रश्मी बन्सल यांचा कॉलम ‎‎‎:थोडे आंबट, थोडे खारटही चालेल, फक्त कटूपणापासून दूर राहा‎

‎‎‎‎‎‎‎‎आयआयएममध्ये माझ्यासोबत शिकलेली एक मैत्रीण‎अचानक सोडून गेली. 31 डिसेंबरला व्हॉट्सॲपवर निरोप‎होता की, श्वास घ्यायला थोडा त्रास होतोय, हॉस्पिटलमध्ये‎भरती आहे. 17 जानेवारीला तिच्या निधनाची बातमी‎कळली. कोणाचाच विश्वास बसला नाही. या‎हसत्या-खेळत्या, सुदृढ व्यक्तीला आपण महिनाभरापूर्वीच‎भेटलो होतो. आता तिच्या फोटोवर हार चढवला आहे व‎आम्ही शोकसभेला बसलो आहोत. एवढीही काय घाई‎होती, शारदा? 54 वर्षे हे काही जाण्याचे वय नसते.‎ आम्ही दिवंगत आत्म्याच्या आठवणीत एकत्र आलो‎होतो, पण प्रत्येकाच्या मनात एकच प्रश्न होता— माझा नंबर‎कधी येईल? वीस वर्षांनंतर की उद्या सकाळी? याचे उत्तर‎कोणाकडेच नाही. जाणे सर्वांचे निश्चित आहे, पण आपण‎अशा प्रकारे जगतो जणू आपल्याकडे वेळेचा महासागर‎आहे. शारदाने तरुण वयातच टाटा ग्रुपमध्ये मोठी नोकरी‎मिळवली होती. पण शोकसभेत तिच्या करिअरचा फारसा‎उल्लेख झाला नाही. उल्लेख झाला तो तिच्या प्रेमाचा आणि‎आपुलकीचा. साध्या स्वभावाचा. सासूबाई म्हणाल्या, बाहेर‎ती मोठी अधिकारी असेलही, पण घरात आम्हाला ते कधीच‎जाणवले नाही. ती सर्वांमध्ये मिळून-मिसळून राहायची. ही‎गोष्ट दखल घेण्यासारखी आहे, कारण आजकालच्या‎तरुण पिढीला त्यांच्या शिक्षणाचा, पदाचा आणि पगाराचा‎खूप अभिमान आहे. अशा परिस्थितीत सासू-सून सोडाच,‎पती-पत्नीचेही पटत नाही.‎ दुसरी गोष्ट म्हणजे, कोणीही‎मदत मागितली तर शारदा कधीच टाळत नसे. इतकेच नाही‎तर तुम्ही मदत मागितली नाही तरी तिला जाणीव व्हायची की‎या व्यक्तीला कदाचित माझी गरज आहे, तर मी स्वतःच‎विचारून घेऊ का? हा असा संस्कार आहे, जो कोणत्याही‎शाळा-कॉलेजमध्ये शिकवला जात नाही.‎ तुम्ही टॉपर आहात आणि तुमच्याकडे कोणी नोट्स‎मागितल्या तर तुम्ही द्याल का? आधी तर तुम्ही विचार‎कराल की समोरचा किती नालायक आहे, स्वतः क्लासला‎का येत नाही? मग मनात विचार येईल की, जर माझ्या नोट्स‎वाचून त्याने माझ्यापेक्षा जास्त मार्क मिळवले तर? खरं तर‎कॉलेज सोडल्यानंतर काही वर्षांनी तुमच्या मार्कशीटला‎काहीच अर्थ राहत नाही. कदाचित वर्गात जो टॉपर होता तो‎बाहेरच्या जगात संघर्ष करत असेल. एखादा दिवस असा‎येईल जेव्हा तुम्ही नोकरी शोधत असाल आणि तोच‎क्लासमेट, ज्याच्यासोबत तुम्ही नोट्स शेअर केल्या होत्या,‎एखाद्या मोठ्या कंपनीचा मालक असेल. कदाचित तुम्ही‎विसरला असाल, पण त्याला आजही ते आठवत असेल.‎ तुम्ही म्हणाल ही तर ‘कॅल्क्युलेशन’ची गोष्ट झाली. मी‎कोणाला मदत केली तर कदाचित कधीतरी त्याचे फळ‎मिळेल. हे फक्त एक उदाहरण होते, याची काही गॅरंटी नाही.‎मी तर फक्त एवढेच पाहिले आहे की, जो मनापासून जगतो‎तोच खऱ्या आनंदाचा धनी होतो. कर्माच्या देवाणघेवाणीत‎तो नेहमीच फायद्यात राहतो.‎ माझा पुनर्जन्मावर विश्वास आहे. कदाचित माझे कर्माचे‎खाते अजून थोडे जड आहे, ते संतुलित करण्याचे काम‎सुरू आहे. ज्या दिवशी ते पूर्ण होईल, तेव्हा माझ्या‎शोकसभेतही कोणीतरी येईल. माझी अशी इच्छा आहे की‎मलाही अशाच प्रकारे लक्षात ठेवले जावे, लोकांच्या मनात‎एक गोडवा राहावा. थोडे आंबट, थोडे खारटही चालेल,‎फक्त कटूपणापासून दूर राहा, जीवन समृद्ध होईल.‎ दोन आठवड्यांपूर्वी मी तुम्हाला ‘खुर्ची’वर एक कथा‎लिहिण्याचे निमंत्रण दिले होते. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे,‎70-75 वाचकांनी मला ई-मेल केले. मला अनेक सुंदर‎रचना वाचायला मिळाल्या. पण सर्वात प्रेरणादायी कथा‎राजस्थानमधील जालोर जिल्ह्यातील बागरा येथील देवेंद्र‎सिंह सुथार यांनी पाठवली. बक्षीस म्हणून मी त्यांना माझे‎एक पुस्तक स्वाक्षरीसह पाठवणार आहे. तुमच्या सर्वांमध्ये‎इतकी प्रतिभा आहे, म्हणून मी तुम्हाला कथा लिहिण्याची‎आणखी एक संधी देत आहे. यावेळचे शीर्षक आहे—‎‘जीना इसी का नाम है’. कथेत पात्रे, संवाद, थोडा तणाव‎आणि चढ-उतार असायला हवेत. निबंध लिहून पाठवू नका.‎मग सुरू करा कल्पनेचा बहार, मला तुमच्या कथांची प्रतीक्षा‎आहे. (हे लेखिकेचे वैयक्तिक मत आहे)‎