सिंधुदुर्गात पावसाची 'मोठी तूट'; एल निनोचे सावट आणि भातशेती संकटात, निसर्गाच्या लहरीपणामुळे शेतकरी चिंतेत!

सिंधुदुर्ग: कोकणचा कणा समजल्या जाणाऱ्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात यंदा पावसाने ओढ दिल्यामुळे शेतकरी राजा मोठ्या संकटात सापडला आहे. मान्सूनच्या सुरुवातीपासूनच ढगाळ वातावरण आणि पावसाचा लहरीपणा यामुळे जिल्ह्यातील भातशेतीची अवस्था बिकट बनली आहे. आता पीक फुलोऱ्यावर येण्याचा (Flowering Stage) महत्त्वाचा टप्पा जवळ येत असताना, पावसाच्या कमतरतेमुळे उत्पादनावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.

एल निनोचा फटका आणि पावसाची तूट: हवामान खात्याने दिलेल्या अंदाजानुसार आणि 'एल निनो' (El Niño) सारख्या जागतिक हवामान बदलांच्या प्रभावामुळे पावसाचे प्रमाण सरासरीपेक्षा खूपच कमी राहिले आहे. सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात विशेषतः भातशेती मोठ्या प्रमाणावर केली जाते. पावसाच्या अनियमिततेमुळे भाताची रोपे सुकू लागली असून, वाढीच्या टप्प्यावर आवश्यक असणारे पाणी न मिळाल्याने पिकांची वाढ खुंटली आहे. काही ठिकाणी पावसाच्या कमतरतेमुळे जमीन भेगाळली असून, जमिनीतील ओलावा (Soil Moisture) कमी झाल्याचा फटका पिकांना बसत आहे.

भातशेतीवर गंभीर संकट: भात पिकासाठी फुलोऱ्याचा काळ हा अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. या काळात पिकाला पुरेशा पाण्याची गरज असते. मात्र, सध्याची स्थिती पाहता पिकाला पुरेसा पाऊस न मिळाल्यास दाणे भरताना (Grain Filling) अडचणी येण्याची शक्यता कृषी तज्ज्ञांनी व्यक्त केली आहे. जर येत्या काळात पावसाची अशीच ओढ राहिली, तर भात उत्पादनात मोठी घट होऊन शेतकऱ्यांचे प्रचंड आर्थिक नुकसान होण्याची भीती आहे. जिल्ह्यातील अनेक गावांमध्ये विहिरी आणि तलावांच्या पाणी पातळीतही कमालीची घट झाली आहे, ज्याचा परिणाम बागायती पिकांवरही होत आहे.

प्रशासनाचे दुर्लक्ष आणि शेतकऱ्यांची हतबलता: शेतकरी सध्या खतांचा आणि औषधांचा खर्च करून पीक वाचवण्याचा आटोकाट प्रयत्न करत आहेत. परंतु, निसर्गाची साथ मिळत नसल्याने बळीराजा हतबल झाला आहे. जिल्हा कृषी विभागाकडून पिकांचे पंचनामे करण्याबाबत आणि परिस्थितीचा आढावा घेण्याबाबत अद्याप ठोस पावले उचलली जात नसल्याचा आरोप शेतकरी संघटनांकडून करण्यात येत आहे. कोकणातील अर्थकारण पूर्णपणे शेतीवर आधारित असल्याने पावसाच्या या तुटीचा परिणाम आगामी काही महिन्यांत महागाईवर आणि स्थानिक व्यापारावरही होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही. आता शेतकऱ्यांचे डोळे पुन्हा एकदा आकाशाकडे लागले असून, पावसाच्या आगमनाची प्रतीक्षा सर्वांना लागली आहे.