तुर्किये, सौदी अरेबिया आणि पाकिस्तान यांच्यातमक्केत झालेल्या कराराला ‘मुस्लिम नाटो’ म्हटले जातआहे. या करारात असे म्हटले आहे की, कोणत्याहीएकावर झालेला हल्ला हा तिघांवरील हल्ला मानलाजाईल. हे नाटोच्या कलम-5 सारखे आहे. मात्र,हल्ल्यानंतर कोणत्या प्रकारची लष्करी मदत दिली जाईल,हे यात स्पष्ट केलेले नाही. कदाचित ही अस्पष्टताजाणीवपूर्वक ठेवली गेली असावी. या तिन्ही देशांची रणनीतिक ताकद वेगवेगळी आहे.सौदी अरेबियाची ताकद पैसा, तेल आणि त्यांचीभौगोलिक स्थिती आहे. पाकिस्तान मुस्लिम जगातीलएकमेव अण्वस्त्रधारी देश आहे. तुर्कियेकडे शक्तिशालीसैन्य आणि प्रगत संरक्षण उद्योग आहे. या तिघांच्याकराराची कारणेही वेगवेगळी आहेत. सौदीला सुरक्षेचीहमी हवी आहे. पाकिस्तानला रणनीतिक पातळीवर वरचे स्थान हवे आहे. तुर्कियेला आपला रणनीतिक प्रभाववाढवायचा आहे. अलीकडच्या घडामोडींमुळे सौदीअरेबियासमोरील धोके वाढले आहेत. अशा स्थितीत हाकरार त्यांच्यासाठी अतिरिक्त सुरक्षा कवचासारखा आहे. या कराराचा पाकिस्तानला सर्वात मोठा तात्काळ फायदाहोताना दिसत आहे. सुरक्षेबाबत त्यांचा विचार नेहमीभारत, अफगाणिस्तान, दहशतवाद आणि देशांतर्गतआव्हाने यांच्याभोवतीच फिरत असतो. हा करार त्यांनादक्षिण आशियाच्या पुढे जाऊन एका व्यापक सुरक्षाव्यवस्थेत भूमिका मिळवून देतो. पण जर इराणने सौदीअरेबियावर हल्ला केला, तर कराराअंतर्गत पाकिस्तानयुद्धात सहभागी होईल का? सौदी अरेबिया आणि इराण,या दोन्ही देशांशी पाकिस्तानचे हितसंबंध जोडलेले आहेत.त्यामुळे एकाच्या विरोधात दुसऱ्याची निवड करणेत्यांच्यासाठी सोपे नसेल. म्हणजेच या करारामुळेपाकिस्तानचे महत्त्व वाढण्यासोबतच त्यांचा संभ्रमहीवाढत आहे. तुर्कियेने नाटो, रशिया, इराण, आखातीदेश, पाकिस्तान आणि मध्य आशिया यांच्यासोबत संबंधटिकवून ठेवले आहेत. पण सीरिया, इराक आणि कॉकेशसप्रदेशातही त्यांचे महत्त्वाचे हितसंबंध आहेत. तिथे त्यांनाइराणसोबत जुळवून घेणे गरजेचे आहे. जर इराणने सौदीअरेबियावर हल्ला केला, तर तुर्किये काय करेल? तेगुप्तचर माहिती, हवाई संरक्षण, नौदल मदत, लढाऊविमाने देण्यासारखी मदत करेल की इराणविरुद्ध थेटलष्करी कारवाई करेल? दुसरीकडे, सीरिया किंवाइराकवरून तुर्कियेचा इराणशी संघर्ष झाला, तर सौदीआणि पाकिस्तानही युद्धात उतरतील का? आघाड्या हल्ल्यांना रोखतात हे खरे, पण त्याएकमेकांसाठी गुंतागुंतीची परिस्थितीही निर्माण करूशकतात. तुर्कियेचे नाटो सदस्यत्व हे समीकरण आणखीगुंतागुंतीचे बनवते. म्हणूनच कदाचित कलम-5 सारखीतरतूद जाणीवपूर्वक अस्पष्ट ठेवली असावी. म्हणजेचहल्ल्याला जोरदार विरोध करण्याचे संकेत, पण सक्तीनेयुद्धात उतरण्याचे बंधन नाही. हा इराणच्या विरोधातील सुन्नी करार आहे का, असाहीएक प्रश्न समोर येतो. यातील जातीय गणिताकडे दुर्लक्षकरता येणार नाही. तिन्ही सुन्नीबहुल देश आहेत आणिइराण ही एक प्रमुख शिया ताकद आहे. तरीही, असे म्हणणेहा एक सोपा निष्कर्ष ठरेल. हा करार बचावात्मक आहे.