मुक्तछंद:मामाचा गाव, चिंचेच्या झाडाला बांधलेला झोका अन् पिंपळाचा पार; वाचा मानसी वैद्य यांच्या कॉलममध्ये धुंद नाती गंधावणारी!

अगदी लहानपणापासून काही मोजक्या जागा अशा आहेत, ज्या मला नेहमीच भारी वाटतात. तिथं जाणं येणं आनंदाचा भाग असतो. मग ते मामाच्या गावाला जायचो तिथलं महादेवाचं खूप जुनं मंदिर आणि तिथल्या चिंचेच्या झाडाला बांधलेला झोका असो किंवा अगदी घराजवळची भाजी मंडई. घरापासून अगदी चालत चालत जावं इतक्या जवळ! अगदी सुरुवातीलाच भरपूर फळांचे गाडे, थोडं पुढे मोठं पिंपळाच झाड आणि त्याच्याभोवती पार. त्या पारावर छोटंसं हनुमानाचं मंदिर. तिथून थोडं पुढे विड्याची पानं, सुपारी, फुलं असं पूजेचं साहित्य घेऊन बसलेली मंडळी. तिथून पुढे कुठे फळभाज्यांचे गाडे लावत असलेले काका, कुठे ओट्यावर हिरव्यागार भाज्यांवर पाणी शिंपडणार्‍या आजी. कुणी वजनाकरता वाद करतंय, कुणी हिशेब करतंय, कुणी घासाघीस करतंय, असे कितीतरी वेगवेगळे संवाद एकाच वेळी सुरू असायचे. शिवाय ग्राहकांना बोलवण्यासाठी एक सारखा ऐकू येणारा तारसप्तकामधला आवाज. तिथं फिरताना जाणवत राहणारा, मातीत मिसळलेला पाण्याचा, भाज्यांचा तो एक वेगळाच गंध! आठवतं तेव्हापासून कधी आईसोबत, आजीसोबत तर कधी बाबांसोबत भाजी आणायला गेले आहे, पण प्रत्येकासोबतचा अनुभव मात्र वेगळा असायचा. आजीसोबत गेले की, मला तिची पैसे ठेवायची छोटी पर्स देऊन टाकायची. मग जिथे भाजी घ्यायचो, तिथे मी बरोबर मोजून नोटा द्यायचे. सॉलिड वाटायचं. शिवाय येताना हमखास समोरच्या विष्णू मंदिरात किंवा थोडं पुढे दत्त मंदिरात घेऊन जायचे. मला हे रुटीन मोडलेलं अजिबात आवडायचं नाही. आजीसोबतची मंडईची भटकंती, ही मंदिरात न जाता पूर्ण व्हायचीच नाही! आईसोबत भाजी आणायला गेले की आधी तिच्या ठरलेल्या एका भाजीवाल्या मावशींकडे जायचो. त्या छान ओळखीचं हसायच्या. भाज्यांचे दर आईला पक्के माहीत असायचे, त्यामुळे थोडीफार घासाघीस व्हायचीच. तरीही, आई दरवेळी त्याच मावशींकडे भाजी घ्यायची आणि त्याही दरवेळी तेवढं आणि तसंच हसायच्या, बोलायच्या. मला आपलं छोट्या पिशव्या घेऊन मागे फिरायचं, इतकंच काम! थोडी मोठी झाले तशी आई मला बाबांसोबत भाजी आणायला पाठवायला लागली, पिशवीत यादी देऊन. बाबांना सगळं मार्केट फिरून यायला आवडायचं त्यामुळे त्यांच्यासोबत पार दुसऱ्या टोकापर्यंत चक्कर व्हायची. ते अगदी एखादा रुपयाही कमी न करता भाज्या घेऊन टाकायचे! संध्याकाळ होताना कधी गेलोच मार्केटला तर दिवसभर भाज्या न विकला गेलेला कुणी असेल तिथूनच भाजी घ्यायचे. माझं काम फक्त सगळी यादी घेतली आहे, हे पाहणे इतकंच असायचं. आता हे सगळं एकदम आठवलं, ते आज भाजी आणायला गेले तेव्हा. लग्नानंतर या भाजी मंडईत जाण्याच्या अनुभवात नवऱ्यासोबत भाजी घेण्याचा नवा अनुभव जोडला गेला. नजीकच्या दिवसातले काही विशेष प्रसंग, फ्रिजमधल्या उरलेल्या गोष्टी, खावेसे वाटणारे पदार्थ आणि दोघांच्या आवडीनिवडी या सगळ्याचा लसावी काढून मग भाजी घ्यायची! सुरुवातीला ही कसरत आम्ही ऑनलाइन करत असू, पण त्यामध्ये काही गंमतच नव्हती. अशातच आता घरापाशी शेतकऱ्यांकडूनच एक मंडई सुरू झाली असं कळलं आणि तिथे जाणं झालं. पालक, मुळा, लाल माठ, शेवगा, घेवडा किती नि काय काय! सगळी भाजी खरेदी करता करता उद्या काय करूया, ही भाजी लिंबू पिळून कशी लागते इथंपासून ते कवळी भेंडी कशी ओळखावी, किडका टोमॅटो, किडलेलं वांग कसं ओळखावं, अशा किती तरी गप्पा सुरू होत्या. त्या सगळ्यात भरलेल्या पिशव्या घेऊन आम्ही घराकडे निघालो. माझ्या मनात सोलापूरच्या मार्केटच्या या सगळ्या आठवणी भरून आलेल्या असतानाच हातातली भाजीची पिशवी स्वतःकडे घेत नवरा कानात कुजबुजला, "काय छान वाटलं हे. असं तुझ्यासोबत भाजी खरेदी करायला मला फार आवडतंय!" आणि एकदम हेही मार्केट मला तेवढंच आवडून गेलं!