अकोलेतील ब्रिटीशकालीन ‘डाक बंगला’ प्रशासनाच्या दुर्लक्षामुळे बनला भूत बंगला; ऐतिहासिक वास्तू धोक्यात आणि नामशेष होण्याच्या मार्गावर!

अकोले (अहमदनगर / अहिल्यानगर): अहमदनगर जिल्ह्यातील अकोले तालुक्यातून एक अतिशय चिंताजनक आणि ऐतिहासिक वारशाला काळीमा फापणारी बातमी समोर आली आहे. ब्रिटीश राजवटीच्या काळात म्हणजेच ब्रिटिशकालीन प्रशासकीय आणि प्रवाशांच्या सोयीसाठी बांधण्यात आलेला ऐतिहासिक ‘डाक बंगला’ (Dak Bungalow) सध्या प्रचंड दुर्लक्षामुळे अक्षरशः बकाल आणि पडझडीच्या मार्गावर आला आहे. योग्य देखभाल व संवर्धनाअभावी हा ऐतिहासिक ठेवा आजूबाजूला वाढलेल्या झाडोर्यात आणि कचर्यात हरवला असून, स्थानिक पातळीवर हा बंगला आता एका ‘भूत बंगल्या’सारखा भासू लागला आहे. कधी काळी अधिकाऱ्यांच्या आणि पाहुण्यांच्या वर्दळीने गजबजलेला हा ऐतिहासिक वाडा आज जीर्ण होऊन कधीही कोसळण्याच्या स्थितीत पोहोचला आहे.

ऐतिहासिक महत्त्व आणि स्थापत्यकला: स्वातंत्र्यापूर्वीच्या काळात ब्रिटिशांच्या काळात दूरवर प्रवास करणाऱ्या अधिकाऱ्यांसाठी विश्रामगृह म्हणून अशा ‘डाक बंगल्यांची’ निर्मिती केली जात असे. अकोले येथील हा डाक बंगला मजबूत दगडी भिंती, कौलारू छत आणि ब्रिटीश कालीन विशिष्ट वास्तुकलेचा एक उत्तम नमुना मानला जात होता. या परिसराला मोठे नैसर्गिक सौंदर्य आणि ऐतिहासिक महत्त्व लाभले आहे. परंतु, काळाच्या ओघात शासकीय उदासीनता आणि पुरातत्व विभागाचे दुर्लक्ष यामुळे या वास्तूची प्रचंड पडझड झाली आहे. बंगल्याच्या खिडक्या, दरवाजे तुटले असून छताचे लाकूड सडले आहे, तर पावसाळ्यात गळत असल्यामुळे या इमारतीचा सांगाडा कधीही पत्त्याच्या महलाप्रमाणे कोसळू शकतो.

स्थानिकांमधून तीव्र संताप आणि संवर्धनाची मागणी: या ऐतिहासिक डाक बंगल्याच्या परिसरात रात्रीच्या वेळी अंधार आणि अस्वच्छतेमुळे असामाजिक घटकांचा वावर वाढल्याचे नागरिकांचे म्हणणे आहे. ऐतिहासिक वास्तूंचे जतन करून पर्यटनाला चालना देण्याची घोषणा शासन स्तरावर वारंवार केली जाते, परंतु प्रत्यक्षात मात्र अकोलेतील हा अमूल्य वारसा नामशेष होण्याच्या मार्गावर आहे. जर लवकरात लवकर या ऐतिहासिक वास्तूची दुरुस्ती करून तिचे संवर्धन केले गेले नाही, तर अकोले तालुक्यातील ब्रिटीशकालीन इतिहासाचा एक महत्त्वाचा साक्षीदार कायमचा नष्ट होईल, अशी भीती इतिहासप्रेमींनी व्यक्त केली आहे. या ऐतिहासिक वास्तूचे तातडीने पुनरुज्जीवन करावे, अशी मागणी आता जोर धरू लागली आहे.