तसेच सौदी अरेबियाने इराणसोबत संबंध सुधारण्यासाठीहीप्रयत्न केले आहेत. तरीही इराण ही या करारावर लक्षठेवणारी सर्वात महत्त्वाची बाहेरील ताकद असेल. प्रादेशिक भागीदार सुरक्षेची अधिक जबाबदारी स्वतःउचलत आहेत, हे अमेरिकाही कदाचित एक चांगलेपाऊल मानेल. मक्का करार हा अब्राहम करारालाहीपूर्णपणे संपुष्टात आणत नाही. यामुळे सौदी अरेबियालाआणखी एक रणनीतिक पर्याय मिळतो आणि त्यांचीवाटाघाटी करण्याची ताकद वाढते. ते अमेरिकेसोबतचेआपले संरक्षण संबंध कायम ठेवून तुर्किये आणिपाकिस्तानसोबत संरक्षण सहकार्य वाढवू शकतात.इस्रायलसोबत संबंध सामान्य करण्याची शक्यताही खुलीठेवू शकतात. (हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.) मक्का करारातील जातीय गणिताकडेदुर्लक्ष करता येणार नाही. सौदी, तुर्कियेआणि पाकिस्तान हे तिन्ही सुन्नीबहुल देशआहेत, तर इराण ही एक प्रमुख शियाताकद आहे. तरीही, असे म्हणणे हाकदाचित एक सोपा निष्कर्ष ठरेल.
This post was originally published on this site.
हे पण वाचा-
शहर
- नाशिक: १८ वर्षीय विद्यार्थ्याची मित्रांनीच दगड आणि धारदार शस्त्राने वार करून केली निर्घृण हत्या; चौघे संशयित ताब्यात
- नाशिक: २४ ते २७ नोव्हेंबरदरम्यान नाशिक-त्र्यंबक मार्गावरील वाहतूक बंद! पुलाच्या गर्डर कामामुळे पर्यायी मार्ग आणि वेळापत्रक जाहीर
- नाशिक: महापालिकेत स्वीकृत नगरसेवकांवरून भाजपमध्ये मोठा भूकंप! शहराध्यक्षांचा राजीनामा घेतला, ठाकरे गटाचे दोन उमेदवार नियुक्त
- पुणे: चार वर्षांच्या मुलीच्या वाढदिवशीच शिक्षिकेची निर्घृण हत्या! पुरंदर तालुक्यातील घटनेने हळहळ, आरोपी दीर ७ तासांत जेरबंद
महाराष्ट्र
- कोल्हापूर: टेम्पोतून उतरताना बैल उधळला, पकडायला गेले अन् जीवाला मुकले! आजरा तालुक्यात तारेच्या कुंपणाचा शॉक लागून शेतकऱ्याचा मृत्यू; मायलेकरांवर गुन्हा दाखल
- नाशिक: १८ वर्षीय विद्यार्थ्याची मित्रांनीच दगड आणि धारदार शस्त्राने वार करून केली निर्घृण हत्या; चौघे संशयित ताब्यात
- नाशिक: २४ ते २७ नोव्हेंबरदरम्यान नाशिक-त्र्यंबक मार्गावरील वाहतूक बंद! पुलाच्या गर्डर कामामुळे पर्यायी मार्ग आणि वेळापत्रक जाहीर
- नाशिक: महापालिकेत स्वीकृत नगरसेवकांवरून भाजपमध्ये मोठा भूकंप! शहराध्यक्षांचा राजीनामा घेतला, ठाकरे गटाचे दोन उमेदवार नियुक्त
गुन्हा
- अमरावती: बाळ विक्री प्रकरणाचे धागेदोरे अकोल्यापर्यंत! चौथे बालक सुखरूप ताब्यात, दाम्पत्याला अटक; तपासातून धक्कादायक खुलासे
- पुणे: चार वर्षांच्या मुलीच्या वाढदिवशीच शिक्षिकेची निर्घृण हत्या! पुरंदर तालुक्यातील घटनेने हळहळ, आरोपी दीर ७ तासांत जेरबंद
- ठाणे: शहापुरात संतापजनक घटना: ओळखीच्या तरुणाचे ७ वर्षांच्या मुलीवर अत्याचार; पोटदुखीतून धक्कादायक प्रकार उघड
- नाशिक: निवृत्त आरटीओ अधिकारी हेमंत हेमाडे यांची राहत्या घरात गोळी झाडून आत्महत्या
राजकीय
- नवी दिल्ली: धावत्या कारमध्ये सीएनजीचा भीषण स्फोट; २ आमदारांसह ६ जण जखमी!
