नागपूर जिल्ह्यात खळबळ! तब्बल १०.८१ लाख मतदारांचा पत्ताच लागेना; विशेष ओळख पडताळणी मोहिमेत (SIR) धक्कादायक माहिती समोर

निवडणूक आयोगाकडून मतदारयाद्या अधिक पारदर्शक, अचूक आणि अद्ययावत करण्यासाठी संपूर्ण देशभरात आणि विशेषतः महाराष्ट्रात राबविण्यात येत असलेल्या विशेष पडताळणी मोहिमेदरम्यान नागपूर जिल्ह्यातून एक अत्यंत धक्कादायक आणि चिंताजनक आकडेवारी समोर आली आहे. नागपूर जिल्ह्यातील विविध विधानसभा मतदारसंघांमध्ये राबविण्यात आलेल्या एसआयआर (SIR - Special Information/Enumeration Roll) प्रक्रियेमध्ये तब्बल १० लाख ८१ हजारहून अधिक मतदारांचे अर्ज किंवा पडताळणी फॉर्म गोळा होऊ शकले नसल्याचे स्पष्ट झाले आहे. या अफाट संख्येने मतदार अनट्रॅ ट्रेस (शोध न लागलेले) राहिल्यामुळे प्रशासनाचीही चिंता वाढली आहे.

नेमकी काय आहे प्रकरण आणि पडताळणी मोहिमेची स्थिती?

• घरटी सर्वेक्षण आणि न मिळालेले फॉर्म: निवडणूक आयोगाच्या निर्देशानुसार बूथ लेव्हल ऑफिसर (BLO) यांच्या माध्यमातून प्रत्येक नागरिकाच्या घरी जाऊन माहिती गोळा करणे, गणना अर्ज (Enumeration Forms) भरणे व मतदारयादीची पडताळणी करण्याचे काम हाती घेण्यात आले होते. मात्र, अनेक ठिकाणी नागरिक घरोघरी गेल्यानंतर आढळले नाहीत, काहींची नावे दुबार असल्याचे समोर आले, तर काही जण कायमस्वरूपी स्थलांतरित झाल्याचे किंवा इतर ठिकाणी गेल्याचे निष्पन्न झाले.

• १०.८१ लाखांवर संशयित व अनुपस्थित मतदार: नागपूर जिल्हा प्रशासनाने जाहीर केलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, या विशेष पडताळणी मोहिमेत तब्बल १०,८१,००० हून अधिक मतदारांचे अर्ज संकलित होऊ शकले नाहीत किंवा ते या प्रक्रियेत प्रत्यक्ष अनुपस्थित आढळले. या सर्व मतदारांना 'एएसडी' (ABSENT, SHIFTED, DEAD - ASD) किंवा अनुपस्थित, स्थलांतरित व मृत या श्रेणीमध्ये वर्ग करण्याची प्रक्रिया प्रशासनाकडून केली जात आहे.

मतदारयादीतून नावे वगळण्याची शक्यता व प्रशासकीय पावले:

• पारदर्शकतेसाठी कठोर पावले: जे मतदार प्रत्यक्ष पडताळणीदरम्यान किंवा वारंवार संधी देऊनही ट्रेस होत नाहीत, त्यांची नावे कायदेशीर नियमांचे पालन करून आगामी अंतिम मतदारयादीतून वगळण्याची (कमी होण्याची) दाट शक्यता वर्तवली जात आहे. यामुळे बोगस किंवा मृत व स्थलांतरित मतदारांची नावे गाळली जाऊन एक स्वच्छ व अचूक मतदारयादी तयार होण्यास मदत होईल.

• नागरिकांसाठी आवाहन: जिल्हा निवडणूक प्रशासनाने नागरिकांना आणि राजकीय पक्षांना आवाहन केले आहे की, ज्यांची नावे यादीत आहेत परंतु पडताळणी प्रक्रियेत काही तांत्रिक अडचणी आल्या आहेत, त्यांनी तात्काळ संबंधित बीएलओ (BLO) किंवा निवडणूक शाेशेशी संपर्क साधावा, जेणेकरून पात्र नागरिकांची नावे विनाकारण वगळली जाणार नाहीत. असेարх मोठ्या प्रमाणावर मतदार अनट्रॅ ट्रेस राहिल्याने आगामी निवडणुकांच्या तोंडावर राजकीय वर्तुळातही मोठी चर्चा सुरू झाली आहे.