नवी दिल्ली: टेक क्षेत्रात नोकरकपातीचा हाहाकार; २०२६ मध्ये १.३४ लाखांहून अधिक कर्मचाऱ्यांना नारळ, कारण काय?

नवी दिल्ली/मुंबई: जागतिक आयटी आणि टेक क्षेत्रातील कर्मचाऱ्यांसाठी २०२६ हे वर्ष अत्यंत कठीण आणि आव्हानात्मक ठरत आहे. सिलिकॉन व्हॅलीपासून ते भारतातील आयटी हबपर्यंत, जगभरातील मोठ्या आणि प्रतिष्ठित टेक कंपन्यांमध्ये कर्मचारी कपातीचे सत्र सुरूच आहे. 'लेऑफ ट्रॅकर्स'च्या (Layoffs.fyi) ताज्या आकडेवारीनुसार, वर्ष २०२६ च्या सुरुवातीच्या पाच महिन्यांत २१० हून अधिक मोठ्या टेक कंपन्यांनी १,३४,००० पेक्षा जास्त कर्मचाऱ्यांना नोकरीवरून काढून टाकले आहे.

नोकरकपातीचे मुख्य कारण: 'एआय' (AI) चा प्रभाव
कंपन्यांनी केलेल्या या मोठ्या कपातीमागे 'आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स' (AI) हे मुख्य कारण असल्याचे स्पष्ट होत आहे. अनेक दिग्गज टेक कंपन्या आपली कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी आणि भविष्यातील एआय-आधारित आव्हानांना तोंड देण्यासाठी ऑपरेशन्सची पुनर्रचना करत आहेत.

महत्त्वाचे मुद्दे:

एआयवर मोठा खर्च: कंपन्या सध्या डेटा सेंटर्स, एआय चिप्स आणि क्लाउड इन्फ्रास्ट्रक्चरवर अब्जावधी डॉलर्स खर्च करत आहेत. हा खर्च भरून काढण्यासाठी कंपन्यांकडून मनुष्यबळावरील (Payroll) खर्च कमी केला जात आहे.

कामाच्या स्वरूपात बदल: कोडिंग, टेस्टिंग, कस्टमर सपोर्ट आणि मिडल-मॅनेजमेंट यांसारख्या कामांमध्ये एआय टूल्सचा वापर वाढत आहे, ज्यामुळे पारंपरिक नोकऱ्यांवर गदा आली आहे.

प्रमुख कंपन्यांचा समावेश: मेटा, मायक्रोसॉफ्ट, ओरॅकल, फ्रेशवर्क्स आणि कॉइनबेस यांसारख्या बलाढ्य कंपन्यांनी मोठ्या प्रमाणात कर्मचारी कपात केली आहे.

भारतीय आयटीवर परिणाम: या जागतिक लाटेचा परिणाम भारतातील आयटी हब असलेल्या बेंगळुरू, पुणे, हैदराबाद आणि चेन्नईमधील कंपन्यांवरही दिसून येत आहे. टाटा कन्सल्टन्सी सर्व्हिसेस (TCS), विप्रो, आणि इतर मोठ्या भारतीय कंपन्यांमध्येही धोरणात्मक बदलांमुळे नोकरकपातीची चर्चा सुरू आहे.

तज्ज्ञांचे मत:
अनेक तज्ज्ञांच्या मते, कंपन्या केवळ एआयच्या वाढीव वापरामुळेच नव्हे, तर 'एआय वॉशिंग' (AI Washing) द्वारे खर्चात कपात करण्याचे धोरण अवलंबत आहेत. सध्याच्या अनिश्चित बाजारपेठेत गुंतवणूकदार केवळ नफ्यावर लक्ष केंद्रित करत असल्याने, कंपन्या कर्मचाऱ्यांची संख्या कमी करून 'लिन' (Lean) स्ट्रक्चरकडे वळत आहेत.