- पुणे: लग्नाचं आमिष दाखवून फसवणूक केल्याचा आरोप करत महिलेचा सर्वसाधारण सभेत आत्मदहनाचा प्रयत्न
- मुंबई: 'आंबा चोरला म्हणून फाशी नसते, नीट पेपरफुटीवर चंद्रकांत पाटलांचं वादग्रस्त वक्तव्य; मूल गमावलेल्या आईला लेकरू कुठल्या बाजारातून आणाल? काँग्रेस-मनसेचा संताप'
- नवी दिल्ली: पंतप्रधान मोदींचं सीजेपी आंदोलनावर मोठं भाष्य, 'युवकांच्या भविष्याशी खेळणाऱ्यांना सोडणार नाही, कठोर कारवाईचा इशारा!'
इतर
- आजचे राशिभविष्य १७ नोव्हेंबर २०२६: सूर्य आणि मंगळ करणार राजयोग निर्माण, या राशींचे नशीब फळफळणार!
- आजचे राशिभविष्य १४ नोव्हेंबर २०२६: बुधादित्य योग आणि शनिकृपेमुळे या राशींचे नशीब उजळणार, जाणून घ्या काय सांगते तुमचे भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १३ नोव्हेंबर २०२६: जाणून घ्या तुमचे आजचे ग्रहमान आणि भविष्य!
- आजचे राशिभविष्य १२ नोव्हेंबर २०२६: गुरु बनवणार पॉवरफुल योगाचा संयोग, या राशींच्या हातात खेळणार पैसा!
मनोरंजन
- 'ईथा' चित्रपटावरून नवा वाद; विठाबाई नारायणगावकर यांच्या कुटुंबीयांचा तीव्र आक्षेप
- ओटीटीवर दाखल झाला 'खालिद के शिवाजी'; छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या विचारांचा अनोखा प्रवास आता घरबसल्या अनुभवता येणार!
- मनोरंजन: दिलजीत चा चित्रपट वादाच्या भोवऱ्यात,काय आहे कारण ?
- मराठी हॉरर -कॉमेडी चित्रपट 'भूतम भयम्'!! अभिनेत्री छाया कदम यांचा भीतिदायक लूक समोर
देश विदेश
- गोवा: विधानसभेचे १६ डिसेंबरला एकदिवसीय अधिवेशन; विरोधकांचा 'लोकशाहीचा अपमान' म्हणत हल्लाबोल
- नवी दिल्ली: युधिष्ठिर सेतूवर भरधाव एसयूव्हीची ऑटोला धडक; पळण्याच्या नादात सहा जणांना चिरडले, दोघांचा मृत्यू
- नवी दिल्ली: ५० वर्षांहून जुनी इमारत कोसळल्याने चिमुकल्यासह दोघांचा मृत्यू; मी १० वर्षांपूर्वीच घर सोडण्याचा सल्ला दिला होता, म्हणत मामाला अनावर झाले अश्रू!
- गोवा: लोकशाहीच्या रक्षणासाठी भाजपने पणजीत काढली 'लोकशाही बचाव' पदयात्रा!
























Subscribe to my channel




