एन. रघुरामन यांचा कॉलम:गुंतवणूकदारांसाठी युद्धातील महत्त्वाचे धडे

गुंतवणूकदाराचे जीवन कधीकधी आव्हानात्मक होते, जेव्हा दीर्घकाळात उत्तम परतावा देणारी इक्विटी मार्केट व सुरक्षित गुंतवणूक मानले जाणारे सोने हे एकाच वेळी संकटात येतात. अशा स्थितीत विक्री वा नवीन खरेदीचा निर्णय घेण्यापूर्वी, दोन मूलभूत वास्तव समजून घ्यावे लागतील. दशकांपर्यंत ‘लिक्विफाइड नॅचरल गॅस’ (एलएनजी) जागतिक अर्थव्यवस्थेसाठी संकटाच्या वेळी एका सुरक्षा व्हॉल्व्हप्रमाणे काम करत असे, ज्यामुळे कारखान्यांना स्वस्त इंधन मिळत राहत असे. परंतु इराण युद्धाने संपूर्ण सप्लाय चेन उद्ध्वस्त केली आहे. गॅस उत्पादक कतारच्या ‘रास लफ्फान’ सुविधेचे झालेले नुकसान हा एक मोठा धक्का आहे. जागतिक उत्पादन क्षमतेत 17% कपात झाली आहे, जी पूर्ववत होण्यासाठी किमान 5 वर्षे लागू शकतात. कच्च्या तेलाच्या उलट, जगाकडे गॅसचा कोणताही ‘सामरिक साठा’ नाही. जर युद्ध आज संपले, ज्याची शक्यता कमीच आहे, तरीही गॅस बाजार सामान्य होण्यासाठी तेलाच्या तुलनेत खूप जास्त वेळ लागेल. गॅसची ही कमतरता केवळ श्रीमंत देशांमध्ये ऊर्जा आधारित महागाई वाढवणार नाही, तर उदयोन्मुख अर्थव्यवस्थांमध्ये इंधनाचे रेशनिंग आणि कारखाने बंद होण्याची वेळ आणू शकते. खते, कच्चा माल आणि सेमीकंडक्टर उत्पादनासारख्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांमध्ये गॅसची कमतरता आर्थिक चक्रावर वाईट परिणाम करू शकते. अमेरिकन कन्सल्टिंग फर्म युरेशिया ग्रुपने म्हटल्याप्रमाणे, ‘जागतिक गॅस बाजार, जो अतिरिक्त आणि स्वस्त असेल अशी अपेक्षा होती, आता मोठी टंचाई आणि वाढत्या दरांच्या काळात प्रविष्ट झाला आहे.’ युद्ध सुरू झाल्यापासून सोन्याच्या किमतीत 16% पेक्षा जास्त घसरण झाली आहे, ज्याने या वर्षाची सुरुवातीची वाढ पूर्णपणे पुसून टाकली आहे. यामुळे सोन्याच्या त्या प्रतिमेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे, ज्यामध्ये त्याला ‘सुरक्षित गुंतवणूक’ मानले जात असे. सामान्यतः भू-राजकीय अनिश्चिततेच्या काळात सोन्याच्या किमती वाढतात. युद्धाच्या सुरुवातीच्या 10 दिवसांपर्यंत सोन्याने मूल्य टिकवून ठेवले होते, तर शेअर बाजार कोसळत होता. परंतु त्यानंतर सोनेही विक्रीच्या तडाख्यात सापडले. याचे मुख्य कारण म्हणजे गुंतवणूकदार सोन्यामध्ये गेल्या दोन वर्षांपासून होत असलेला नफा काढून घेत आहेत. या स्पर्धेने सोन्यालाही अस्थिर केले आहे. मॅनेजमेंट टिप: बाजार ‘शॉक व पॅनिक’ फेजमध्ये आहे. दोन्ही मालमत्ता (ॲसेट) परतीचा रस्ता शोधून घेतात.इक्विटीला सावरण्यासाठी वेळ लागू शकतो, जसे महामारीच्या काळात दिसले होते. सोन्यामध्ये मात्र 2008 च्या संकटानंतर दिसली होती तशी वेगवान रिकव्हरी दिसून येऊ शकते.