एन. रघुरामन यांचा कॉलम:कॉलेज जीवनातच शिका पैशांचे नियोजन

सप्टेंबरच्या मध्यापर्यंत बहुतेक विद्यार्थी कॉलेजच्या नव्या वातावरणाशी जुळवून घेतात. हा रोमांचक टप्पा अनेक जबाबदाऱ्यांसह येतो. यात पैशांचे व्यवस्थापन शिकणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कॉलेजची ही वर्षे चांगल्या आर्थिक सवयींचा पाया घालण्यासाठी योग्य काळ ठरू शकतात. त्याविषयीच्या काही गोष्टी समजून घेऊया... बजेट बनवण्यास सुरुवात करा कॉलेजच्या दिवसांत पैसे विविध मार्गांनी येऊ शकतात. कुटुंबाकडून मिळणारी रक्कम, अर्धवेळ कामातून मिळणारे उत्पन्न आणि शिष्यवृत्ती याद्वारे पैसे मिळू शकतात. मात्र, छोट्या-छोट्या खर्चांमध्ये पैसे कधी संपून जातात, हे समजतच नाही. त्यामुळे पैसे कुठून येत आहेत आणि कुठे खर्च होत आहेत, हे समजून घेणे आवश्यक आहे. एखाद्या ॲपमध्ये किंवा स्प्रेडशीटमध्ये दैनंदिन खर्चाची नोंद ठेवा. बचत करा विद्यार्थ्यांना अतिरिक्त कमाई करणे नेहमीच सोपे नसते. तरीही अगदी छोट्या रकमेपासून बचतीची सुरुवात केली जाऊ शकते. हळूहळू आपत्कालीन निधी तयार केल्यास अचानक उद्भवणाऱ्या खर्चांपासून बचाव होऊ शकतो. या वयात शेअर बाजारात गुंतवणूक करण्याचे आकर्षण असू शकते, पण जोखीम समजून घेतल्याशिवाय घाई करू नका. शैक्षणिक कर्ज नियोजन आत्तापासूनच करा जर शैक्षणिक कर्ज घेतले असेल, तर परतफेडीचे नियोजन शिक्षण सुरू असतानाच करा. व्याज किती, हप्ता कधी सुरू होईल, परतफेडीच्या अटी काय, हे समजून घेण्यासाठी पहिल्या पगाराची वाट पाहू नका. जितक्या लवकर तुम्ही कर्जाचे स्वरूप समजून घ्याल, तितकेच पुढे जाऊन त्याचे नियोजन करणे सोपे जाईल. चांगला क्रेडिट स्कोअर तयार करा आर्थिक व्यवहारांसाठी बँकिंग माध्यमांचा वापर करा. बिले व इतर देणी वेळेवर भरा. चांगली क्रेडिट हिस्ट्री तयार करण्यासाठी हा योग्य काळ आहे. भविष्यात चांगला क्रेडिट स्कोअर उपयुक्त ठरू शकतो. चूक झाल्यास स्वतःला माफ करायला शिका चूका होणे हा शिकण्याचाच एक भाग आहे. पैशांच्या बाबतीतही चूक घडू शकते. चूक झाल्यास ती लपवण्याऐवजी आई-वडील/ विश्वासू व्यक्तीशी बोला आणि एकत्र मिळून त्यावर मार्ग काढा. पालकांसाठी सल्ला मुलाने पैशांशी संबंधित चुकीबद्दल सांगितले तर शांतपणे ऐकून घ्या. रागवू नका. रागवल्यामुळे ते चुका लपवू लागतात. आपला उद्देश घाबरवणे नसून, जबाबदारीने पैशांचे व्यवस्थापन करायला शिकवणे असावा.