नागपूर: पोलिसांचा मोठा दणका! प्रतिबंधित नायलॉन मांजाच्या ७८ चकऱ्या जप्त, एक जण जेरबंद
- नाशिक: मुंबई-ठाण्यातील जुगाऱ्यांचा नाशिकरोड रेल्वे स्थानकात अड्डा; पोलिसांनी वेशांतर करून टाकलेल्या छाप्यात १३ जण जेरबंद
- नाशिक: रामकुंडावर छठपूजेसाठी ऑईल पेंटने नावे लिहिणाऱ्यांना मोठा दणका; नाशिक महापालिकेकडून दंडात्मक कारवाई
- पुणे: दादांच्या अचूक प्रश्नांसमोर वरिष्ठ सनदी अधिकारीही पडायचे निरुत्तर; उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदेंकडून अजितदादांच्या कडक शिस्तीचे व कामाच्या अचूकतेचे भरभरून कौतुक
गुन्हा
- पुणे: आळंदीत दिवसाढवळ्या थरारक रक्तपात! जुन्या वादातून पीसीएमटी चौकात रिक्षाचालकावर खंजीराने जीवघेणा हल्ला; परिसरात एकच दहशत
- धाराशिव: मोबाईलसाठी पैसे दिले नाही म्हणून जन्मदात्या वडिलांची झोपेतच हत्या; पोटच्या मुलाच्या कृत्याने धाराशिव हादरले!
- पुणे: भाऊबीजेच्या दिवशीच नात्याला काळीमा! दिवाळीचा फराळ घेऊन आलेल्या बहिणींना भावाची बेदम मारहाण; बेसबॉल स्टिकने डोक्यावर केले वार
- मुंबई: पोलिसांची धडक कारवाई! कांदिवलीतील कुख्यात 'टिपू टोळी'वर मोक्का अंतर्गत कठोर कारवाई, १७ गुन्हे दाखल असलेले मुख्य म्होरक्यासह तिघे जण जेरबंद
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
- आजचे राशिभविष्य ३१ ऑक्टोबर २०२६ : त्रिग्रह योगाचा तिप्पट लाभ, जाणून घ्या कशी असेल तुमची रास!
- लक्ष्मी-नारायण योगाचे भविष्य: २८ ऑक्टोबर २०२६ रोजी मेष, सिंह आणि वृश्चिक राशीच्या लोकांची कामात प्रगती, जाणून घ्या तुमचे राशीभविष्य
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- कर्नाटक: सौंदत्ती रेणुका देवीच्या दर्शनाला निघालेल्या पुण्यातील कुटुंबावर काळाचा घाला; भीषण अपघातात एकाच कुटुंबातील तिघे जागीच ठार!
- गोवा: महिलांना स्वावलंबी व आत्मनिर्भर बनविण्यावर सरकारचा विशेष भर; आरोग्यमंत्री विश्वजीत राणे यांचे महत्त्वपूर्ण प्रतिपादन
- नवी दिल्ली: सोनिया गांधींच्या आत्मचरित्रावर काँग्रेस नेत्या प्रियंका गांधींची पहिलीच प्रतिक्रिया; म्हणाल्या, हे पुस्तक म्हणजे अत्यंत मनापासून आणि प्रामाणिकपणे...
- नवी दिल्ली: अरविंद केजरीवाल आणि त्यांच्या मुलीला जीवे मारण्याची धमकी; लॉरेंस बिश्नोई गँगच्या नावाने मागितले ७ कोटी रुपये!


























Subscribe to my channel




