पं. विजयशंकर मेहता यांचा कॉलम:भजनाचा एक अर्थ असाही की‎ अन्नाचे दान, सन्मान करणे

भगवान श्रीहरिचे भजन केले की क्लेश मिटतात हे तर ठरलेलेच आहे.‎आपले क्लेश असोत की इतरांचे, ते भजनाने दूर होतात. तसे पाहिले‎तर ‘क्लेश'' या शब्दाचा सरळ अर्थ कष्ट, कलह असा होतो. पण‎योगशास्त्रानुसार क्लेशाचे पाच प्रकार मानले गेले - अविद्या, अस्मिता,‎राग, द्वेष आणि अभिनिवेश. यात ‘अभिनिवेश'' म्हणजे मृत्यूचे भय.‎रामचरितमानसात काकभुशुंडीजी गरुडाला म्हणतात- ‘ऐसेहिं हरि बिनु‎भजन खगेसा, मिटइ न जीवन्ह केर कलेसा.'' म्हणजेच हे पक्षीराज!‎श्रीहरिच्या भजनाशिवाय जीवांचे क्लेश मिटत नाहीत.‎ आधी ‘भजन''‎या शब्दाचा अर्थ नीट समजून घ्यावा लागेल. परोपकाराची वृत्ती‎असावी. आज देशात मोठा क्लेश आहे. 142 कोटी लोकसंख्येच्या‎देशात 20 कोटी लोक उपाशी झोपतात. लहान मुले कुपोषणाला बळी‎पडतात. 10 पैकी 9 बालकांना पुरेसे पोषण मिळत नाही. ‘भजन'' या‎शब्दाचा एक अर्थ ‘अन्नदान करणे'' हा हवा. अन्नाचा अपव्यय‎टाळावा. अन्नाचे दान करणे, अन्नाचा सन्मान करणे हेही एक प्रकारचे‎भजनच आहे.‎‎